01/05/1883, Suezkanaal, [Amaat Vyncke] aan [Guido Gezelle] Vyncke, Amaat Koen Calis Marc Carlier (research) Els Depuydt Openbare Bibliotheek Brugge (Guido Gezellearchief) Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie (Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren) Instituut voor de Studie van de Letterkunde in de Lage Landen (ISLN) (Piet Couttenier, Universiteit Antwerpen) Guido Gezellegenootschap Guido Gezellearchief Brugge KANTL/CTB Gent 2026

Teksten en afbeeldingen beschikbaar onder een Creative Commons Naamsvermelding - Niet Commercieel licentie.

België Brugge Guido Gezellearchief 5330 11639 https://go.wander.be/iiif/bibliotheek-brugge/82d6536cbaf04b246e394931f7671002613a20fe/manifest Drukproev[en] [wed]erezenden aan [...] [De] Meester ([...] G. tot Kortryk)

2 enkele vellen, 230 mm x 152 mm

papier, wit

papiersoort: 4 zijden beschreven; zijde 2 in twee richtingen beschreven, inkt

volledig (tekstverlies door beschadigde zijkanten)

zijde 1 en 3: gedrukt artikel van Ameet Vyncke in Loquela Jrg. 2 (Oostermaand 1883), nr. 12, p. 94-96) als strook in het midden waarrond A. Vyncke notities alsook de brief schreef.

brief van G.G. aan A. Vyncke op zijde 4

op zijde 1 in de rechtermarge: Loquela, 1882-1883. // n° 12 (Oostermaand) bl. 94-96 (inkt, verticaal, hand P.A.)

 Besproken in: Reizen in den geest. De boekenwereld van Guido Gezelle. / door E. Depuydt; A. De Vos; W. Muylaert ...(teksten); L. Vandamme (samenst.). - Brugge : Openbare Bibliotheek "Biekorf", 1999, p.161-162

De briefwisseling van Guido Gezelle.

De tekst werd diplomatisch getranscribeerd, en aangevuld met een editoriale laag.

De oorspronkelijke tekst werd ongewijzigd getranscribeerd; alleen typografische regeleindes en afbrekingstekens, en niet-betekenisvolle witruimte werden genormaliseerd.

Auteursingrepen in de tekst (toevoegingen, schrappingen), en latere redactie-ingrepen (schrappingen, toevoegingen, taalkundige notities) door de lezer werden overgenomen en expliciet gemarkeerd.

Voor een aantal tekstfenomenen werden naast de oorspronkelijke vorm ook editeursingrepen opgenomen in de transcriptie: oplossingen voor niet-gangbare afkortingen en correcties voor manifeste fouten. Daarnaast bevat de transcriptie editeursingrepen ter verbetering van de leesbaarheid (toevoegingen, reconstructies) of ter motivering van transcriptie-beslissingen (aanduiding van onzekere lezingen, weglating van onleesbare tekst). Alle editeursingrepen worden expliciet gemarkeerd.

Privé-URI's met het brief prefix verwijzen naar andere brieven in de editie. De URI brief:gg.10184 verwijst bijvoorbeeld naar https://edities.kantl.be/gezelle/ed/DALF.db.gg.10184.

Privé-URI's met het record prefix verwijzen naar recordnummers in de catalogus van de Openbare Bibliotheek Brugge. De URI record:1322 verwijst bijvoorbeeld naar https://brugge.bibliotheek.be/detail/?itemid=|library/v/obbrugge/gezelle|1322.

Nederlands brief Vyncke, Amaat 01/05/1883 Suezkanaal Gezelle, Guido adressaat gereconstrueerd op basis van contextuele gegevens; adressant gereconstrueerd op basis van het handschrift; brief geschreven aan boord van de Patna op het Suezkanaal
  • https://go.wander.be/iiif/bibliotheek-brugge/82d6536cbaf04b246e394931f7671002613a20fe/manifest
  • brugge 11639 kantl link brugge Drukproev[:+en] [:+w]erezenden aan E.H. ende meester G.G. tot Kortrijk. ‘K en ga der geene verbeteringe aan doen, want ‘K zou het kunnen verslechten. ‘K zal der alleenlijk een woord of twee bijvoegen, goed kome ‘t uit. - Van Vierkant Huis, een Elzasser jonge pater, taalliefhebber, Pater Federlen, professor noviciaat Maison-Carrée (dat is zijn adres) zendt aan E.H. G.G. zijn Kabijlsche spraakkunste - om te houden. - De groote groote kost te diere om te zenden. De katechismus in araabsche letters en bestaat niet. - Die Pater Federlen, die de Kabylen en Cie bestudeert al geern alle slach van inlichtingen geven op alles wat men hem zal vragen per brieve. --- In de vaart van Suez, 1n van Mariamaand 1883. --- Saluyt & de kost --- M. Hanoteau heeft een qabylsche spraakkunste gemaakt (ge zoudt ze in leening kunnen krijgen met ze te vragen met mijn komplimenten aan P. Federlen.) en hij bindt het qabijlsch aan ‘t berbeersch, gesproken door de Touariks <+langue Tamachek> enz. die eenen bijzonderen ABC hebben in aardige letters tifina[:+gh] een [:+zekere] Mister Robert Cust secr[:+etary] of Royal Asiatic Society London, [:+die] Swahili [:+Di]ctionary uitgaf, verbindt in zijne taalfamilieboom ‘t berbeersch met lybisch. ‘K Zende {<=Ued.>[=Uedele]}, Eerw. Heer ende Meester, uit Suez als t God belieft, een van Custs boekskes over de afrieksche taalwerken enz. [:+G]e kunt het ne keer weerebrengen naar Karema in de noenestond, te zomer. ‘K zende u ook eene gazette Feiz ha Breiz (foi et Bretagne) van een onzer paters uit Maison Carrée. ‘K zou nog alvele willen talen en tellen, [:+maar g]e moet mij eerst Loquela zenden, de lang beloofde en nooit gekregene; (‘t vergaat al in Loquela, tot nu toe, ‘t is te zeggen: in klaps! En anders zie ik geen taalnieuws als ‘t gene ik zelve geve in de Vlagge). - Groete en hergroete {<=Ued.>[=Uedele]} dus nogmaals, E.H. ende Meester, mij in uwe goede gebeden herinnerende en bevelende. - Groet a.u.b. en als ’t pas geeft den heere Avoka' Verries[:+t] en zijn braaf huisgezin, mistgaders Meester Hugo en diergelij[:+ke.] De komplimenten van Pharao van Egypten! en veel navolgende binst het jaar. - Uw toegenegenste Afriek’ha[:+an] Ons Heer Hemelvaartavond, 2n van Mariamaand, [:+Aan] boord van de “Patna”, in Tims[:+h]a-meer, ½ wege Suez Ameet .ẋ̣. (‘K Peize van in, over of op de Roo Zee, een liedje te maken tegen profes van mijn zuster Gusta, tot Heule. ‘K zal ‘t u zenden ter inzage en overzage en bijzage of afzage.) t’huisrichtinge: E. Pater Jamet, Provisor der missionarissen van Mgr Lavigerie, tot Zanzibar. Om te bestellen aan Pater Vyncke, te Karema (op Tanganykameer.) Vervolg. Die Pater Federlen kan goed araabsch en goed duitsch, hij studeert en zoekt geerne, is daarbij bibliotheekbewaarder van □ huis en zal alle opzoekingen doen waarmeê gij hem zult belasten over Kabijlen enz. Ik heb hem gesproken over Kabijlen en Friezen enz., maar geen tijd gehad om te kunnen vast gedacht erover hebben. Als ge wilt, ge zoudt hem kunnen zijn gedacht erover vragen, en ook hetgene staat van vooren in de noten of aanteekeningen van Piesse, Gui[:+de] de l’Algérie. ‘t Is nog al merkweerdig, maa[:+r] of het juist is, dat een durf ik niet ve[:+r]zekeren. Nog ne keer saluyt [:+van] in de Suezvaart – Nog nen Pot76 Scriptums. - Over jaar heb ik een brief van 16 vellen druks min of meer, geschreven over mijn reisje in Kabyliën, en daar staan nog al eenige wetensweerdige puntjes misschien daarin. Mijn Onkel van Heyst hee[:+ft] dien brief in zijn bezit, en ‘t ware een schoone zake, kostet gij E.[:+H.] ende Meester, hem bewilligen dien brief te laten zien, want Mr Demoni[:+e] die u deze vellen pampier zal zenden,77 zou geerne dienzelfden brief hebben om in de brievenverzameling te drukken, en hij kan hem niet losmaken. . Hersaluyt voor den 4n keer. --- Blauwvoeten gezien te Ismaïlia, tusschen Port-Saïd en Suez. --- Dankbaar ontvangen van Hr A. V., te R.79, en, in Loquela, ten dienste gebruikt van de goedjonstige lezers: Akatcim ne diousis Ledzèr s taqebailit, en Aktab en tibratin d endjilen i idomniken tifestin ousoggas, s taqebailit.80 Dat is: Katechismus des Bisdoms Algiers in 't qabijlsch, en Boek van epistels en evangelien op de zondagen en feesten 's jaars, in ' t qabijlsch. Gedrukt t'Algiers, bij Bastide 1869. Die een gedacht begeert over het uitzien van het qabijlsch, vergelijke Sint Jans Evangelie 's taqebailit met het latijn of het {<=vl.>[=vlaamsch]} daarvan, Joh. I. 1-14: 1. Di beddou illa Wawal; Awal illa r'our Rebbi ; Rebbi netsa d Awal. 2. Illa wagi di beddou r'our Rebbi. 3. Koulci s ies itsouh'edem; bela netsa itsouh'edem wacemma b waiin illan. 4. Deg s tella toudert; toudert netsat tafat g imdanen. 5. Tafat tecâl di talam, talam our tsetettef ara. 6. Illa ourgaz itsoucegga d s r'our Rebbi, ism is Iah'ia. 7. Wagi iousa d i tcehada, iouak adicehed r'ef tafat , iouak adamenen elkoul s oulemas ines. 8. Maci netsa tafat, lamani iouak adicehed r'ef tafat. 9. Tella tafat ish'an enni inouren koul bounadem iousan d r'er dounit agi. 10. Di dounit illa; dounit itsouh'edem s ies; dounit our t isinara. 11. Iousa d doug aila s, wid ines our teqebilen ara. 12. Lamani widenni elkoul it iqebelen, ifka iasen tezmert adour'alen d arraw ne Rebbi, i widenni ioumenen s ism is. 13. Enni our iloulen ara seg idammen, wala si lebr'i b ouksoum, wala si lebr'i em bounadem , lamani loulen si Rebbi. 14. Awal iour'al d ouksoum, izder' gar aner', nezera ah'- mad ines am wah'id em Baba, itcour tennâmat tidets. Dat schijnt hoogst onleerbaar, nochtans: Taqebailit is de qabijlsche (tale). Zoo is tábranit de hebreeuwsche, taiounanit de ionische (grieksche), talatinit de latijnsche (tale). Akatcim, uitspr. akatsjiim is, s taqebailit, catéchisme, catéchîme, cat’chîm’. Diousis is 't fr. diocèse. Ledzèr (Eldzèr, Alger) is Algiers, oude uitspr. aldjiers. <+#persoon2072-VynckeAmaat#(1)> Aktab, katab, in 't araabsch en 't joodsch, is boek. Tibratin, enkelvoud tabrats, van (abrat, ebrit, eprit?) épitre , is epistels, epistola. De qabijlen en hebben geen p. Endjilen, enkelv. endjil, is 't fr. év)angile. De qabijlen en hebben geen v. <+#persoon2072-VynckeAmaat#Endjil is araabsch> Idomniken is (dies dominici) zondagen. Tifestin is feest(dag)en. Vers nº 1, 2, 6, 12, 13, Rebbi, (rabbi, rabi, rabbin), is meester (van) mij = God te zeggen, in 't hebreeuwsch. No 7 Adamenen, 9 bounadem, 13 idammen is adam,<+#persoon2072-VynckeAmaat#(2) idammen> menschen, bounadem (ben adam) kind (van) Adam, menschenkind. Vrglk het joodsche Ben-jamin, kind van de rechtere hand, Ben-oni kind des verdriets, enz. No 6 lah'ia is Jan, Johannes. No 12 Ioumenen, van aman, amen, het is, of het zij zoo, ik houde 't voor vast, is crederent. Nº 14 Baba (b = p) papa, is vader. Wah'id em Baba unigenitus a Patre, enz. <+#persoon2072-VynckeAmaat#(1) Alger (in ‘t spaansch bij letterverplaatsinge Argel) is ‘t araabsch el djezaïr de eilanden Eldzèr, Aldjiers, Algiers. cfr. Insulœ {<-#persoon2072-VynckeAmaat#Lille><+#persoon2072-VynckeAmaat#ook de eilanden>} v. insulœ, rijnsel, rijssel, l’ile, Lille.> <+#persoon2072-VynckeAmaat#(2) Idammen is ex sanguinibus, araabsch dem of dam <+#persoon2072-VynckeAmaat#bloed,> ‘t mag ook gebruikt worden [:+v]oor mensch, lijk in ‘t vlaamsch: nen [:+armen] bloed, nen onnoozelen bloed.> [p2] https://bibmedia.brugge.be/images/gezelle/GGA_5330_002v.jpg De qabijlen, ofte iqebailen, <+#persoon2072-VynckeAmaat#Iqebailen staat de araabsche bijbels, t beteekenende; b.v. de qabijl[:+en] van Joseph, de qabijlen Benjamins enz. - ‘t Beteekent ook de djibelin (zie Vlaggebrief) qabil of djibel, berggasten, bergbewoners.> dat is de geslachten, volkstammen, tribus, te zeggen,) zijn de africaansche Friezen: Noch de romeinen, noch de wandalen, noch de araben, noch de turken, noch de franschen en hebben ze kunnen heel ten onderen krijgen; ze houden hedendaags nog hunne tale, hunne zeden en hunne gebruiken, zoo nochtans dat hunner landsprake hier en daar een woord of tweedrie van de tale hunner vijanden is aangewaaid, b. v.: roomsch tifestin, araabsch aktab, fransch akatcim, enz. Hoe en zouden hun tale ook geen wandaalsche, dat is oud nederduitsche woorden aangekleefd zijn gebleven, ingezien de wandalen 100 jaar lang in Africa met hun te doen hadden? <+#persoon2072-VynckeAmaat#(Dat is wel gegrond en gezond gesproken.)> Bij voorbeeld: Hierboven, vers nº 1, 14, staat s taqebailit: Wawal, Awal= het Woord. In ons oud nederduitsch vlaamsch is walen klappen te zeggen, wawelen vele klappen, tatewalen kliipklappen, wedu)wale (auriolus , compère Loriot) wede-= houtklapper, boschbabbelaar; wale een (onverstaanbare) klapper, z-wale-we, z- wale-me, het aardig vogelken, dat eene geheele reke klapt en dat doorgaans zijne redens eindigt met eenen waalschen «sakrdjiiiit!» Verder vinde ik wadou de wind, tabokalt b wâter een bokaal met (reuk)water, tafloukt een schip, enz. <+#persoon2072-VynckeAmaat#In ’t araabsch is فَلُوكَة (flouka) een schip, en ‘t qabijlsch zet altijd t voor en t acht[:+er] een woord, als het v[:+oor] ‘t woo[:+rd] [xxxxx] [xxxxx]k> Zulk speur zou wel 't volgen weerd zijn, en 't wordt onze vlaamsche Africavaarders aanbevolen. De Iqebailen tellen onder de volkeren die bij de geleerden de Berbers heeten. Berber of barbar, hieten de Grieken al die geen grieksch, maar, bar bar, bra bra, eene hun onverstaanbare brabbeltale, brabbelden of brebbelden. Zoo hieten onze voorzaten walen, al die, in hunne ooren, waalden of wawelden, en ze waalsche noten of waalnoten, in ' t engelsch walnuts (= vreemde noten) de akernoten, net zoo als men te Kortrijk de dadels, de daaien, dat is de oostersche palmvruchten, vrimde (= waalsche) pruimen heet. Wat de tale van die africaansche Walen, van die Berbers of van die onverstaanbaar sprekende iqebailen aangaat, araabschen, latijnschen, franschen, wandaalschen en anderen bijwaai daargelaten, zoo zeggen de geleerden: 1º Dat ze hoegenaamd geen uitstand en heeft met de hebreeuwsche, phœnische, punische, syrische, araabsche, numidische, lybische, æthiopische of andere semitische talen. Gesenius , scripturæ linguæque Phæniciæ monumenta, p. 196, not. XX, ad fin. 2º Dat ze integendeel verassende blijken levert van verwantschap zoo met den algischen, dat is den wild-americaanschen taalboom van over zee, zoo met de iberische spraakreliquien, die bij de basken, in 't spaansche bergland, zijn bewaard gebleven. H. de Charencey, Etymologies basquaises, p.572-73. Le Muséon, 1882, tome 1, n°4. text transcription
  • volledig (tekstverlies door beschadigde zijkanten) ggacond
  • 2 * ssheet 230 geheel hi mm 152 geheel wi mm
  • 4 zijden beschreven; zijde 2 in twee richtingen beschreven ggapage
    • 230 mm x 152 mm 2 enkele vellen
  • Besproken in: Reizen in den geest. De boekenwereld van Guido Gezelle. / door E. Depuydt; A. De Vos; W. Muylaert ...(teksten); L. Vandamme (samenst.). - Brugge : Openbare Bibliotheek "Biekorf", 1999, p.161-162 ggaother
    • Besproken in: Reizen in den geest. De boekenwereld van Guido Gezelle. / door E. Depuydt; A. De Vos; W. Muylaert ...(teksten); L. Vandamme (samenst.). - Brugge : Openbare Bibliotheek "Biekorf", 1999, p.161-162
  • /gga_images/GGA_5330_001r.jpg Pag. 1 /gga_images/thumbnail.JPG /gga_images/GGA_5330_001rgedraaid.jpg Pag. 1 (gedraaid) /gga_images/thumbnail.JPG /gga_images/GGA_5330_001v.jpg Pag. 2 /gga_images/thumbnail.JPG /gga_images/GGA_5330_001vgedraaid1.jpg Pag. 2 (gedraaid) /gga_images/thumbnail.JPG /gga_images/GGA_5330_001vgedraaid2.jpg Pag. 2 (gedraaid) /gga_images/thumbnail.JPG /gga_images/GGA_5330_002v.jpg Pag. 3 /gga_images/thumbnail.JPG /gga_images/GGA_5330_002vgedraaid.jpg Pag. 3 (gedraaid) /gga_images/thumbnail.JPG /gga_images/GGA_5330_002r.jpg Pag. 4 /gga_images/thumbnail.JPG
  • a::063.84116
  • GGA, Corr. I, 1883 [17,25] ; CGS, 231A ggasignant
  • a::aat.10278:1.2
  • zijde 1 en 3: gedrukt artikel van Ameet Vyncke in Loquela Jrg. 2 (Oostermaand 1883), nr. 12, p. 94-96) als strook in het midden waarrond A. Vyncke notities alsook de brief schreef. ; brief van G.G. aan A. Vyncke op zijde 4 zijde 1 en 3: gedrukt artikel van Ameet Vyncke in Loquela Jrg. 2 (Oostermaand 1883), nr. 12, p. 94-96) als strook in het midden waarrond A. Vyncke notities alsook de brief schreef. ; brief van G.G. aan A. Vyncke op zijde 4 ggaspec adressaat gereconstrueerd op basis van contextuele gegevens; adressant gereconstrueerd op basis van het handschrift; brief geschreven aan boord van de Patna op het Suezkanaal adressaat gereconstrueerd op basis van contextuele gegevens; adressant gereconstrueerd op basis van het handschrift; brief geschreven aan boord van de Patna op het Suezkanaal ggagen
    • 6/11639
  • brief
  • Guido Gezellearchief
  • 1 dut [Amaat Vyncke] aan [Guido Gezelle] [Amaat Vyncke] aan [Guido Gezelle] conti 1 dut Drukproev[en] [wed]erezenden aan [...] [De] Meester ([...] G. tot Kortryk) Drukproev[en] [wed]erezenden aan [...] [De] Meester ([...] G. tot Kortryk) incbr
  • brieven a::aat.10278:1.2
  • Guido Gezellearchief
    • Guido Gezellearchief
  • Ameet handtekening
  • op zijde 1 in de rechtermarge: Loquela, 1882-1883. // n° 12 (Oostermaand) bl. 94-96 (inkt, verticaal, hand P.A.) gganote
  • isad:gga:12 isad:gga:99
  • 5330 obbruggez
    • 5330
  • inkt * medium inkt papier wit * drager papier, wit
  • gevouwen *
    • papier, wit inkt
  • 01/05/1883 Suezkanaal
  • a::pg.2580 Vyncke, Amaat bs a::pg.1291 [Gezelle, Guido] reconstructed be
  • language Nederlands
    • mvass (via Oxygen): update metadata mvass: transformation Word -- DALF

    Drukproeven werezenden aan E.H. ende meester G.G. tot Kortrijk.

    De brief van Amaat Vyncke aan Gezelle is geschreven op de drukproef van: G. Gezelle, Tegenkomsten brieven etc. In: Loquela: 2 (Oostermaand 1883) 12, p. 94-96. In de zijrand en de keerzijden staan de brieven van Guido Gezelle en Amaat Vyncke aan elkaar. Het antwoord van Vyncke kwam te laat terug om van dienst te zijn, zie brief Emiel Demonie aan Guido Gezelle op 13/05/1883.

    ‘K en ga der geene verbeteringe aan doen, want ‘K zou het kunnen verslechten. ‘K zal der alleenlijk een woord of twee bijvoegen, goed kome ‘t uit. - Van Vierkant Huis, een Elzasser jonge pater, taalliefhebber, Pater Federlen, professor noviciaat Maison-Carrée (dat is zijn adres) zendt aan E.H. G.G. zijn Kabijlsche spraakkunste

    Guido Gezellearchief van de Openbare Bibliotheek Brugge bezit dit handschrift: "Notes sur la langue Kabyle" par P. Livinhac. (Guido Gezellearchief nr. 10636 M)

    - om te houden. - De groote groote

    Sic.

     kost te diere om te zenden. De katechismus in araabsche letters en bestaat niet. - Die Pater Federlen, die de Kabylen en Cie bestudeert al geern alle slach van inlichtingen geven op alles wat men hem zal vragen per brieve.

    ---

    In de vaart van Suez, 1n van Mariamaand 1883.

    In de oase Ismaïla, een van de aanlegplaatsen, konden missionarissen hun post verzenden en ook naar huis telegraferen.

    ---

    Saluyt & de kost

    --- M. Hanoteau heeft een qabylsche spraakkunste gemaakt (ge zoudt ze in leening kunnen krijgen met ze te vragen met mijn komplimenten aan P. Federlen.) en hij bindt het qabijlsch aan ‘t berbeersch, gesproken door de Touariks langue Tamachek enz. die eenen bijzonderen ABC hebben in aardige letters tifinagh een zekere Mister Robert Cust secretary of Royal Asiatic Society London, die Swahili Dictionary uitgaf, verbindt in zijne taalfamilieboom ‘t berbeersch met lybisch.

    ‘K Zende Ued. Uedele , Eerw. Heer ende Meester, uit Suez als t God belieft, een van Custs boekskes over de afrieksche taalwerken enz.

    Dat boek is nog aanwezig in de handbibliotheek van Guido Gezelle in de Openbare Bibliotheek Brugge (GGB 0732).

    Ge kunt het ne keer weerebrengen naar Karema in de noenestond, te zomer. ‘K zende u ook eene gazette Feiz ha Breiz (foi et Bretagne) van een onzer paters uit Maison Carrée. ‘K zou nog alvele willen talen en tellen, maar ge moet mij eerst Loquela zenden, de lang beloofde en nooit gekregene; (‘t vergaat al in Loquela, tot nu toe, ‘t is te zeggen: in klaps! En anders zie ik geen taalnieuws als ‘t gene ik zelve geve in de Vlagge).

    Amaat Vyncke publiceerde tussen 1882 en 1884 een reeks filologische brieven in De Vlaamsche Vlagge over de Afrikaanse talen. Hij noemde deze “Vlaggebrieven” of “Afrikaanse taalbrieven”.

     -

    Groete en hergroete Ued. Uedele dus nogmaals, E.H. ende Meester, mij in uwe goede gebeden herinnerende en bevelende. - Groet a.u.b. en als ’t pas geeft den heere Avoka' Verries

    Waarschijnlijk een bewuste verspreking die humoristisch bedoeld is.

     en zijn braaf huisgezin, mistgaders Meester Hugo en diergelijke.     De komplimenten van Pharao van Egypten! en veel navolgende binst het jaar. - Uw toegenegenste Afriek’haan Ons Heer Hemelvaartavond, 2n van Mariamaand,
    Aan boord van de “Patna”, in Timsha-meer, ½ wege Suez

    Ameet .ẋ̣.

    (‘K Peize van in, over of op de Roo Zee, een liedje te maken tegen profes

    Op 7 februari 1882 trad Augusta in het klooster bij de Zusters van Liefde in Heule. Ze werd er geprofest op 13 augustus 1883.

    van mijn zuster Gusta, tot Heule. ‘K zal ‘t u zenden ter inzage en overzage en bijzage of afzage.)

    t’huisrichtinge:

    Purisme voor het bastaardwoord ’adres’.

    E. Pater Jamet, Provisor der missionarissen van Mgr Lavigerie, tot Zanzibar.

    Om te bestellen aan Pater Vyncke, te Karema (op Tanganykameer.)Vervolg.

    Die Pater Federlen kan goed araabsch en goed duitsch, hij studeert en zoekt geerne, is daarbij bibliotheekbewaarder van □ huis en zal alle opzoekingen doen waarmeê gij hem zult belasten over Kabijlen enz. Ik heb hem gesproken over Kabijlen en Friezen enz., maar geen tijd gehad om te kunnen vast gedacht erover hebben. Als ge wilt, ge zoudt hem kunnen zijn gedacht erover vragen, en ook hetgene staat van vooren in de noten of aanteekeningen van Piesse, Guide de l’Algérie. ‘t Is nog al merkweerdig, maar of het juist is, dat een durf ik niet verzekeren.

    Nog ne keer saluyt van in de Suezvaart

    – Nog nen Pot

    Sic.

    Scriptums. - Over jaar heb ik een brief van 16 vellen druks min of meer, geschreven over mijn reisje in Kabyliën, en daar staan nog al eenige wetensweerdige puntjes misschien daarin. Mijn Onkel van Heyst heeft dien brief in zijn bezit, en ‘t ware een schoone zake, kostet gij E.H. ende Meester, hem bewilligen dien brief te laten zien, want Mr Demonie die u deze vellen pampier zal zenden,

    Zie brief Emiel Demonie aan Guido Gezelle op 13/05/1883. Waarschijnlijk is niet gelukt. De brief vinden we niet terug in de gepubliceerde briefwisseling.

     zou geerne dienzelfden brief hebben om in de brievenverzameling te drukken, en hij kan hem niet losmaken. .

     Hersaluyt voor den 4n keer.

    ---

    Blauwvoeten

    De blauwvoet leeft van nature aan de westkust van Midden- en Zuid-Amerika en op de Galapagoseilanden. Hij komt niet voor in Egypte of aan het Suezkanaal. Het waren vermoedelijk een zeearenden (zoals in de roman van Hendrik Conscience).

    gezien te Ismaïlia, tusschen Port-Saïd en Suez.

    ---

    Drukproef met correctie van Guido Gezelle en aanvullingen van Amaat Vyncke: G. Gezelle, Tegenkomsten brieven etc. In: Loquela: 2 (Oostermaand 1883) 12, p. 94-96. In de zijrand en de keerzijden staan de brieven van Guido Gezelle en Amaat Vyncke aan elkaar.

    Dankbaar ontvangen van Hr A. V. , te R.

    Onderstreping van Guido Gezelle in blauw potlood.Op 16 juli 1881 kwam Vyncke te Algiers aan om er zijn noviciaat in Maison-Carrée te beginnen. Na zijn proefjaar keerde Vyncke terug en stichtte hij een apostolische school te Rijsel. Hij volgde medische cursussen aan de universiteit om opnieuw naar Algerije te vertrekken op 18 maart 1883.

    , en, in Loquela , ten dienste gebruikt van de goedjonstige lezers: Akatcim ne diousis Ledzèr s taqebailit , en Aktab en tibratin d endjilen i idomniken tifestin ousoggas, s taqebailit.

    Dat boek is nog aanwezig in de handbibliotheek van Guido Gezelle in de Openbare Bibliotheek Brugge (GGB 0366).

     Dat is: Katechismus des Bisdoms Algiers in 't qabijlsch, en Boek van epistels en evangelien op de zondagen en feesten 's jaars, in ' t qabijlsch. Gedrukt t'Algiers, bij Bastide 1869. Die een gedacht begeert over het uitzien van het qabijlsch, vergelijke Sint Jans Evangelie 's taqebailit met het latijn of het vl. vlaamsch daarvan, Joh. I. 1-14:

    1. Di beddou illa Wawal; Awal illa r'our Rebbi ; Rebbi netsa d Awal.

    2. Illa wagi di beddou r'our Rebbi.

    3. Koulci s ies itsouh'edem; bela netsa itsouh'edem wacemma b waiin illan.

    4. Deg s tella toudert; toudert netsat tafat g imdanen.

    5. Tafat tecâl di talam, talam our tsetettef ara.

    6. Illa ourgaz itsoucegga d s r'our Rebbi, ism is Iah'ia.

    7. Wagi iousa d i tcehada, iouak adicehed r'ef tafat , iouak adamenen elkoul s oulemas ines.

    8. Maci netsa tafat, lamani iouak adicehed r'ef tafat.

    9. Tella tafat ish'an enni inouren koul bounadem iousan d r'er dounit agi.

    10. Di dounit illa; dounit itsouh'edem s ies; dounit our t isinara.

    11. Iousa d doug aila s, wid ines our teqebilen ara.

    12. Lamani widenni elkoul it iqebelen, ifka iasen tezmert adour'alen d arraw ne Rebbi, i widenni ioumenen s ism is.

    13. Enni our iloulen ara seg idammen, wala si lebr'i b ouksoum, wala si lebr'i em bounadem , lamani loulen si Rebbi.

    14. Awal iour'al d ouksoum, izder' gar aner', nezera ah'- mad ines am wah'id em Baba, itcour tennâmat tidets.

    Dat schijnt hoogst onleerbaar, nochtans:

    Taqebailit is de qabijlsche (tale). Zoo is tábranit de hebreeuwsche, taiounanit de ionische (grieksche), talatinit de latijnsche (tale).

    Akatcim, uitspr. akatsjiim is, s taqebailit, catéchisme, catéchîme, cat’chîm’.

    Diousis is 't fr. diocèse.

    Ledzèr (Eldzèr, Alger) is Algiers, oude uitspr. aldjiers. (1)

    Aktab, katab, in 't araabsch en 't joodsch, is boek.

    Tibratin, enkelvoud tabrats, van (abrat, ebrit, eprit?) épitre , is epistels, epistola. De qabijlen en hebben geen p.

    Endjilen, enkelv. endjil, is 't fr. év)angile. De qabijlen en hebben geen v. Endjil is araabsch

    Idomniken is (dies dominici) zondagen.

    Tifestin is feest(dag)en.

    Vers nº 1, 2, 6, 12, 13, Rebbi, (rabbi, rabi, rabbin), is meester (van) mij = God te zeggen, in 't hebreeuwsch.

    No 7 Adamenen, 9 bounadem, 13 idammen is adam, (2) idammen menschen, bounadem (ben adam) kind (van) Adam, menschenkind.

    Vrglk het joodsche Ben-jamin, kind van de rechtere hand, Ben-oni kind des verdriets, enz.

    No 6 lah'ia is Jan, Johannes.

    No 12 Ioumenen, van aman, amen, het is, of het zij zoo, ik houde 't voor vast, is crederent.

    Nº 14 Baba (b = p) papa, is vader. Wah'id em Baba unigenitus a Patre , enz.

    (1) Alger (in ‘t spaansch bij letterverplaatsinge Argel) is ‘t araabsch el djezaïr de eilanden Eldzèr, Aldjiers, Algiers. cfr. Insulœ Lille ook de eilanden v. insulœ, rijnsel, rijssel, l’ile, Lille.

    (2) Idammen is ex sanguinibus, araabsch dem of dam bloed, ‘t mag ook gebruikt worden voor mensch, lijk in ‘t vlaamsch: nen armen bloed, nen onnoozelen bloed. De qabijlen, ofte iqebailen, Iqebailen staat

    de araabsche bijbels, t beteekenende; b.v. de qabijlen van Joseph, de qabijlen Benjamins enz. - ‘t Beteekent ook de djibelin (zie Vlaggebrief)

    Amaat Vyncke publiceerde tussen 1882 en 1884 een reeks filologische brieven in het tijdschrift De Vlaamsche Vlagge over de Afrikaanse talen. Hij noemde deze “Vlaggebrieven” of “Afrikaanse taalbrieven”. De passage komt voor in zijn brief van 2 maart 1883 uit Rijsel: “Djebel is een berg, en Gibraltar is de berg van... 'k hebbe wel vergeten wat dit tar beteekent… Als 't in mijnen zin komt, zal ik 't later zeggen. Djibelin zijn de berggasten.... niet te verwaren met de Welfen en Wieblingen, noch met de tapijtwevers les Gobelins ofte Van der Gobeelens. 't Doet, zoo heb ik het vast: Djebel Tarik, de berg van Tarik, beweert men, zijnde Tarik een der opperhoofden van de Araben, toen zij in 712 Spanje binnenrukten. (A. Vyncke, Brieven over 't Araabsch (3). In: De Vlaamsche Vlagge: 9 (1883) 2, 49-56.)

    qabil of djibel, berggasten, bergbewoners.

    dat is de geslachten, volkstammen, tribus, te zeggen,) zijn de africaansche Friezen: Noch de romeinen, noch de wandalen, noch de araben, noch de turken, noch de franschen en hebben ze kunnen heel ten onderen krijgen; ze houden hedendaags nog hunne tale, hunne zeden en hunne gebruiken, zoo nochtans dat hunner landsprake hier en daar een woord of tweedrie van de tale hunner vijanden is aangewaaid, b. v.: roomsch tifestin, araabsch aktab, fransch akatcim, enz. Hoe en zouden hun tale ook geen wandaalsche, dat is oud nederduitsche woorden aangekleefd zijn gebleven, ingezien de wandalen 100 jaar lang in Africa met hun te doen hadden? (Dat is wel gegrond en gezond gesproken.)

    Bij voorbeeld:

    Hierboven, vers nº 1, 14, staat s taqebailit: Wawal, Awal= het Woord. In ons oud nederduitsch vlaamsch is walen klappen te zeggen, wawelen vele klappen, tatewalen kliipklappen, wedu)wale (auriolus , compère Loriot ) wede-= houtklapper, boschbabbelaar; wale een (onverstaanbare) klapper, z-wale -we, z - wale-me, het aardig vogelken, dat eene geheele reke klapt en dat doorgaans zijne redens eindigt met eenen waalschen «sakrdjiiiit!»

    Verder vinde ik wadou de wind, tabokalt b wâter een bokaal met (reuk)water, tafloukt een schip, enz. In ’t araabsch is فَلُوكَة (flouka) een schip, en ‘t qabijlsch zet altijd t voor en t achter een woord, als het voor ‘t woord k

    Zulk speur zou wel 't volgen weerd zijn, en 't wordt onze vlaamsche Africavaarders aanbevolen.

    De Iqebailen tellen onder de volkeren die bij de geleerden de Berbers heeten. Berber of barbar, hieten de Grieken al die geen grieksch, maar, bar bar , bra bra , eene hun onverstaanbare brabbeltale, brabbelden of brebbelden.

    Zoo hieten onze voorzaten walen, al die, in hunne ooren, waalden of wawelden, en ze waalsche noten of waalnoten, in ' t engelsch walnuts (= vreemde noten) de akernoten, net zoo als men te Kortrijk de dadels, de daaien, dat is de oostersche palmvruchten, vrimde (= waalsche) pruimen heet.

    Wat de tale van die africaansche Walen, van die Berbers of van die onverstaanbaar sprekende iqebailen aangaat, araabschen, latijnschen, franschen, wandaalschen en anderen bijwaai daargelaten, zoo zeggen de geleerden:

    1º Dat ze hoegenaamd geen uitstand en heeft met de hebreeuwsche, phœnische, punische, syrische, araabsche, numidische, lybische, æthiopische of andere semitische talen. Gesenius , scripturæ linguæque Phæniciæ monumenta , p. 196, not. XX, ad fin.

    2º Dat ze integendeel verassende blijken levert van verwantschap zoo met den algischen, dat is den wild-americaanschen taalboom van over zee, zoo met de iberische spraakreliquien, die bij de basken, in 't spaansche bergland, zijn bewaard gebleven. H. de Charencey, Etymologies basquaises , p.572-73. Le Muséon , 1882, tome 1, n°4.