05/04/1885 t.p.q. - 27/04/1885 t.a.q], Luik, [Leonard Willem Jakob Lenaerts en August Cuppens] aan [Guido Gezelle] [Lenaerts, Leonard Willem Jakob] [Cuppens, August] Michael Gijbels Marc Carlier (research) Universiteit Antwerpen Els Depuydt Openbare Bibliotheek Brugge (Guido Gezellearchief) Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie (Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren) Instituut voor de Studie van de Letterkunde in de Lage Landen (ISLN) (Piet Couttenier, Universiteit Antwerpen) Guido Gezellegenootschap Guido Gezellearchief Brugge KANTL/CTB Gent 2026

Teksten en afbeeldingen beschikbaar onder een Creative Commons Naamsvermelding - Niet Commercieel licentie.

België Brugge Guido Gezellearchief 7636 13998 https://go.wander.be/iiif/bibliotheek-brugge/76ce76ba624b58e53b4805e6d8d531e90492c2db/manifest Wij hadden den drukker geschreven van

1 dubbel vel, 213 mm x 135 mm

papier, wit

papiersoort: 4 zijden beschreven, inkt

volledig

brief start in handschrift van Lenaerts

halverwege pag. 1 neemt Cuppens over

De briefwisseling van Guido Gezelle.

De tekst werd diplomatisch getranscribeerd, en aangevuld met een editoriale laag.

De oorspronkelijke tekst werd ongewijzigd getranscribeerd; alleen typografische regeleindes en afbrekingstekens, en niet-betekenisvolle witruimte werden genormaliseerd.

Auteursingrepen in de tekst (toevoegingen, schrappingen), en latere redactie-ingrepen (schrappingen, toevoegingen, taalkundige notities) door de lezer werden overgenomen en expliciet gemarkeerd.

Voor een aantal tekstfenomenen werden naast de oorspronkelijke vorm ook editeursingrepen opgenomen in de transcriptie: oplossingen voor niet-gangbare afkortingen en correcties voor manifeste fouten. Daarnaast bevat de transcriptie editeursingrepen ter verbetering van de leesbaarheid (toevoegingen, reconstructies) of ter motivering van transcriptie-beslissingen (aanduiding van onzekere lezingen, weglating van onleesbare tekst). Alle editeursingrepen worden expliciet gemarkeerd.

Privé-URI's met het brief prefix verwijzen naar andere brieven in de editie. De URI brief:gg.10184 verwijst bijvoorbeeld naar https://edities.kantl.be/gezelle/ed/DALF.db.gg.10184.

Privé-URI's met het record prefix verwijzen naar recordnummers in de catalogus van de Openbare Bibliotheek Brugge. De URI record:1322 verwijst bijvoorbeeld naar https://brugge.bibliotheek.be/detail/?itemid=|library/v/obbrugge/gezelle|1322.

Nederlands brief Lenaerts, Leonard Willem Jakob Cuppens, August 05/04/1885 t.p.q. - 27/04/1885 t.a.q] Luik Gezelle, Guido t.p.q. en t.a.q. gereconstrueerd op basis van de brieftekst: sprake van het examen diakonaat op maandang + nr. 4 van 't Daghet in den Oosten is nog niet verschenen (01/05/1885): de diakenwijding vermoedelijk op 30/05/1885; examen was na de paasvakantie (Pasen = 05/04/1885); maandagen die in aanmerking komen zijn 13 april, 20 april of 27 april 1885. ; adressanten en plaats gereconstrueerd op basis van de brieftekst ; adressaat gereconstrueerd op basis van contextuele gegevens
  • https://go.wander.be/iiif/bibliotheek-brugge/76ce76ba624b58e53b4805e6d8d531e90492c2db/manifest
  • brugge 13998 kantl link brugge Eerweerde heer en meester, Wij hadden den drukker geschreven van ‘t Daghet toe te vouwen: ge zult wel bemerkt hebben op wat eene aardige wijs hij dat gedaan heeft.... Of de haan (over sprokkelmaand) nog een tweede keer zal kraaien weten wij niet, maar mogen het hopen. Tegen Maandag hebben wij het examen voor ‘t Diakenaat, dus moeten wij nu blokken; maar derachter zullen wij onze von<+d>sten van onder ‘t verlof bijeen rapen, en op een nieuw voor ‘t Daghet beginnen. Met eentige woorden in het opstel over {<=Limb.>[=Limburgsche]} Dichtveerdigheid zullen wij den 4den nommer wel aaneen haken. Dan houden wij nog te drukken 2 vervolgen van Ons boek- en {<=boekstafw.>[=boekstafwezen]} In Loq. 3e jaar n° 1 Meimaand48 staa{<-n><+t>} er een heele reessem getuigenissen dat zich <+sinds> <-[xx]nd> de hervorming49 eerst ingebrocht is, en een zeggen van Bormans dat zich tot hiertoe in Limburg nog niet bij ‘t volk ingedrongen en is. Bormans is heel mis: zich werdt algemeen gebruikt in ‘t Oosten van Limburg (Maaskant en Kempen) en in ‘t Haspengouw (rond Tongeren) nog meer in verschillige oude Limburgsche oorkonden van vóór de protestanten 1300 en 1400 heb ik zichs met de macht gezien. Aan ons kante (Klein-Vrankrijk51 en St Truyden[+)] (Bormans) w{<-i><+e>}rdt hem altijd gezeid. Wil ik daar eens iets over maken met aanhaling van die oorkonden? De uittrek uit Loq. voorop er dan die bemerking? Zoudt gij over werden – word – geworden (geworen) ook zo geen blz. kunnen schrijven wi53 over darren? Eerbiedig en van herte gegroet van ons allen! Zend toch nen goeden hoop woorden! Zie: Handelingen van de Tweede vergadering der werkende leden etc. Gilde van Ste Luitgaarde. - Bldz. 24: Daar is iemand te Brussel.... tot (bldz. 26)... en dien blok doen slepen. goed voor: Uit boeken en bladeren? Den gendarm kunnen wij niet uit het spel krijgen. Maar wat gij doen moest: als gij iets zendt, doet het ‘s Zaterdags weg; dan hebben wij het ‘s Maandags. Hebt gij iets te zenden dat dringt, laat het ons in ‘t Seminarie weten bijv. met een {<-p><+g>}edrukt papierken met onze t’huis op en een kopke van een halven cent. Hebt gij ‘t Leven van Ste Luutgarde al ontvangen van Mr. Daniëls? Anders moet gij der maar eens een kaarteke om schrijven: hij zou immers konnen vergeten dat hij ‘t beloofd heeft. Als gij kunt neem dan een woord of twee van die mannekes aan ‘t zal hen aanzetten om nog meer te zoeken. Kan er van de volgende woorden ‘t een of ‘t ander deugen voor de woordenzange?56 ‘t en zijn wel geene nieuwe, maar en staan toch niet in Schuermans, meen ik: zouen, zoude, gezoud. = zouen of grachtjes graven, uithalen b.v. eenen bampd zouen. zouw, zauw, zode, zo beteekent <-gracht zoowel als ‘t geen uit den gracht geworpe> zoowel de waterloopkens als de groes zelf {<=vrgl.>[=vergelijk]} gracht, graaf, dijk, wal, die zoo wel de hoogte als de leegte aanduiden. Goede dag, den. Eenen goeden dag hebben is tot ons Heer gaan. Te Tongeren. zouwmes. het: Mes om te zouen. Gebik. het: Gelaatstrekken, opzicht. bv. iemand op ‘t gebik herkennen. bek is mond en aangezicht(?). Kempen. <+E>{<-E><+e>}kvisch. den. Uitspraak,- eekvēs, met de stemzate58 op eek. Is hagedis, egdis, eektis, artis. {<=v<+r>gl.>[=vergelijk]} ‘t {<=vl.>[=vlaamsch]} gatvisch = eiers en mollevischrapen.59 Klater. den. klip, schaal, zoo genoemd om ‘t klateren van ‘t geld. een oud zonouwsch rijmken zingt: De prins van Luik kwam over ‘t water met zijnen zilver-gouën klater, met zijne zilver-gouën trompet, Nu{<-d><+t>}s. de: huits,60 voer, ezel, horts, heurts. Eene nuts is eene dikke (k)nods op twee rader gedragen. - Klein Vrankrijk. Huik. den: heuvelken. b.v. ‘t water staat over huik en struik. Heukel, hok, hoekel, hocht zijn bekend en vormen huikeling, hukkeling, d.i. hooiopper, en huikelen, hukkelen, d.i. hooi of koren opperen. Linckhout. Lamp. het. Lam, <-ooi> {<=Eng.>[=Engelsch]} en {<=zw.>[=zweedsch]} lamb, otfried en Tat. lamp. {<=Angelsas.>[= Angelsassensch]} lamb. Vergelijk: kamp = kam, enz. Lange lente. den. Spirrewits van een mensch, <+uitermate> opgeschoten kerel. Linda in ‘t {<=ijsl.>[=ijslandsch]} binden; lentus in ‘t {<=lat.>[=latijn]} taai, dat gebogen en gebonden kan worden lint, in ‘t d{<-[x]><+i>}etsch, enz. text transcription
  • volledig ggacond
  • 1 * dsheet 213 geheel hi mm 135 geheel wi mm
  • 4 zijden beschreven ggapage
    • 213 mm x 135 mm 1 dubbel vel
  • /gga_images/GGA_7636_01r.jpg Pag. 1 /gga_images/thumbnail.JPG /gga_images/GGA_7636_01v.jpg Pag. 2 /gga_images/thumbnail.JPG /gga_images/GGA_7636_02r.jpg Pag. 3 /gga_images/thumbnail.JPG /gga_images/GGA_7636_02v.jpg Pag. 4 /gga_images/thumbnail.JPG /gga_images/GGA_7636r.jpg Pag. 1 en 4 /gga_images/thumbnail.JPG /gga_images/GGA_7636v.jpg Pag. 2 en 3 /gga_images/thumbnail.JPG
  • GGA, Corr. II [40,38] ; CGS, 392/1B ggasignant
  • a::aat.10278:1.2
  • t.p.q. en t.a.q. gereconstrueerd op basis van de brieftekst: sprake van het examen diakonaat op maandang + nr. 4 van 't Daghet in den Oosten is nog niet verschenen (01/05/1885): de diakenwijding vermoedelijk op 30/05/1885; examen was na de paasvakantie (Pasen = 05/04/1885); maandagen die in aanmerking komen zijn 13 april, 20 april of 27 april 1885. ; adressanten en plaats gereconstrueerd op basis van de brieftekst ; adressaat gereconstrueerd op basis van contextuele gegevens t.p.q. en t.a.q. gereconstrueerd op basis van de brieftekst: sprake van het examen diakonaat op maandang + nr. 4 van 't Daghet in den Oosten is nog niet verschenen (01/05/1885): de diakenwijding vermoedelijk op 30/05/1885; examen was na de paasvakantie (Pasen = 05/04/1885); maandagen die in aanmerking komen zijn 13 april, 20 april of 27 april 1885. ; adressanten en plaats gereconstrueerd op basis van de brieftekst ; adressaat gereconstrueerd op basis van contextuele gegevens ggagen brief start in handschrift van Lenaerts; halverwege pag. 1 neemt Cuppens over brief start in handschrift van Lenaerts; halverwege pag. 1 neemt Cuppens over ggaspec
    • 6/13998
  • brief
  • Guido Gezellearchief
  • 1 dut [Leonard Willem Jakob Lenaerts en August Cuppens] aan [Guido Gezelle] [Leonard Willem Jakob Lenaerts en August Cuppens] aan [Guido Gezelle] conti 1 dut Wij hadden den drukker geschreven van Wij hadden den drukker geschreven van incbr
  • brieven a::aat.10278:1.2
  • Guido Gezellearchief
    • Guido Gezellearchief
  • ongesigneerd handtekening
  • isad:gga:12
  • 7636 obbruggez
    • 7636
  • inkt * medium inkt papier wit * drager papier, wit
  • gevouwen *
    • papier, wit inkt
  • 05/04/1885 t.p.q. - 27/04/1885 t.a.q] Luik reconstructed
  • a::pg.817 [Lenaerts, Leonard Willem Jakob] reconstructed bs a::pg.2621 [Cuppens, August] reconstructed bs a::pg.1291 [Gezelle, Guido] reconstructed be
  • language Nederlands
    • mvass: transformation Word -- DALF
    Eerweerde heer en meester,

    Wij hadden den drukker geschreven van ‘t Daghet toe te vouwen: ge zult wel bemerkt hebben op wat eene aardige wijs hij dat gedaan heeft....

    Of de haan (over sprokkelmaand)

    Februari. Toen verscheen het eerste nummer van ’t Daghet in den Oosten.

    nog een tweede keer zal kraaien weten wij niet, maar mogen het hopen.

    Tegen Maandag hebben wij het examen voor ‘t Diakenaat,

    De diakenwijding zelf vond vermoedelijk plaats de zaterdag na Pinksteren op 30 mei 1885. Het examen was na de paasvakantie (Pasen viel op 5 april 1885) en voor het verschijnen van ’t Daghet in den Oosten nr. 4 op 1 mei 1885. De maandagen die in aanmerking komen zijn 13 april, 20 april of 27 april 1885.

    dus moeten wij nu blokken; maar derachter zullen wij onze vondsten van onder ‘t verlof bijeen rapen, en op een nieuw voor ‘t Daghet beginnen.

    Met eentige woorden in het opstel over Limb. Limburgsche Dichtveerdigheid zullen wij den 4den nommer wel aaneen haken.

    Limburgsche Dichtveerdigheid - Hendrik en Scholtes. In: ’t Daghet in den Oosten: 1 (1885) 4, p. 28-32.

    Dan houden wij nog te drukken 2 vervolgen van Ons boek- en boekstafw. boekstafwezen

    Tot hier is de brief in het handschrift van Lenaerts, de rest van de brief is in het handschrift van Cuppens.

    Tot hier is de brief geschreven in het handschrift van Lenaerts. Vanaf dit punt gaat de brief verder in het handschrift van August Cuppens.

    In Loq. 3e jaar n° 1 Meimaand

    G. Gezelle, Hulpe over wederhulpe. In: Loquela: 3 (Meimaand 1883) 1, p.8. Citaat uit Bormans: ”Hoogleeraar zaliger J.H. Bormans, van Luik, Leven van Sinte Christina, bl. 59: ”So dat si haer warp sulcwile int vier;

    -Si warp haer, zoo sprak men ten tijde van Geraert en nog twee volle eeuwen later; ons Nederduitsch heeft het reflexive zich aen de Reformatie, d. i. aen Duitschland, te danken, wat

    ook de vreemde uitgang op ch bewijst. Het zonderlingste is dat het aen de volksspraek van Limburg tot heden toe geheel vreemd gebleven is, schoon, onder meer andere duitsche klanken, ich, mich, uch, daer van ouds ingeplant zijn. De reden daervan zal wel zijn, dat het Limburgsch dialekt met het Oudsaksensch, Angelsaksensch en Oudvriesch het nauwste verbonden is, waerin, zoo ver de gedenkstukken opklimmen, het reflexief pronomen gansch ontbreekt. “”

    staa n t er een heele reessem getuigenissen dat zich sinds nd de hervorming

    Reformatie.

     eerst ingebrocht is, en een zeggen van Bormans dat zich tot hiertoe in Limburg nog niet bij ‘t volk ingedrongen en is.

    Bormans is heel mis: zich werdt algemeen gebruikt in ‘t Oosten van Limburg (Maaskant en Kempen) en in ‘t Haspengouw (rond Tongeren) nog meer in verschillige oude Limburgsche oorkonden van vóór de protestanten 1300 en 1400 heb ik zichs met de macht

    In grote mate.

    gezien. Aan ons kante (Klein-Vrankrijk

    “Klein Vrankrijk heet ik de oevers van den Demer, van bekans aan Bilsen tot aan Diest, en van de beken die daar in deze rivieren lopen: de Rostbeek, de Zwertbeek, de Mangelbeek en de Herck.” In : Lenaerts Jacob, Over ’t Limburgsch. Aanwezig in het Guido Gezellearchief, Openbare Bibliotheek Brugge, nr. Aanw. 533, 14,17.

     en St Truyden) (Bormans) w i e rdt hem altijd gezeid.

    Wil ik daar eens iets over maken met aanhaling van die oorkonden? De uittrek uit Loq. voorop er dan die bemerking?

    Het artikel is niet verschenen in ’t Daghet in den Oosten.

    Zoudt gij over werden – word – geworden (geworen) ook zo geen blz. kunnen schrijven wi

    Zoals.

    over darren?

    G. Gezelle, Darren. In: ’t Daghet in den Oosten: 1 (1885) 2, p. 13-14.

    Eerbiedig en van herte gegroet van ons allen!

    Zend toch nen goeden hoop woorden!

    Zie: Handelingen van de Tweede vergadering der werkende leden etc. Gilde van Ste Luitgaarde. - Bldz. 24: Daar is iemand te Brussel.... tot (bldz. 26)... en dien blok doen slepen.

    goed voor: Uit boeken en bladeren?

    Het excerpt waarnaar Lenaerts verwijst betreft een deel van een redevoering gegeven door Leonard Lodewijk De Bo, waarin hij opperde voor het gebruik van de Vlaamse volkstaal, omdat hij het ’letterkundig hollandsch’ te stroef vond en het volgens hem te weinig eloquentie bevat. Zijn redenering ging gepaard met een religieuze afkeer tegenover de Nederlandse protestanten, van wier taal hij meende dat ze ongeschikt was om met God te communiceren, laat staan met het volk. Het excerpt werd niet in ’t Daghet in den Oosten gepubliceerd.

    Den gendarm kunnen wij niet uit het spel krijgen. Maar wat gij doen moest: als gij iets zendt, doet het ‘s Zaterdags weg; dan hebben wij het ‘s Maandags. Hebt gij iets te zenden dat dringt, laat het ons in ‘t Seminarie weten bijv. met een p g edrukt papierken met onze t’huis op en een kopke van een halven cent.

    Hebt gij ‘t Leven van Ste Luutgarde al ontvangen van Mr. Daniëls? Anders moet gij der maar eens een kaarteke om schrijven: hij zou immers konnen vergeten dat hij ‘t beloofd heeft.

    Als gij kunt neem dan een woord of twee van die mannekes aan ‘t zal hen aanzetten om nog meer te zoeken.Kan er van de volgende woorden ‘t een of ‘t ander deugen voor de woordenzange?

    Vaste rubriek in ’t Daghet in den Oosten waarin Limburgse woorden besproken werden.

    ‘t en zijn wel geene nieuwe, maar en staan toch niet in Schuermans, meen ik:

    zouen, zoude, gezoud.

    = zouen of grachtjes graven, uithalen b.v. eenen bampd zouen.

    zouw, zauw, zode, zo beteekent gracht zoowel als ‘t geen uit den gracht geworpe zoowel de waterloopkens als de groes

    Groene aanslag- of plantengroei, vergelijkbaar met mos of algen op vochtige oppervlakken. De dialectvorm wordt gebruikt voor de groene begroeiing die zich op stenen, hout of andere vochtige plaatsen vormt. (Jozef Cornelissen en Jan Baptist Vervliet, Idioticon van het Antwerpsch dialect (stad Antwerpen en Antwerpsche Kempen). Aanhangsel. Gent: A. Siffer, drukker der Koninklijke Vlaamsche Academie, 1906, p. 511.)

    zelf vrgl. vergelijk gracht, graaf, dijk, wal, die zoo wel de hoogte als de leegte aanduiden.

    Goede dag, den. Eenen goeden dag hebben is tot ons Heer gaan. Te Tongeren.

    zouwmes. het: Mes om te zouen.

    Gebik. het: Gelaatstrekken, opzicht. bv. iemand op ‘t gebik herkennen.

    bek is mond en aangezicht(?). Kempen.

    E E e kvisch. den. Uitspraak,- eekvēs, met de stemzate

    Klemtoon.

    op eek. Is hagedis, egdis, eektis, artis.

    vrgl. vergelijk ‘t vl. vlaamsch gatvisch = eiers en mollevischrapen.

    Zie: G. Gezelle, Mollepooi, Molleplooi, Molleprooi. In: Loquela: 5 (Oostermaand 1886) 12, p.92: “Mollevisch, den. = Aardappels en rapen, met wel doorbeuterde toespijze overgoten, een alom gekende en smakelijke vrijdagsche kost. Geh. Kortrijk.”

    Klater. den. klip, schaal, zoo genoemd om ‘t klateren van ‘t geld. een oud zonouwsch rijmken zingt: De prins van Luik kwam over ‘t water met zijnen zilver-gouën klater, met zijne zilver-gouën trompet, Nu d t s. de: huits,

    Voeder (Lodewijk Willem Schuermans, Algemeen Vlaamsch idioticon. Leuven: Gebroeders Vanlinthout, 1870, p.198).

    voer, ezel, horts, heurts.

    Eene nuts is eene dikke (k)nods op twee rader gedragen. - Klein Vrankrijk.

    Huik. den: heuvelken.

    b.v. ‘t water staat over huik en struik. Heukel, hok, hoekel, hocht zijn bekend en vormen huikeling, hukkeling, d.i. hooiopper, en huikelen, hukkelen, d.i. hooi of koren opperen. Linckhout.

    Lamp. het. Lam, ooi

    Eng. Engelsch en zw. zweedsch lamb, otfried en Tat. lamp. Angelsas. Angelsassensch lamb. Vergelijk: kamp = kam, enz.

    Lange lente. den. Spirrewits van een mensch, uitermate opgeschoten kerel.

    Linda in ‘t ijsl. ijslandsch binden; lentus in ‘t lat. latijn taai, dat gebogen en gebonden kan worden lint, in ‘t d i etsch, enz.