xx/[02/1884], Luik, [August Cuppens en de gildebroêrs van het Limburgsch Zantersgildeken] aan [Guido Gezelle]

G.Z.J.X. Geloofd zij Jezus Christus Zeer eerweerde Heer en goede meester,

Uw wel k g ekomen schrijven heeft ons allen, Limburgsche gullebrôers, deugd gedaan, bijzonder 't nieuws van uwe zenden voor den Student en 't blijde van Johan Winkler. Wij hadden al lang gedacht dat gij hem zocht te visschen. God gelieve toch den grooten slag te slaan tot Zijne eer en veler menschen blijdschap! Als gij hem met Gods hulp kunt bekeeren, wat zal er mij een blijdschap zijn in de Hemel en bij ons allen! Wij zullen hier allegaâr ons best doen, daar moogt gij op tellen.

Ik heb seffens aan Jansen geschreven dat hij zóó doen zou wie gij 't bevolen hebt. 't kan heel goed zijn dat wij voor dit of dat woord gemist hebben, door 't misverstaan of opschrijven. Zoo hebt gij bijv. (hinne)wil dat wij eens opgestuurd hebben als algemeen gezeid te Lanklaar. Nu komen wij te vernemen dat het maar van éénen mensch gezeid wordt. Maar ze zeggen allegaar, te Lanklaar: veur den (hinne)wil = ter wille van . . . . Zóó is 't zeker. In den leste Loquela stond brudselen

G. Gezelle, Brutselen. In: Loquela: 3 (Jaarmesse 1884) 9, p. 65: “Brutselen , brutselde, gebrutseld. Als het water in pot of moor over 't vier staat en tot eene zekere hitte gekomen is, dan brutselt het: men ziet 't op en neer bewegen en doom uitwerpen, men hoort het brutselen.”

van 't kokend water gezeid. Hier zeggen wij dat protselen. 't W. Woord Handwijs

G. Gezelle, Bleevelingen. In: Loquela: 3 (Jaarmesse 1884) 9, p. 71-72: Weghand: “(…) die geschilderde handen, die de lieden den weg aanwijzen; eene (weghand) met eenen stede- of dorpname daarachter, op een berd, b. v.- Dat berd aan een stake, en die stake langs den weg. (…).”

en hooren wij t'huis niet, maar ten allen kanten handwijzer. Ik heb nooit geen ander woord gekend om dien paal te beduiden.

Zoo gauw wij Loquela zullen hebben, gaan we u overbrieven wat wij weten van zenuwen

G. Gezelle, Zeen zene zenuwe. In: Loquela: 3 (Sporkele 1884) 10, p. 77-78: “Men zou moeielijk een w. kunnen vinden dat zoo menigerlei wisselingen te onderstaan gehad, heeft als ons oud en hedendaagsch w. zeen, zene, zenuwe.”

etc.

Weet gij wie gij eens moest aanspreken om u te helpen zoeken op den Limburgschen akker? 't Is de Eerw. Heer Polydoor Daniëls

De vroegste bewaarde brief van P. Daniëls aan G. Gezelle in het Guido Gezellearchief van de Openbare Bibliotheek Brugge dateert van 29 februari 1885.

die te Vogelsanck

Polydoor Daniëls was van 1876 tot 1904 slotkapelaan en aalmoezenier van baron Jules de Villenfagne de Vogelsanck, burgemeester van Zolder. Gedurende die periode verbleef hij op het kasteel Vogelsanck.

op 't kasteel van Baron De Villenfagne woont en die hem veel bezig houdt met Vlaamsche Taalstudie. Die heer heeft veel tijd: Hij ware ook 't meest bekwaam om in de gazette te schrijven over die reisbeschrijving van Johan Winkler, want hij is opstelder van den Hasseltsche "Onafhankelijke”.

M. Ceysens uit Hasselt is vanaf 1885 eigenaar en uitgever van deze krant. De redactie is katholiek en Vlaams van signatuur, maar pretendeert politiek onafhankelijk te blijven. Vanaf het laatste kwart van de 19de eeuw worden de artikels meer en meer gekleurd door de Katholieke Partij.

't Is de zelfste Heer Daniëls die lestmaal te Brugge in 't Davidsfonds gesproken heeft over volkstaal en gazettenvlaamsch. -

Polydoor Daniëls sprak in de bovenzaal van de Concorde aan de Steenstraat te Brugge over rol van de Vlaamse volkstaal, naar aanleiding van de tweedaagse feesten van het Davidsfonds op 27 en 28 augustus 1883. Rond den Heerd: 18 (2 september 1883) 40-41 doet verslag van deze feesten. Op p. 320 vind je een bespreking van de voordracht van Daniëls.

Daar woont hier te Luijk, Mathieu Laensbergstraat, een Heer Gilissen, Aalmoezenier der Luykersche gevangenis, die ook nog al thuis is in de taalkennis. Hij moet bezig zijn (heb ik hooren zeggen) met eenen boek over de Limburgsche Plaatsnamen. Ik geloof dat die Heer nog 't best van allen bekwaam is om zeker en kundig meê te werken. Ik ken hem maar alleen van hooren zeggen, maar Maeseyckenaers die hem van tijd tot tijd gaan bezoeken, verzekeren mij dat hij Duitsch, Engelsch, Araabs, Hebreeuwsch, Poolsch en Russisch kent en dat hij hem veel met taalstudie bezig houdt. Helpt gij hem eens in den gang, als gij wilt, gij zult dat beter kunnen als jonge theologanten. De Konincks Menschdom verlost is uit! Nu zullen wij te lezen hebben onder het paaschverlof! Wij volgen getrouw uwe lessen van Engelsch

Gazette van Kortrijk: (01/12/1884): “Kosteloos onderwijs in de engelsche tale op verzoek van de Davidsfondsafdeling van Kortrijk.” Guido Gezelle gaf tweemaal per week Engels. De dag nadien publiceerde hij het lesmateriaal in de Gazet van Kortrijk. Zo maakte hij voor zijn cursisten duidelijk dat er een verschil bestaat tussen een lijfelijke vertaling via een stamverwant woord - bird (Eng.) = broed (Vl.) en een zinnelijke vertaling via een ander, betekenisverwant woord - bird = vogel. Of nog: “Men bouwt woorden zoo men huizen bouwt en die verstand wil hebben van woorden, moet eerst weten hoe ze gebouwd zijn: mother = moeder; breast = borst; donker (Vl.) = danker (Oud-Germ.) = dâker, dakr, dark (Eng.).”

in de Gazette van Kortrijck, en zoeken voorts Limburg af voor zoekers en woorden. 't Zal niet lang meer aan hebben, dan krijgt gij weêr een paksken woorden t'huis. Nu groeten wij u allen eerbiedig en genegen en beloven u vast van ons best te doen bij de Heer voor dien vroeden man die toch nog niets zou uitwerken voor zijn eigen geluk, zoo hij niet en geloofde en zalig wierd.

Uw getrouw gulleken van Limburgers, Haspengouwers, Maaslanders, Hollanders, Kempenaars en jongens van Kleen-Frankrik

“Klein Vrankrijk heet ik de oevers van den Demer, van bekans aan Bilsen tot aan Diest, en van de beken die daar in deze rivieren lopen: de Rostbeek, de Zwertbeek, de Mangelbeek en de Herck.” In : Lenaerts Jacob, Over ’t Limburgsch. Aanwezig in het Guido Gezellearchief, Openbare Bibliotheek Brugge, nr. Aanw. 533, 14,17.

N.B.: Hier nog een briefken bij van onze vriend Van Venckenray,

De brief van Van Venckenray is niet aanwezig in het Guido Gezellearchief, Openbare Bibliotheek Brugge.

professor aan 't Sint Michiels collegie, tot Brée. Die heer was eerst fel aangedaan van Hollandsche gedachten, maar hij begint terug te keeren of eerder toe te komen, want wij hebben hier och arme allerlei valsche gedachten ingezogen met gerābraakt

Rabraken of radbraken.

Vlaamsch. Gij kunt hem al opschrijven op uwen toekomende boek (Arthur heeft het verklapt dat gij weêr bezig zijt met eenen el wie Mr. de Gheldere verleden jaar

Landliederen

). Als die boek zal uitkomen zullen we u eens een lijstjen inschrijvers doen geworden!