Teksten en afbeeldingen beschikbaar onder een Creative Commons Naamsvermelding - Niet Commercieel licentie.
213 mm x 139 mm
papiersoort: 1 zijde beschreven
volledig
bijlage: handgeschreven brief van A. Neut aan B. Van Hove op zijden 1-3
De briefwisseling van Guido Gezelle.
De tekst werd diplomatisch getranscribeerd, en aangevuld met een editoriale laag.
De oorspronkelijke tekst werd ongewijzigd getranscribeerd; alleen typografische regeleindes en afbrekingstekens, en niet-betekenisvolle witruimte werden genormaliseerd.
Auteursingrepen in de tekst (toevoegingen, schrappingen), en latere redactie-ingrepen (schrappingen, toevoegingen, taalkundige notities) door de lezer werden overgenomen en expliciet gemarkeerd.
Voor een aantal tekstfenomenen werden naast de oorspronkelijke vorm ook editeursingrepen opgenomen in de transcriptie: oplossingen voor niet-gangbare afkortingen en correcties voor manifeste fouten. Daarnaast bevat de transcriptie editeursingrepen ter verbetering van de leesbaarheid (toevoegingen, reconstructies) of ter motivering van transcriptie-beslissingen (aanduiding van onzekere lezingen, weglating van onleesbare tekst). Alle editeursingrepen worden expliciet gemarkeerd.
Privé-URI's met het
brief prefix verwijzen naar andere brieven in de editie. De URI
brief:gg.10184 verwijst bijvoorbeeld naar
https://edities.kantl.be/gezelle/ed/DALF.db.gg.10184.
Privé-URI's met het
record prefix verwijzen naar recordnummers in de catalogus van de Openbare Bibliotheek Brugge. De URI
record:1322 verwijst bijvoorbeeld naar
https://brugge.bibliotheek.be/detail/?itemid=|library/v/obbrugge/gezelle|1322.
Lees ne keer dit briefke van Dit briefje van A. Neut aan B. Van Hove van 28/03/1857 staat op zijden 1-3 geschreven. Dit politieke gedicht van Gezelle Meer hierover zie het artikel van A. Vandeputte, Guido Gezelle op het oorlogspad. In: DWB: (1933) p.407-421. DAER RYDT AL DOOR DE STAD VAN GENT. Nieuw aerdig liedeken, op de wijze van « Duivels me' koolbranders. » 1. Daer rydt al door de stad van Gent 'ne groote groote wagen, Waer op men al de ware vent Die comet van der hagen. (bis) 2. De wagen is met breê beslag Beslegen op de wielen en rotst en botst by nacht en dag, de peerden op de hielen. 3. De peerden zyn gekruist van ras Gekruist al op de schouders. Geraedt eens hoe de name was van hun gezegende ouders ? ? 4. Van achter wit en rood van voor, aenzyds met slyk bespetterd : zoo rydt en rotst de wagen door de straten dat het klettert. 5. Van boven zit een aerdig man, een voerman, op den wagen ; die roept al dat hy roepen kan: Het comet van der hagen ! 6. Hy heeft een hoofd met hoorens aen gelyk de saters dragen en stoppels op zyn kinne staen lyk doorens van der hagen! 7. Ook blaest hy warm en blaest hy koud, en draeit naar alle kanten, zoo lang hy, waer hy veel van houdt, maer geld ziet en kalanten. 8. Hy draegt, gelyk ne sint Niklaei, twee groote groote panders: al vooren heel vol sukelaei al achter vol... wat anders! 9. Hy roept en smyt naer 't volk dat loopt en grypt al alle kanten: alhier ! Alhier maer ! koopt wat, koopt ! Van daege half geld, kalanten ! 10. Koopt alderbeste winkelwaer, geschikt voor alle magen, en of 't een Tortorelle waer’ 't Comt alles van der hagen ! 11. Al wat er aen het verken is is goed, ja, maer wie weet er, dat van der hagen niets, gewis, en komt of 't is nog beter ? 12. In Noorder en in Zuider tael, in alle winkels t' hoope en is er niet da 'k altemael voor geld niet en verkoope. 13. Zoo roept de sater immer voort zoo lang de lieden koopen ; zoo lang hy niet en wordt gestoord en dat ze al met hem loopen. 14. Maer klaegt er ievers een student van 't kraemke van der hagen, uit vrees dat hy de vente schendt men zal den hond op jagen ! 15. Den hond, want ja, daer loopt een hond den koopman af en tegen, de peesden in den wagen rond, al doen..... wat honden plegen ! 16. Hy loopt alhier, hy loopt aldaer, de straetjes op en neder. Hy zoekt... wie weet al wat en waer ; komt weg en keert nog weder. 17. Maer als er een te by durft staen, of 't minste woordje wagen, op één van die te winkel grien en koopen van der hagen, 18. dan grinst die vuile roode hond en toogt zijn botte tanden, en zoekt met spog uit zynen mond den dader te beschanden. 19. Hy bast, de rekel bast alom, om zyne pligt te kwyten. Doch niemand geeft of zwicht er om : de rekel zal niet byten. 20. Tenzy wanneer hy, arme dwaes, zyn kriegel bloed voelt jukken: dan byt hy, maer hij byt, helaes ! zyn eigen lyf aan stukken. G. Spoker, Stud. F. Baur, Uit Gezelle’s leven en werk, 1930, p. Het andere stuk, van even groote uitbreiding, gaat als volgt : « Aen den opsteller van het Vlaemsche Land. Op de oevers der Heulebeke. Mynheer, In eenen pennestryd dien gy onlangs aengevangen hebt, bemerkte ik zonderlinge en wel verschillige dingen : het leven van den H. Antonius de Padua botste tegen het vuil Noord en Zuid ; de schynheilige Gazette van Gent stond tegenover het goddeloos Journal de Gand ; de walgelyke Studenten-Almanak beweerde een paer te maken met de Maegd van Orléans ; dit alles was achter en vooren bezegeld met een haeg dragende tot opschrift : 'T comet al Van der Haghen. Ik heb in 't volgende liedeken op myne wyze willen beschryven dien winkel waeruit alles komt : staet het u aen en vreest gy geen derde deurwaerders-exploit, plaets het in uw blad, en geloof my enz. G. Spoker, Student. T' COMET AL VAN DER HAGEN. F. Baur, Uit Gezelle’s leven en werk. Leuven: Davidsfonds, 1930, p.128-132Daer rydt al door de stad van Gent is te situeren in de strijd van Het Vlaemsche land tegen Eugeen Vanderhaeghen de drukker-uitgever van de Gazette van Gent. Als drukker had hij zijn familiewapen met kenspreuk “'T Comet al van der Haeghen” gezet op het titelblad van de uitgave van de Gentse Studenten-almanak uitgegeven door het Taalminnend studenten-genootschap onder de kenspreuk : 't Zal wel gaan. Vanderhaeghen had tot tweemaal toe een brief gestuurd naar de opsteller van Het Vlaemsche land. Gezelle moeit zich in de strijd met de publicatie van T ‘Comet al Van der Haghen, aerdig liedeken in Het Vlaemsche land van 23-24 maart 1857 waarin hij Vanderhaeghen op de korrel neemt. Een week later publiceert Gezelle onder het pseudoniem G. Spoker in Het Vlaemsche land een brief tegen Vanderhaeghen met in het post scriptum de belofte: Morgen zal ik nog een liedeken zenden. Dit liedje is Daer rydt al door de stad van Gent waarvan de uiteindelijk aangepaste versie zal verschijnen in Het Vlaemsche land op woensdag 1 april 1857.
De kalver pooten zyn iets dat in 't liedje tegen
Neut leest p Gaat over strofe 6 waar Neut foutief Pater leest: Hy heeft een hoofd met hoorens aen ater voor sater
gelyk de saters dragen
en stoppels op zyn kinne staen
lyk doorens van der hagen!
Nu, in d' hope, groet ik u & Vermoedelijk leerde Van Hove Gezelles vader al kennen in het begin van Gezelles leraarschap in Roeselare. Gezelle wilde zich bewijzen door de aanleg van een botanische 'leertuin' voor de filosofen en verder ook door het inrichten van een natuurwetenschappelijk museum (Van der Plas, Mijnheer Gezelle, p.72, 81). Vader Gezelle, zelf goed vertrouwd met de Roeselaarse school waar hij vroeger gewerkt had, stond bij die initiatieven zijn zoon met raad en daad bij. Zo kan er al in de jaren 1854-55 hernieuwd contact geweest zijn van Pieter-Jan met het Roeselaarse corps en meer bepaald met retoricaleraar Van Hove.