Onze beste vriend en goede medezanger Balth. Broers van Moelinghen ligt doodelik ziek te zijnent. Bidt onzen goeden God a.u.b. met ons dat Hij hem late gezond worden.

Dat ziekzijn geeft ons veel droefheid. 't Is zoo ne brave en oprechte jong! Gij hebt hem gezien toen gij hier geweest zijt, dien grooten langen wittekop die alles, latijn en fransch, wou verdietschen voor de klucht. Zoo voor Vesperale zie hij Avondboek, voor Graduale = Trappenboek, voor Rokkelijn

A.W. Stellwagen, Roomsche woorden. Groningen: J.B. Wolters, 1902, p. 192: “Rokelijn (d. i. het Witte kleed , dat de priester draagt over zijne toga, als hij de vesper doet, of de kruiswegoefening, of 't H. Doopsel toedient, en in 't algemeen, dat hij aanheeft bij mindere plechtigheden dan wanneer hij de H. Mis opdraagt).”

Ik ben nog niet uitgekald van mijne reis naar uwent toe.

Cuppens reisde naar West-Vlaanderen om er de huldeviering van L. L. De Bo bij te wonen op 30 september 1885. In zijn eerdere brief aan Gezelle van xx/09/1885 had hij laten weten aan Gezelle dat het moeilijk was om erbij te zijn o.m. omwille van financiële redenen: ”Wat ons betreft, Koob, Rijkhart en mij, wij zouden met blijdschap komen al is ons verlof ook den tweeden Oct. uit, maar 1° wij zijn zoo schamele boden van Limburg voor zoo nen man wi E. De Bo Zaliger en 2° de reis kost te veel voor onze studentenbeurskens.” Gezelle zal de reiskosten van Cuppens betalen en hem in zijn huis laten logeren zoals blijkt uit de brief van Cuppens aan Gezelle van begin 10/1885.

Wij zijn der blij om: daar zullen zeker weer eentige goê Vlamingen bij zijn en zoo krijgen wij langzamerhand een heel W-V. West-Vlaamsche volkzetting in Limburg. Hoe meer der komen van die kant hoe beter. Daar is mer een ding dat ons wat spijt; 't is dat wij Limburgsche dietschers nu allemaal bekans naar de Walen moeten, want de vremdelingen meugen kiezen en hun keus valt natuurlik bekans altijd op 't Dietsch land. En 't is punt in 't Walenland dat er zoo veel priesters te kort zijn. Mer in Gods naam!

Als gij ons nu bijdragen terugstuurt, Meester, sla der dan eens nen flinke slag door: zooveel mogelik want de drukker heeft bekans niets meer liggen. Dan laten we u ook voor nen heelen tijd gerust. Stuurt bezonder mer zooveel woorden mogelik.

't Is jammer dat een blad wi “Rond den Heerd” zoo deerlik moet ontzien werden van de geuzen.

Cuppens verwijst hier naar de polemiek over het West-Vlaamse taalparticularisme in Rond den Heerd, onder de titel ‘Potsierlijk West-Vlaamsch’. Paul Fredericq had kritiek geuit op het taalgebruik in Rond den Heerd in een artikel in De Nederlandsche Spectator (27 juni 1885). Hij bestempelde het West-Vlaams in Rond den Heerd als "potsierlijk”.

Een overzicht van het volledige debat tussen E. Daniëls, P. Fredericq en J. Winkler is opgenomen in het inhoudsregister: Rond den Heerd, 20 (1885), p. 411-412: “Taal: Potsierlijk West-Vlaamsch”.

Dat antwoord

Er staan twee reacties van Paul Fredericq in Rond den Heerd. Cuppens verwijst naar de tweede reactie.

Reactie 1: Paul Fredericq ontkent de beschuldiging dat hij de Vlaamse taal heeft aangevallen en benadrukt dat hij nooit in De Gids heeft geschreven en vraagt daarom om een rechtzetting in Rond den Heerd.

Zie: P. Fredericq, Potsierlijk West-Vlaamsch. Brief van 2 October 1885. In: Rond den Heerd: 20 (18 oktober 1885) 47-48, p. 366: “(…) Hopende tot geene dwangmiddelen te moeten overgaan om U dit briefje in het eerstvolgend nummer van Rond den Heerd te doen opnemen, groet ik U met christelijke broederliefde.”

Reactie 2:

Paul Fredericq verdedigt zich tegen de beschuldiging dat hij de Vlaamse taal zou afbreken. Hij verwijst naar zijn artikel in De Nederlandsche Spectator waarin hij de taal van Rond den Heerd ‘potsierlijk’ heeft genoemd. Hij toont aan de hand van citaten uit Rond den Heerd aan dat Adolf Duclos en Rond den Heerd zich verzetten tegen het algemeen Nederlands. Hij vindt die houding schadelijk voor de eenheid van de Nederlandse taal en vraagt zich af waarom Johan Winkler hen verdedigt.

Zie: P. Fredericq, Brief van 10 November 1885. In: Rond den Heerd: 20 (15 November 1885) 52, p. 397-399.

't Is met die lieden: als ge met den pot omgaat werdt ge er van bekrozen!

F. Debrabandere, Limburgs Etymologisch woordenboek. Leuven: Davidsfonds, 2011, p.40: ”Bekruizen, bekroos, bekrozen. Met roet zwart maken, als 't vuur doet; b.v. een bekrozen ketel. Weiland heet het w. verouderd. Geh. gansch Limb.”

Monseigneur de Bisschop heeft hier, op 't retraite van de professors gezegd dat zij hen goed moesten toeleggen op hunne vl. vlaamsche lessen, ook op die ze aan de Walen geven en dat ze niet en mosten denken: dat de Vl. Vlaamsche klas mer voor even veel ingesteld was.

'k Wil eens zien of de lessen nu ernstig gaan gegeven worden.

Nu tot later als 't God belieft.

Wij wonen nog altijd bij de Beemutsen voor onze brieven etc.

Het Luikse adres ‘bij de Berenmutsen’, dat werd gebruikt voor de briefwisseling rond ’t Daghet in den Oosten, lijkt te verwijzen naar een gendarmeriepost in Luik. Immers, het vooroorlogse uniform van de Belgische Rijkswacht bestond onder meer uit een zwarte berenmuts, die vanaf het einde van de 19de eeuw nog uitsluitend bij officiële plechtigheden werd gedragen.

Mogelijk fungeerde Désiré Van De Putte (°1831), brigadier bij de Rijkswacht te Gent en vader van Rykhart, hierbij als tussenpersoon? Gezelle vroeg in zijn brief van xx/03/1885 aan Cuppens of het mogelijk was de gendarm als tussenpersoon weg te laten.

Wij groeten u allemaal zeer dankbaar en genegen in X° Christo