[21/03/1881 t.p.q. - 20/04/1881 t.a.q.], Lo, [Jerome Noterdaeme] aan [Guido Gezelle] [Noterdaeme, Jerome] Karel Platteau Universiteit Antwerpen Els Depuydt Openbare Bibliotheek Brugge (Guido Gezellearchief) Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie (Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren) Instituut voor de Studie van de Letterkunde in de Lage Landen (ISLN) (Piet Couttenier, Universiteit Antwerpen) Guido Gezellegenootschap Guido Gezellearchief Brugge KANTL/CTB Gent 2026

Teksten en afbeeldingen beschikbaar onder een Creative Commons Naamsvermelding - Niet Commercieel licentie.

België Brugge Guido Gezellearchief 3586, Brugge + 3586, Bijkans 15989 https://go.wander.be/iiif/bibliotheek-brugge/6420c7185851b96231239d2e40898ac5e7205ea2/manifest mijn arme en kranke dichtstukjes te verbeteren,

2 enkele vellen, enkel vel 1: 102 mm x 130 mm; enkel vel 2: 105 mm x 132 mm

papier, wit

papiersoort: 4 zijden beschreven, inkt

volledig: vel verknipt tot twee taalkundige fiches en gereconstrueerd met tekstverlies; stukje bovenkant en stukje onderkant van vel ontbreken

op zijde 1 rechts en op zijde 3 links: taalkundige notitie (inkt, verticaal, beide hand G.G.) ; alle zijden met purperen inkt en blauw potlood doorgehaald en onderstreept

De briefwisseling van Guido Gezelle.

De tekst werd diplomatisch getranscribeerd, en aangevuld met een editoriale laag.

De oorspronkelijke tekst werd ongewijzigd getranscribeerd; alleen typografische regeleindes en afbrekingstekens, en niet-betekenisvolle witruimte werden genormaliseerd.

Auteursingrepen in de tekst (toevoegingen, schrappingen), en latere redactie-ingrepen (schrappingen, toevoegingen, taalkundige notities) door de lezer werden overgenomen en expliciet gemarkeerd.

Voor een aantal tekstfenomenen werden naast de oorspronkelijke vorm ook editeursingrepen opgenomen in de transcriptie: oplossingen voor niet-gangbare afkortingen en correcties voor manifeste fouten. Daarnaast bevat de transcriptie editeursingrepen ter verbetering van de leesbaarheid (toevoegingen, reconstructies) of ter motivering van transcriptie-beslissingen (aanduiding van onzekere lezingen, weglating van onleesbare tekst). Alle editeursingrepen worden expliciet gemarkeerd.

Privé-URI's met het brief prefix verwijzen naar andere brieven in de editie. De URI brief:gg.10184 verwijst bijvoorbeeld naar https://edities.kantl.be/gezelle/ed/DALF.db.gg.10184.

Privé-URI's met het record prefix verwijzen naar recordnummers in de catalogus van de Openbare Bibliotheek Brugge. De URI record:1322 verwijst bijvoorbeeld naar https://brugge.bibliotheek.be/detail/?itemid=|library/v/obbrugge/gezelle|1322.

Nederlands brief Noterdaeme, Jerome [21/03/1881 t.p.q. - 20/04/1881 t.a.q.] Lo (Lo-Reninge) Gezelle, Guido t.p.q. gereconstrueerd op basis van de brieftekst: verwijzing naar 21/[03] in de brief en op basis van de brief G.G. aan J. Noterdaeme (nr.8725): deze brief is een reactie hierop; t.a.q. gereconstrueerd op basis van de derde brief van J. Noterdaeme aan G.G. van 20/04/1881: deze brief is de tweede brief aan G.G. en komt ervoor; adressant gereconstrueerd op basis van het handschrift ; adressaat en plaats gereconstrueerd op basis van contextuele gegevens
  • https://go.wander.be/iiif/bibliotheek-brugge/6420c7185851b96231239d2e40898ac5e7205ea2/manifest
  • brugge 15989 kantl link [...] <-#persoon0905-GezelleGuido#gij u hebt moeten geven om, mijn arme en kranke dichtstukjes te verbeteren, en voor het schoon, het alderschoon liedje dat gij meegezonden hebt Gij peisdet waarschijnlijk van reeds gisteren antwoorde te krijgen, maar wij hebben ter oorzake van bouwing, verlang gekregen tot den 21sten Ik heb dan opnieuw op zoek geweest, als ik mijn eerste brief28 geschreven had en nog al eene goe vangste gedaan. O, Mijnheer, ‘k en kan niet zeggen hoe ik te vreden ik was, als ik zag dat ik u eenen kleenen dienst had kunnen bewijzen. Ik zal eerst, voor zoo goed als ik kan, den uitleg geven dien gij gevraagd hebt.> hij rijdt over zijn brugge = hij ontslaat het daarmee, hij verliest door deze of die <+daad> niets, maar toch hij wint niet veel, hij passeert juiste; [...] <-#persoon0905-GezelleGuido#[xxxxx] zijn botten = klappen en swatelen; hij zal wel koelen zonder blazen; hij stond en gapen lijk een gesplette30 stok; als het een keer begint, het gaat lijk of het voeten hadde;  iemand op zijne teen terten; men krijgt daarvan zooveel appels of peeren; malkander betalen met geloken beurzen = kwijte reeken, 'k en zal mijn vinger in dat gatje niet steken = mij niet laten bedriegen; hij doet lijk een populieren blad = hij keert hem; ‘t is lijk een omgekeerde zak = geheel veranderd; tot Daar, zei Mote, en hij bolde halfwege; aan iemands neuze knoopen = vertellen; dat kittelt in zijne neuze = hij hoort dat niet geern;> 3 keers bijkan en is nog geen heel; <-#persoon0905-GezelleGuido#ersmoor = een smoor die op den grond ligt; iemand zijne bolle wasschen, zijne zaligheid zeggen scheeren met drooge of zonder zeepe hebben dezelfde <*+#persoon0905-GezelleGuido#Brugge> <*+#persoon0905-GezelleGuido#Bijkan> [:+beteekenis] [...] <-#persoon0905-GezelleGuido#mijne rugge groeit. 2 uitdrukkingen die beteekenen dat men dit of dat zoo gemakkelijk niet krijgt; jouw tot aan de balke = stijf wel; gepresseerd lijk de panne te vastenavond; als zij al ‘t vroede op hem zien! = als zij al op zijn kappe rijden = betichten; als men iets vertelt, en iets er bij doet, ba! zegt men, ‘t is een dief die er van doet; op den bus slaan = op de hage slaan hoort gij hem komen met zijne houten kloeftjes aan, of op zijne bloote voeten? = iets bedektelijk vragen; twee vliegen met een lap slaan; hij staat in zijn zelfs lucht lijk diegene die trouwen; ______ en kijken lijk een pilaarbijter; al hout en is geen timmerhout; bij faute van brood, gij eet pasteijkasten; twee natte zakken en kunnen elkaar niet dragen; [...] hij er soms uiteendoet; 't is waarlijk een plezier van hem te hooren. Ik eindig dezen, mijnen tweeden brief, met u nogmaals te bedanken. Indien gij geern iets zoudt vragen, ik ben steeds bereid uwen wensch te vold{<-aa><+oe>}n. Aanveerd, Mijnheer, de uitdrukking mijner diepe erkentenisse, Uw steeds bereide dienaar Hieron. Noterdaeme {<=D.G.>[=Deo Gratias>} Naschrift: 'k heb er nog 2 gehoord: eerst in 't bakje, last in 't zakje. 't is lijk den duivels naaigaren = vernesteld.>
  • volledig: vel verknipt tot twee taalkundige fiches en gereconstrueerd met tekstverlies; stukje bovenkant en stukje onderkant van vel ontbreken ggacond
  • 2 * ssheet 102 enkel vel 1 hi mm 130 enkel vel 1 wi mm 105 enkel vel 2 hi mm 132 enkel vel 2 wi mm
  • 4 zijden beschreven ggapage
    • enkel vel 1: 102 mm x 130 mm; enkel vel 2: 105 mm x 132 mm 2 enkele vellen
  • /gga_images/GGA_3586brugge_3586bijkansr.jpg Pag. 1 /gga_images/thumbnail.JPG /gga_images/GGA_3586brugge_3586bijkansrgedraaid1.jpg Pag. 1 (gedraaid 1) /gga_images/thumbnail.JPG /gga_images/GGA_3586brugge_3586bijkansrgedraaid2.jpg Pag. 1 (gedraaid 2) /gga_images/thumbnail.JPG /gga_images/GGA_3586brugge_3586bijkansv.jpg Pag. 2 /gga_images/thumbnail.JPG
  • GGA, Fil. VI [49,119 + 49,65], ftc. Leiden ; CGS, 421/4H + 420/2G ggasignant
  • a::aat.10278:1.2
  • t.p.q. gereconstrueerd op basis van de brieftekst: verwijzing naar 21/[03] in de brief en op basis van de brief G.G. aan J. Noterdaeme (nr.8725): deze brief is een reactie hierop; t.a.q. gereconstrueerd op basis van de derde brief van J. Noterdaeme aan G.G. van 20/04/1881: deze brief is de tweede brief aan G.G. en komt ervoor; adressant gereconstrueerd op basis van het handschrift ; adressaat en plaats gereconstrueerd op basis van contextuele gegevens t.p.q. gereconstrueerd op basis van de brieftekst: verwijzing naar 21/[03] in de brief en op basis van de brief G.G. aan J. Noterdaeme (nr.8725): deze brief is een reactie hierop; t.a.q. gereconstrueerd op basis van de derde brief van J. Noterdaeme aan G.G. van 20/04/1881: deze brief is de tweede brief aan G.G. en komt ervoor; adressant gereconstrueerd op basis van het handschrift ; adressaat en plaats gereconstrueerd op basis van contextuele gegevens ggagen
    • 6/15989
  • brief
  • Guido Gezellearchief
  • 1 dut [Jerome Noterdaeme] aan [Guido Gezelle] [Jerome Noterdaeme] aan [Guido Gezelle] conti 1 dut mijn arme en kranke dichtstukjes te verbeteren, mijn arme en kranke dichtstukjes te verbeteren, incbr
  • brieven a::aat.10278:1.2
  • Guido Gezellearchief
    • Guido Gezellearchief
  • Hieron. Noterdaeme handtekening
  • op zijde 1 rechts en op zijde 3 links: taalkundige notitie (inkt, verticaal, beide hand G.G.) ; alle zijden met purperen inkt en blauw potlood doorgehaald en onderstreept gganote
  • isad:gga:12
  • 3586, Brugge + 3586, Bijkans obbruggez
    • 3586, Brugge + 3586, Bijkans
  • inkt * medium inkt papier wit * drager papier, wit
    • papier, wit inkt
  • [21/03/1881 t.p.q. - 20/04/1881 t.a.q.] Lo reconstructed
  • a::pg.1555 [Noterdaeme, Jerome] reconstructed bs a::pg.1291 [Gezelle, Guido] reconstructed be
  • language Nederlands
    • mvass (via Oxygen): update metadata mvass (via Oxygen): update metadata mvass: transformation Word -- DALF

    gij u hebt moeten geven om, mijn arme en kranke dichtstukjes

    Dit slaat op de drie gedichtjes die Jerome Noterdaeme aan Gezelle toestuurde, op datum van 31 maart 1880. De titels zijn: Dank u Heere; Aldaar niet varen; Een brief. Vermoedelijk werden ze verstuurd met de eerste brief naar Gezelle op 09/03/1881 .

    te verbeteren, en voor het schoon, het alderschoon liedje dat gij meegezonden hebt

    Gij peisdet waarschijnlijk van reeds gisteren antwoorde te krijgen, maar wij hebben ter oorzake van bouwing,

    Bij L.L. De Bo, Westvlaamsch Idioticon, Brugge: Gailliard, 1873: ’bold’ of ’bolt’, ook :’bouwd, bouwt’. Dit is ’beèr’ of aal. Een ’bouwboer’ was een ’landbouwer die gewoon is veel bold uit de stad te halen’. Dit was een lastig werk dat slechts een korte tijd mocht duren, er werd dan ook ’s nachts gewerkt. Dit gebeurde vooral in de maanden maart en begin april.

    verlang

    Verlenging, uitstel, verschuiving. Waarschijnlijk voor alle scholen uit de buurt. In Poperinge en omgeving was er ook een verschuiving in de periode van de grote vakantie voor de hoppepluk of –oogst.

     gekregen tot den 21sten

    21 maart. De volgende brief van J. Noterdaeme is van 20/04/1881.

     Ik heb dan opnieuw op zoek geweest, als ik mijn eerste brief

    J. Noterdaeme stuurde zijn eerste brief naar Gezelle op 09/03/1881, dit na een huisbezoek bij Gezelle waarbij die hem vroeg om woorden te verzamelen uit zijn streek.

     geschreven had en nog al eene goe vangste gedaan.

    O, Mijnheer, ‘k en kan niet zeggen hoe ik te vreden ik was, als ik zag dat ik u eenen kleenen dienst had kunnen bewijzen.

    Ik zal eerst, voor zoo goed als ik kan, den uitleg geven dien gij gevraagd hebt.

    hij rijdt over zijn brugge

    Gezelle vroeg in zijn vorige brief uitleg over dit gezegde dat Noterdaeme hem toegezonden had: ”hij rijdt over zijn brugge, wat is dat ???” Gezelle maakte van deze brief een fiche met lemma ’Brugge‘ om onder te brengen in zijn Woordentas.

    = hij ontslaat het daarmee, hij verliest door deze of die daad niets, maar toch hij wint niet veel, hij passeert juiste;

    zijn botten = klappen en swatelen; hij zal wel koelen zonder blazen;

    hij stond en gapen lijk een gesplette

    Gespleten.

    stok;

    als het een keer begint, het gaat lijk of het voeten hadde;

    Als het eenmaal van start gaat, dan gaat het snel, net of het voeten kreeg.

    iemand op zijne teen terten;

    men krijgt daarvan zooveel appels of peeren;

    malkander betalen met geloken beurzen = kwijte reeken,

    Kwijtschelden.

    'k en zal mijn vinger in dat gatje niet steken = mij niet laten bedriegen;

    hij doet lijk een populieren blad = hij keert hem;

    ‘t is lijk een omgekeerde zak = geheel veranderd;

    tot Daar, zei Mote, en hij bolde

    Bollen = aftrappen, weggaan.

    halfwege;

    aan iemands neuze knoopen = vertellen;

    dat kittelt in zijne neuze = hij hoort dat niet geern;

    3 keers bijkan en is nog geen heel;

    Onderstreping van Guido Gezelle in blauw potlood als aanduiding om deze spreuk in de Woordentas op te nemen. Gezelle maakte van deze brief een fiche met als lemma ’Bijkan’.

    ersmoor = een smoor die op den grond ligt;

    iemand zijne bolle wasschen, zijne zaligheid zeggen

    scheeren met drooge of zonder zeepe

    Iemand streng of hard aanpakken.

    hebben dezelfde

    Brugge

    Bijkan

    beteekenis

    mijne rugge groeit. 2 uitdrukkingen die beteekenen dat men dit of dat zoo gemakkelijk niet krijgt;

    jouw

    Jouw = ja, wij gaan akkoord

    tot aan de balke = stijf wel;

    gepresseerd lijk de panne te vastenavond;

    Bij L.L. De Bo, Westvlaamsch Idioticon, Brugge: Gailliard, 1873, p.1273: Verladen zijn lijk de panne van Vastenavond: uit der mate verlaân en bezig zijn, gelijk de pan waarin men op Vastenavond koeken bakt. Hier: gehaast zijn.

    als zij al ‘t vroede op hem zien! = als zij al op zijn kappe rijden = betichten;

    als men iets vertelt, en iets er bij doet, ba! zegt men, ‘t is een dief die er van doet;

    op den bus

    Bus, busseboom: buxus.

    slaan = op de hage slaan

    hoort gij hem komen met zijne houten kloeftjes

    Klompjes.

    aan, of op zijne bloote voeten? = iets bedektelijk vragen;

    twee vliegen met een lap slaan;

    hij staat in zijn zelfs lucht

    Hij staat zichzelf in de weg zoals de partners van een huwelijk in elkaars licht (=lucht) kunnen staan.

    lijk diegene die trouwen;

    ______ en kijken lijk een pilaarbijter;

    Pilaarbijter = iemand die schijnheilig doet.

    al hout en is geen timmerhout;

    bij faute van brood, gij eet pasteijkasten;

    Kasten = korsten.

    twee natte zakken en kunnen elkaar niet dragen;

    hij er soms uiteendoet; 't is waarlijk een plezier van hem te hooren.

    Ik eindig dezen, mijnen tweeden brief, met u nogmaals te bedanken.

    Indien gij geern iets zoudt vragen, ik ben steeds bereid uwen wensch te vold aa oe n.

    Aanveerd, Mijnheer, de uitdrukking mijner diepe erkentenisse, Uw steeds bereide dienaar Hieron. Noterdaeme D.G. Deo Gratias

    Naschrift: 'k heb er nog 2 gehoord: eerst in 't bakje, last in 't zakje.

    't is lijk den duivels naaigaren = vernesteld.