Leeft gij nog? Leeft gij nog? vraagt ons E.H. Daniëls, vraagt ons de drukker die maar geene kladprint ziet terugkomen en vragen wij va u ook.

Wij zijn al vijf of zes keeren gaan zien naar dat leelik Beeremutsenhuis

‘Bij de Berenmutsen’ is het Luikse adres dat werd gebruikt voor de briefwisseling rond ’t Daghet in den Oosten. Het lijkt te verwijzen naar een gendarmeriepost in Luik. Immers, het vooroorlogse uniform van de Belgische Rijkswacht bestond onder meer uit een zwarte berenmuts, die vanaf het einde van de 19de eeuw nog uitsluitend bij officiële plechtigheden werd gedragen.

Mogelijk fungeerde Désiré Vandeputte (°1831), brigadier bij de Rijkswacht te Gent en vader van Rykhart, hierbij als tussenpersoon? Gezelle zal in zijn brief van xx/05/1885 aan Cuppens vragen of het mogelijk is de gendarm als tussenpersoon weg te laten.

Hebt gij der iets tegen dat Mr Daniëls van de 12 liederen schrijft, laat het ons dan weten, als 't u be el l ieft.

Er is niets hierover verschenen in ‘t Daghet in den Oosten. Van Mervillie werd in: ‘t Daghet in den Oosten: 1 (1885) 2, p. 15, wel een gedicht opgenomen met als titel: ‘Aan de Limburgsche vrienden, stichters en medewerkers van ’t Daghet’.

In zijne brief vraagt E.H. Mervillie ook of Mr Daniëls de rede niet zou doen drukken in 't Daghet, die hij te Brugge gevoerd heeft "over de zending van den vl. vlaamschen dichter” gij weet wel toen ze Mr Karel de Gheldere daar zoo schoon verrast hadden en zoo welverdiende eer aangedaan.

Als gij 't toestemt: zal Mr Daniëls zijne rede heropschrijven voor 't Daghet?

Polydoor Daniëls sprak over ‘De zending van de vlaamschen dichter’ in de Parijsche Halle te Brugge op het feest van het Davidsfonds ter ere van dr. Karel Degheldere op 25 januari 1885. Het artikel verscheen in: Rond den Heerd: 20 (1 februari 1885) 10 p.69-71. De rede verscheen niet in ’t Daghet in den Oosten.

Limburgsche Kindergebeêkens.

Bijlage bij de brief van A. Cuppens aan G. Gezelle van xx/02/1885: Artikel van Jan Erkens ter publicatie in ‘t Daghet in den Oosten. Limburgsche Kindergebeêkens. Aanwezig in het Guido Gezellearchief, Openbare Bibliotheek Brugge, nr. Aanw. 533, 14,7.

In, Ons Boek- en Boekstafwezen. VI. In: ’t Daghet in den Oosten: 1 (1885) 7-8, p. 62-64, staat een niet ondertekend artikel over de “Kinder-gebedekens” die voorkomen in Het dubbel Cabinet der Christelijke Wijsheid, Maastricht, Weduwe Gysbertus van Gulpen, een katholiek leer- en catechismusboekje dat in de achttiende en negentiende eeuw op scholen in Vlaanderen en het zuiden van Nederland werd gebruikt. De inhoud van het artikel is niet hetzelfde als de bijlage.

Zijn er in ons Limburg nog veel oude spreuken en raadselkens die wij met nut en genoegen kunnen opzoeken en in "'t Daghet" bekend maken, der zijn ook nog een groot getal overoude en schoone gebedekens die bij onze voorouders in voege waren en die wij nu, laas! eilaas ! B ij e kans niet meer en hooren: nu en dan is er nog hier of daar een kind dat heel eenvoudigl ij i k die eenvoudige gebeêkens opzegt die het van grootvader of grootmoeder geleerd heeft, en waarom zouden die moeten verloren gaan? En zou 't niet jammer zijn dat wij die zagen uitsterven, om en door armzalige fransche liêkens vervangen te zien? Waren de kinderen minder vrol ij i k en minder gelukkig voortijds, toen ze die verskens die grootmoeder hun geleerd had onder elkander opzegden als ze nu zijn met het opzeggen van allerhanden flauwen rimram waarvan ze zelfs niets en verstaan? Neen, die gebeêkens moeten wij bewaren, ze onder het volk weêr in voege brengen met ze de kinderen te leeren. 'T is daarom dat ik hier eenige van die oude verskens neêrschrijf zooals ik ze uit den mond van kinderen gehoord heb; de Limburgsche lezers die er zouden kennen, 't zij uit hun dorp, 't zij uit andere limburgsche plaatsen, verzoek ik vriendelik ze naar "'t Daghet" te schikken.En merken wij eerst eene soort van gebedekens aan die men "wilde gebeden" noemt, waarschijnlik omdat zij zoo ernstig niet en schijnen, of zijn, maar omdat zij in vrolike verskens zijn uitgedrukt. Zoo, b.v. heb ik gehoord in Zonhoven: Onze vader, die der zijt zet de schotel niet te wijd brokt de brokken nie te dik dat ich ter mich nie in en verslik. of wel: Onze vader die der zijt zet de schotel niet te wijd snijdt de brokken niet te dik Want het is ons leste mik snijdt ze niet te groot want het is ons leste brood. Der zijn kinderen die, als zij slapen gaan en rap het beddeken inspringen, zeggen: Kruiske, kruiske, goed begin, M m ijn beddeken is gemaakt en ik kruip er in. Zoudt gij eens willen zoeken naar die soort van gebedekens? De vaderons, de wees gegroet en "ik geloof in God..." en misschien nog wel andere worden nog op de eene of andere plaats van de Kempen gehoord.

— Maar der worden veel meer andere gebeêkens gehoord die niet "wild" zijn: ettelijke daarvan worden gezongen en wel 's avonds, als de gansche familie rond denheerd zit; klein en groot, oud en jong, allen zingen meê.

Zoo heb ik al het volgende liêken dat wel als gebed mag aanschouwd worden, gehoord: Een is een, eenen God alleen In Jesus Kristus, zoo gelooven wij Twee zijn er twee twee steene tafelen eenen God alleen In Jesus Kristus, zoo gelooven wij Drie zijn er drie drie Patriarken twee steene tafelen eenen God alleen In Jesus Kristus zoo gelooven wij Vier zijn er vier vier Evangelisten... (herhaal de voorgaande) Vijf zijn er vijf de vijf wondekes des Heeren ("Christi" in Beeringen) die we moeten eeren, vier evangelisten... enz. Zes zijn er zes zes flesche wijn In Beeringen: zes glaskes rooden wijn die voor van Jesus geschonken zijn. In Chanaan Galileë zal het bruiloft zijn.. Enz. Zeven zijn er zeven Zeven Sakramente... enz. Acht zijn er acht acht zaligheden... enz. Negen zijn er negen negen koor der engelen... enz. Tien zijn er tien tien geboden Godekes... enz. Ellef zijn er ellef ellef duizend maagdekes... enz. Twalef zijn er twalef twalef heilige apostelkes... enz. Wat aangenaam en nuttig middel om zekere geloofspunten en geschiedenisfeiten te onthouden. En ook hoe eenvoudig, hoe schoon en liefelik, toen ik dat hoorde zingen! 'T huiselijk genoegen zou niet veel en verliezen, meen ik, met zoo 'n lie t d eren in plaats van menig ander te zingen.

Andere gebeêkens heb ik nog in de Kempen gehoord, zoo als b.v. der zijn kinderen die 's morgens bidden: Danke Jeseke danke Lievrouwke danke Engelke bewaarder dat mij dezen nacht zoo goed bewaard heeft en dezen dag ook belieft te bewaren voor water, voor vuur en alle ongelukken. Amen. of wel, als Jefke bidt: zoet kinneke van Maria wil ons klein Jefken bewaren, gebenediien en van alle ongelukken bevriien. of wel het schoolkind dat zegt: Kruiske, kruiske , goed begin de heilige Geest bestiert mijn zin dat ik wel mag leeren bid ik onzen Lieven Heere dat ik wel mag onthouen bid ik onze lieve Vrouwe. Zulke oude spreuken tot God of de H. Maagd of de Heiligen gericht moeten er in groot getal zijn en zijn onze aandacht w aa ee rd.

'S Avonds ook, in de Kempen voor dat de kinderen naar bed gaan, hoort men ze in de Kempen, allerhande avondgebeêkens opzeggen: zij houden de handekens te saam & bidden: 's avonds als ik slapen ga treê ik op een trepken van 't trepken op Maria's schoot Maria is mijn moeder Sint Janneken is mijn broeder Ons Lieven Heerken is mijn vader, Nacht engelkes altegader! of wel: 's avonds als ik slapen ga komen mich 1 4 6 engelkes na twee aan mijn hoofdeind twee aan mijn voeteneind twee aan mijn rechterzij twee aan mijn slinkerzij twee die mij dekken twee die mij wekken twee die mij prijzen, twee die mij wijzen ten hemelschen paradijzen. En als vader of moeder aan de wichter zeggen dat zij 's morgens vroeg moeten opstaan, dan bidden de kinderen "den H. Engel Ste Machiel" en vragen dat zij zouden op dees of op die uur wakker worden: Heiligen engel Ste Machiel ik beveel u God mijn lijf en ziel Heiligen engelbewaarder, bewaar mij goed wil mij wekken met ter spoed niet te vroeg of niet te laat als de klok (de uur) slaat. Wie kent er nog meer van die oude limburgsche gebedekens? Hij zende ze naar "'t Daghet" zij en zullen niet anders dan welkom zijn. Toe, limburgsche studenten, zet u eens aan 't zoeken en gij zult er zekerlijk veel vinden.

────────────