xx/[11-12/1884], Kortrijk, Guido Gezelle aan [August Cuppens]

Eerw Eerweerde Heer en goede Vr Vriend ,

Ik en heb u nog maar half geantwoord.

Uwe dichtjes

’t Daghet in den Oosten: I (1885) 3, p. 18: “Limbugsche Dichtveerdigheid: Onder deze hoofding verzamel ik, met de goedwillige hulp der Limburgsche lezers en lezeressen, die zeker niet zal achterblijven, 't geen ik vinden kan van Limburgsche, mondelings overgeleverde en bewaarde volksdichten en deunkens , raadsels en vertelsels , spreuken , zegsels en aardigheden, die wij niet mogen te nevengang laten gaan.”

Zie ook: Verzameling van Limburgse woorden, uitdrukkingen en raadsels. In: Guido Gezellearchief, Openbare Bibliotheek Brugge, nr. Aanw 533, map 14,27.

staan mij geheel wel aan.

Onder de raadsels enz. zijn er zeer kostelijke. Raapt al op dat ge krijgen kunt, hoe meer hoe beter. Ze zouden best ter gelegentheid van ’t een of ‘t ander w. woord in de woordenzange

Rubriek met verzameling Limburgse dialectwoorden in ’t Daghet in de Oosten.

komen.

Gij moet het schrijven

In een brief van 21?/10/1884 liet A. Cuppens aan Gezelle weten dat P. Daniëls hun tijdschrift had aangekondigd in ‘De Onafhankelijke der provincie Limburg’ en zijn medewerking had beloofd. Dit krantenartikel verscheen in ’t Daghet in den Oosten, I (1885), 1, p. 6–7, onder de rubriek ‘Uit boeken en bladeren’.

van Danneels

Sic.

zooals ’t gaat en staat in den 1en n°

Het eerste nummer van ’t Daghet in den Oosten verscheen op 1 februari 1885.

overnemen onder den eenen of den anderen “titre”, b. v. : gelijk in Loquela Tegenkomsten, brieven enz., zoo iets op zijn Limburgsch.

Vanaf het vierde nummer heette deze rubriek ‘Uit boeken, brieven en bladeren’ Zie: ’t Daghet in den Oosten: I (1885) 4, p. 25:: “Alle mededeelingen, ware 't zelfs maar van één woord, worden met dankende hand aanveerd.”

Grimms Märchen zijn overal in Duitschland te krijgen. Vergelijk wel maar en verandert uwe vertelsels niet.

Kost wat kost zou Demarteaus artikel

J. Demarteau, Le flamand dans l'ancienne principauté de Liège. Le wallon, son histoire et sa littérature: Causeries liégeoises, extraits de La Gazette de Liège. Liège: Demarteau, 1889, p. 1-29. In deze krantenartikelen houdt Demarteau een pleidooi voor het Vlaams als volwaardige taal en dito cultuur.

moeten ievers opgevischt worden. Hij heeft in den Bien Public

De Franstalige krant Le Bien Public werd op 1 oktober 1853 gesticht door de Belgische industrieel, Joseph de Hemptinne (1822-1909), als opvolger van de noodlijdende krant ‘Le Conservateur’. Tot 1940 verscheen het blad dagelijks in Gent. De krant positioneerde zich nadrukkelijk tegen het liberalisme en het antiklerikalisme van de Belgische regeringen na 1857. Als pleitbezorger van een herstel van de harmonie tussen kerk en staat groeide Le Bien Public uit tot een belangrijke spreekbuis van het ultramontanisme.

gestaan. Hij zou moeten vertaald worden voor ‘t Daghet.

Gezelle vermeldde al in zijn brief van 09/1884 aan A. Cuppens dat hij graag een vertaling van Demarteau in ’t Daghet in den Oosten zou zien.

Kunt gij Grandgagnage krijgen voor 15 fr. Koopt hem voor mij, ik zal u ’t geld opzenden per post.

Het boek is aanwezig in de handbibliotheek van Guido Gezelle in het Guido Gezellearchief van de Openbare Bibliotheek Brugge, nr. GGB 0808-1.

En die twee oude boeken niet te vergeten, hoor!

Gezelle schreef in zijn brief van november 1884: “Die twee boeken Apothekers enz. zouden mij hoogst welkom zijn”.

Ik heb beloofd de twee eerste of meer n°s zelf op te maken, de stoffe daartoe gebruikende die gij zendt of die ik anderszins krijgen kan.

Daar ligt een pak limburgsche sermoenen ,

De Limburgse sermoenen, 48 in totaal, vormen het oudste geestelijke proza in het Middelnederlands. Het is bijzonder omdat in de 13de eeuw het Latijn de gebruikelijke taal was om over religieuze kwesties te schrijven. De anonieme samensteller nam voor 24 van deze preken zijn toevlucht tot een vertaling van Middelhoogduitse preken uit het Sankt Georgener Predigten-corpus. Het handschrift van de Limburgse sermoenen bevindt zich tegenwoordig in de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag.

ongedrukt, ievers te Leiden; een hoogduitsch tijdschrift

J. Zacher, Mittelniederländisches Osterspiel und Mittelniederländisches Predigten I, XXI’. In: Zeitschrift für deutsches Alterthum: 2 (1842), Leipzig: Weidmannsche Buchhandung, p. 302-357.

drukt er een van met hoogduitsche uitleg Een hollandsche hoogleeraar herspreekt daarvan in een hollandsch tijdschrift.

Dr. P.J. Cosijn, De grammatische vormen der Limburgsche Sermoenen. In: De taal en Letterbode: 5 (1874), p. 169-185.

Dat zal III zijn van ons Boek- en boekstafwezen

‘De Limburgsche sermoenen’ zijn niet weerhouden in ’t Daghet in den Oosten.

Kunt gij niets bijeenkrijgen over uwen Hasseltschen Mantelius

A. Cuppens, Limburg's geleerden. Joh. Mantelius. Aanwezig in het Guido Gezellearchief, Openbare Bibliotheek Brugge, nr. Aanw 533, map 14,5.

ik heb een van zijn boeken

In de handbibliotheek van Guido Gezelle in het Guido Gezellearchief van de Openbare Bibliotheek Brugge zijn geen boeken meer aanwezig van Mantelius. Polydoor Daniels publiceerde in ’t Daghet in den Oosten: I (1885) 7-8, p. 60-62 wel ‘Drie dichtjes van Mantelius’ met een verwijzing naar diens Hasseletum waarin Mantelius op p. 116-117 een overzicht geeft van zijn eigen publicaties.

dat ware IV.

IV in de rubriek Boek- en boekstafwezen.

‘t Zijnder nog al! Mijn broer bedankt u zeer voor uw brief. Hij begeert ingeschreven te zijn op ’t Daghet.

Daar is ievers een fr fransch letterlievend genootschap te Hasselt, dat Bulletins uitgeeft, waarin zeer merkweerdige limburgvlaamsche bijdragen staan. Dat behoorde in de handen te geraken. Allengskens zou een Limburgsche bibliotheke tot stand komen.

Ik ben nog altijd blij dat het eerste Limburgsch w. woord dat in ’t Daghet voor den dag gekomen is het w woord darren is,

Het woord ‘darren’ werd in de omzendbrief gebruikt om inschrijvers aan te trekken voor ’t Daghet in den Oosten. Uit een latere brief van december 1884 liet A. Cuppens aan G. Gezelle weten dat het woord niet goed ontvangen werd: “Dat woordeken is zoodanig beklapt en beknibbeld en vies ontvangen geweest dat er in den eersten n° bekans moest van gesproken worden: 't is voor velen de reden geweest dat zij niet wouden inschrijven, voor anderen de reden dat zij ingeschreven hebben. ” Gezelle wijdde uiteindelijk een artikel aan de kwestie in ’t Daghet in den Oosten: I (1885) 2, p. 13-14: G. Gezelle, Darren.

De omzendbrief werd vermoedelijk begin oktober 1884 verspreid. P. Daniëls kondigde het nieuwe tijdschrift ’t Daghet in den Oosten aan in de rubriek ‘Kunst- en Letternieuws’ van De Onafhankelijke der provincie Limburg van 5 oktober 1884 op pagina 3. Hij ondertekende met ‘P.D.’. Daarin schreef hij: “Toen ik dezer dagen dat papierken ontving dat mij beleefd darren vragen of het mij niet zou believen op het bladje in te teekenen”. Daniels vermeldde dat het de bedoeling is dat het tijdschrift in februari 1885 van start gaat.

dart dan maar duurt ook!

Al waar een hoekske of een kantje Limburgsch aan is vat maar aan. Hoe meer hulpe gij buiten ’t Seminarie krijgt hoe beter. Doet alles om geen vijanden te kweeken.

Weet gij van geen oude Limburgsche doodprentjes? Hoe heet men ze? Vindt gij ievers een oud, drukt het af; dat neemt plaatse en dat is aangenaam aan de familie die den name draagt.

’t Daghet, ingezien zijne grootte, moet eer een Limburgsch Rond den Heerd zijn als een Limburgsch Loquela of beter alle twee versmolten.

Bestaat er iets gezet, zend mij de kladprente hoe eer hoe liever.

Nu hebbe u God in zijn gunsten! (Wat gaat gij zetten voor leze of kenspreuke

R. Van De Putte verzocht G. Gezelle in de brief van xx/12/1884: “Gelief zelve de leuze te zoeken of te maken”. Uiteindelijk staat bovenaan elk nummer van ’t Daghet in den Oosten: ‘Sinte Luutgaarde van Tongeren!’.

z. zie Loquela tua manifestum te facit.)

Vertaling (Latijn): Jouw sprake maakt je kenbaar. Uit: Mt., 26, 73: Loquela tua manifestum te facit.” Door zijn spraak verraadt Petrus zich als Nazareeër, waardoor hij Jezus niet langer kan loochenen.

Loquela: 1 (juni 1881) 2, p. 13: “Men gelieve te bemerken hóe het vlaamsch den Vlaming uitbrengt en hem manifestum facit.

Loquela: 3 (september 1883) 5, p.39: “De tale is gansch het volk, de tale is gansch de wereld! Loquela... manifestum facit al 't gene dat daarvan verloren, miskend en verdoken lag.”

ul. ulieden toegenegen in X° Christo Guido G.

P.S. Al dat gij zendt voor ’t Daghet moet op éénen kant alleen van ‘t papier geschreven zijn. Dan kan men met de scheer werken waar ’t past.

Hr Gillisen heeft eene macht van woorden liggen; die ze wil afschrijven mag, dat heeft hij mij gezeid.

Gij zoudt best een aantal papiervierkanten hebben en om niets te vergeten op elk iets aanteekenen b. v.

Gillisen woorden afschrijven.