<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xmlns:exist="http://exist.sourceforge.net/NS/exist">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>24/10/1856, Roeselare, Guido Gezelle aan Charles Louis Carton</title>
        <author>
          <persName>Gezelle, Guido</persName>
        </author>
        <editor>Inge Geysen</editor>
        <editor>Marc Carlier (research)</editor>
        <principal>Els Depuydt</principal>
        <funder>
          <ref target="https://www.brugge.be/bibliotheek">Openbare Bibliotheek Brugge</ref> (Guido Gezellearchief)
        </funder>
        <funder>
          <ref target="https://ctb.kantl.be">Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie</ref> (Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren)
        </funder>
        <funder>
          <ref target="https://www.uantwerpen.be/nl/onderzoeksgroep/isln/">Instituut voor de Studie van de Letterkunde in de Lage Landen (ISLN)</ref> (Piet Couttenier, Universiteit Antwerpen)
        </funder>
        <funder>Guido Gezellegenootschap</funder>
      </titleStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>Guido Gezellearchief</publisher>
        <pubPlace>Brugge</pubPlace>
        <publisher>KANTL/CTB</publisher>
        <pubPlace>Gent</pubPlace>
        <date>2025</date>
        <availability>
          <p>Teksten en afbeeldingen beschikbaar onder een 
            <ref target="https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/deed.nl">Creative Commons Naamsvermelding - Niet Commercieel</ref> licentie.
          </p>
        </availability>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <country>België</country>
            <settlement>Brugge</settlement>
            <repository>Guido Gezellearchief</repository>
            <idno type="GGA">Aanw. 539</idno>
            <idno type="GGA.record">25650</idno>
          </msIdentifier>
          <msContents>
            <msItem>
              <incipit>Als ik wel myn conscientie onder</incipit>
            </msItem>
          </msContents>
          <physDesc>
            <objectDesc form="brieven">
              <supportDesc>
                <support>
                  <p>1 dubbel vel</p>
                  <p>papiersoort: 3 zijden beschreven, inkt</p>
                </support>
                <condition>
                  <p>volledig</p>
                </condition>
              </supportDesc>
              <layoutDesc>
                <layout>
                  <p>papiermerk: Angoulème</p>
                </layout>
              </layoutDesc>
            </objectDesc>
            <additions>
              <p>op zijde 1 linksboven: Aan Kan. Carton (inkt, hand P.A.)</p>
            </additions>
          </physDesc>
          <history>
            <acquisition>
              <p>27/04/2021, Teruggave Antoon Viaene (Rijksarchief Kortrijk)</p>
            </acquisition>
          </history>
          <additional>
            <listBibl>
              <bibl>Brieven van, aan en over Gezelle II, p.38-39 (33a)</bibl>
            </listBibl>
          </additional>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <encodingDesc>
      <projectDesc>
        <p>De briefwisseling van Guido Gezelle.</p>
      </projectDesc>
      <editorialDecl>
        <p>De tekst werd diplomatisch getranscribeerd, en aangevuld met een editoriale laag.</p>
        <p>De oorspronkelijke tekst werd ongewijzigd getranscribeerd; alleen typografische regeleindes en afbrekingstekens, en niet-betekenisvolle witruimte werden genormaliseerd.</p>
        <p>Auteursingrepen in de tekst (toevoegingen, schrappingen), en latere redactie-ingrepen (schrappingen, toevoegingen, taalkundige notities) door de lezer werden overgenomen en expliciet gemarkeerd.</p>
        <p>Voor een aantal tekstfenomenen werden naast de oorspronkelijke vorm ook editeursingrepen opgenomen in de transcriptie: oplossingen voor niet-gangbare afkortingen en correcties voor manifeste fouten. Daarnaast bevat de transcriptie editeursingrepen ter verbetering van de leesbaarheid (toevoegingen, reconstructies) of ter motivering van transcriptie-beslissingen (aanduiding van onzekere lezingen, weglating van onleesbare tekst). Alle editeursingrepen worden expliciet gemarkeerd.</p>
      </editorialDecl>
      <listPrefixDef>
        <prefixDef ident="brief" matchPattern="^(gg\..+)$" replacementPattern="https://edities.kantl.be/gezelle/ed/DALF.db.$1">
          <p>Privé-URI's met het 
            <code>brief</code> prefix verwijzen naar andere brieven in de editie. De URI  
            <code>brief:gg.10184</code> verwijst bijvoorbeeld naar 
            <code>https://edities.kantl.be/gezelle/ed/DALF.db.gg.10184</code>.
          
          </p>
        </prefixDef>
        <prefixDef ident="record" matchPattern="^(\d+)$" replacementPattern="https://anet.be/desktop/gga/nl/opacgga/nr=tg:gga_6.$1">
          <p>Privé-URI's met het 
            <code>record</code> prefix verwijzen naar recordnummers in de catalogus van de Openbare Bibliotheek Brugge. De URI  
            <code>record:1322</code> verwijst bijvoorbeeld naar 
            <code>https://brugge.bibliotheek.be/detail/?itemid=|library/v/obbrugge/gezelle|1322</code>.
          
          </p>
        </prefixDef>
      </listPrefixDef>
    </encodingDesc>
    <profileDesc>
      <langUsage>
        <language ident="nl">Nederlands</language>
      </langUsage>
      <textClass>
        <keywords>
          <term>brief</term>
        </keywords>
      </textClass>
      <correspDesc>
        <correspAction type="sent">
          <persName key="persoon0905">Gezelle, Guido</persName>
          <date when="1856-10-24" when-custom="1856-10-24">24/10/1856</date>
          <placeName key="plaats0935">Roeselare (Roeselare)</placeName>
        </correspAction>
        <correspAction type="received">
          <persName key="persoon0305">Carton, Charles Louis</persName>
        </correspAction>
      </correspDesc>
    </profileDesc>
    <xenoData>
      <data xmlns="https://www.brugge.be/bibliotheek/brocade">
        <zcatfulltexts>
          <li type="ingrp">
            <ingrp>
              <access>brugge</access>
              <in>+ Rousselaere 24sten Oct 56. Weleerweerde Heer Kanonik, Als ik wel myn conscientie onderzoeke, bevinde ik dat ik u nog twee boeken moet opgeven die {&lt;=Uweerw.&gt;[=Uweerweerde]} toebehooren en die ik in leeninge hebbe, te weten 1° Gudrüns liederen 2° Vandenhove' s Verbuigingen. Ik ben al verscheidene malen te Van Hee's geweest en vermeene {&lt;=Uweerw.&gt;[=Uweerweerde]} by dezen eene volledige lyste te zenden van pastor De ré's werken: verwachte desaengaende breedere orders. Sedert dat ik de eere gehad hebbe laestmael by {&lt;=Uweerw.&gt;[=Uweerweerde] ter tafel aenboden te worden heb ik nog verscheidene malen gepeisd op het gene alsdan van Uwentwegen de grondstoffe geweest is van 't gesprek, te weten het onderwys der doofstommen; 't is my nu even zoo onmogelyk als toen van wys te worden of het Uweerw'dens inzigt was, my te doen vermoeden dat gy my als eenigzins bekwaem aenzaegt van tot uw voornemens te kunnen dienstig zyn, of gy zoudt gewenscht hebben dat ik my uitte over iets waeraen ik tot alsdan nog nooit gedacht en hadde. By geval van de zaek gesproken hebbende aen Mr Algar, heeft deze my beraden {&lt;=Uweerw.&gt;[=Uweerweerde]} myne onzekerheid dieswegens kenbaar te maken. Myne toenmalige stilzwygendheid of myne tegenwoordige stoutigheid kan verschooning noodig hebben, die ik Uweerw. bidde gunstig te willen verleenen aen Uweerwds toegenegen dienaer in {&lt;=X°&gt;[=Christo]} Guido Gezelle {&lt;=pb&gt;[=presbyter]} {&lt;=Weleerw.&gt;[=Weleerweerde]} Heer Mynheer Carton Brugge.</in>
              <loc>text</loc>
              <ty>transcription</ty>
            </ingrp>
            <ingrp>
              <access>brugge</access>
              <in>25650</in>
              <loc>kantl</loc>
              <ty>link</ty>
            </ingrp>
          </li>
        </zcatfulltexts>
        <zhracquisition>
          <acqdategroup>
            <acqdate>27/04/2021</acqdate>
          </acqdategroup>
          <li type="acqsourcegroup">
            <acqsourcegroup>
              <acqsource>Teruggave Antoon Viaene (Rijksarchief Kortrijk)</acqsource>
            </acqsourcegroup>
          </li>
        </zhracquisition>
        <zhrcondition>
          <li type="condnotegroup">
            <condnotegroup>
              <condnote>volledig</condnote>
              <condnotelg>21</condnotelg>
              <condnotety>ggacond</condnotety>
            </condnotegroup>
          </li>
        </zhrcondition>
        <zhrdimensions>
          <li type="dmsdispgroup">
            <dmsdispgroup>
              <dmsdisp>niet opgemeten</dmsdisp>
            </dmsdispgroup>
          </li>
          <li type="dmsgroup">
            <dmsgroup>
              <dms>1</dms>
              <dmspart>*</dmspart>
              <dmsunit>dsheet</dmsunit>
            </dmsgroup>
          </li>
          <li type="dmsnotegroup">
            <dmsnotegroup>
              <dmsnote>3 zijden beschreven</dmsnote>
              <dmsnotelg>24</dmsnotelg>
              <dmsnotety>ggapage</dmsnotety>
            </dmsnotegroup>
          </li>
          <xdmsheet>1 dubbel vel</xdmsheet>
        </zhrdimensions>
        <zhrdocumentation>
          <li type="edocugroup">
            <edocugroup>
              <edocuref>Brieven van, aan en over Gezelle II, p.38-39 (33a)</edocuref>
              <edocurel>ggajub</edocurel>
            </edocugroup>
          </li>
          <xedocuref_ggajub>Brieven van, aan en over Gezelle II, p.38-39 (33a)</xedocuref_ggajub>
        </zhrdocumentation>
        <zhrdocuments>
          <li type="document">
            <document>
              <docdloi>/gga_images/GGA_Aanw_539_01r.jpg</docdloi>
              <docpart>Pag. 1</docpart>
              <docty>/gga_images/thumbnail.JPG</docty>
            </document>
            <document>
              <docdloi>/gga_images/GGA_Aanw_539_01v.jpg</docdloi>
              <docpart>Pag. 2</docpart>
              <docty>/gga_images/thumbnail.JPG</docty>
            </document>
            <document>
              <docdloi>/gga_images/GGA_Aanw_539_02r.jpg</docdloi>
              <docpart>Pag. 3</docpart>
              <docty>/gga_images/thumbnail.JPG</docty>
            </document>
            <document>
              <docdloi>/gga_images/GGA_Aanw_539_02v.jpg</docdloi>
              <docpart>Pag. 4</docpart>
              <docty>/gga_images/thumbnail.JPG</docty>
            </document>
            <document>
              <docdloi>/gga_images/GGA_Aanw_539r.jpg</docdloi>
              <docpart>Pag. 1 en 4</docpart>
              <docty>/gga_images/thumbnail.JPG</docty>
            </document>
            <document>
              <docdloi>/gga_images/GGA_Aanw_539v.jpg</docdloi>
              <docpart>Pag. 2 en 3</docpart>
              <docty>/gga_images/thumbnail.JPG</docty>
            </document>
          </li>
        </zhrdocuments>
        <zhridentity>
          <li type="classificationterm">
            <classificationterm>a::aat.10278:1.2</classificationterm>
          </li>
          <li type="idennotegroup">
            <idennotegroup>
              <idennote>papiermerk: Angoulème</idennote>
              <idennote_ggaspec>papiermerk: Angoulème</idennote_ggaspec>
              <idennotelg>29</idennotelg>
              <idennotety>ggaspec</idennotety>
            </idennotegroup>
          </li>
          <identifier>6/25650</identifier>
          <li type="objectname">
            <objectname>brief</objectname>
          </li>
          <li type="repository">
            <repository>Guido Gezellearchief</repository>
          </li>
          <li type="titlegroup">
            <titlegroup>
              <titleap>1</titleap>
              <titlelg>dut</titlelg>
              <titleti>Guido Gezelle aan Charles Louis Carton</titleti>
              <titleti_conti>Guido Gezelle aan Charles Louis Carton</titleti_conti>
              <titlety>conti</titlety>
            </titlegroup>
            <titlegroup>
              <titleap>1</titleap>
              <titlelg>dut</titlelg>
              <titleti>Als ik wel myn conscientie onder</titleti>
              <titleti_incbr>Als ik wel myn conscientie onder</titleti_incbr>
              <titlety>incbr</titlety>
            </titlegroup>
          </li>
          <li type="xclassificationterm">
            <xclassificationterm>
              <classificationterm>brieven</classificationterm>
              <classificationterm_xac>a::aat.10278:1.2</classificationterm_xac>
            </xclassificationterm>
          </li>
          <li type="xrepository">
            <xrepository>
              <repository>Guido Gezellearchief</repository>
            </xrepository>
          </li>
          <xrepository_vw>Guido Gezellearchief</xrepository_vw>
        </zhridentity>
        <zhrinscriptions>
          <li type="inscrgroup">
            <inscrgroup>
              <inscription>Guido Gezelle</inscription>
              <inscrty>handtekening</inscrty>
            </inscrgroup>
            <inscrgroup>
              <inscription>op zijde 3 onderaan: adressaat: Weleerw. Heer Mynheer Carton // Brugge.</inscription>
              <inscrty>adres</inscrty>
            </inscrgroup>
          </li>
          <li type="inscrnotegroup">
            <inscrnotegroup>
              <inscrnote>op zijde 1 linksboven: Aan Kan. Carton (inkt, hand P.A.)</inscrnote>
              <inscrnotelg>30</inscrnotelg>
              <inscrnotety>gganote</inscrnotety>
            </inscrnotegroup>
          </li>
        </zhrinscriptions>
        <zhrisad>
          <li type="isadgrp">
            <isadgrp>
              <isadloi>isad:gga:11</isadloi>
            </isadgrp>
          </li>
        </zhrisad>
        <zhrlocation>
          <li type="locgroup">
            <locgroup>
              <loc>Aanw. 539</loc>
              <locpkid>obbruggez</locpkid>
            </locgroup>
          </li>
          <xloc>Aanw. 539</xloc>
        </zhrlocation>
        <zhrmaterialstechniques>
          <li type="matgroup">
            <matgroup>
              <mat>inkt</mat>
              <matpart>*</matpart>
              <matrole>medium</matrole>
              <xmat>inkt</xmat>
            </matgroup>
          </li>
          <xmat_medium>inkt</xmat_medium>
        </zhrmaterialstechniques>
        <zhrproduction>
          <li type="contextgroup">
            <contextgroup>
              <bdate>24/10/1856</bdate>
              <location>Roeselare</location>
            </contextgroup>
          </li>
          <li type="creatorgroup">
            <creatorgroup>
              <creator>a::pg.1291</creator>
              <creator_bs_PG>Gezelle, Guido</creator_bs_PG>
              <creatorrole>bs</creatorrole>
            </creatorgroup>
            <creatorgroup>
              <creator>a::pg.2236</creator>
              <creator_be_PG>Carton, Charles Louis</creator_be_PG>
              <creatorrole>be</creatorrole>
            </creatorgroup>
          </li>
        </zhrproduction>
        <zhrsubjects>
          <li type="subjspecgroup">
            <subjspecgroup>
              <subjspeccat>language</subjspeccat>
              <subjspecdesc>Nederlands</subjspecdesc>
            </subjspecgroup>
          </li>
        </zhrsubjects>
      </data>
    </xenoData>
    <revisionDesc>
      <change when="2026-01-08">mvass (via Oxygen): update metadata</change>
      <change when="2025-11-19">mvass (via Oxygen): update metadata</change>
      <change when="2025-04-03">mvass: transformation Word -- DALF</change>
    </revisionDesc>
  </teiHeader>
  <text type="brief" xml:id="gg.25650" n="25650">
        <body>
            <div type="correspBlock.content">
                <pb n="p1" type="editor" facs="https://bibmedia.brugge.be/images/gezelle/GGA_Aanw_539_01r.jpg"/>
                <fw type="briefzegen">+</fw>
                <opener>
                    <dateline>
                        <name type="plaats" key="plaats0935" n="Roeselare">Rousselaere</name> 24<hi rend="sup">sten </hi>Oct 56. </dateline>
                    <salute>Weleerweerde Heer Kanonik,</salute>
                </opener>
                <p>Als ik wel myn conscientie onderzoeke, bevinde ik dat ik u nog twee boeken moet opgeven die <choice>
                        <abbr>Uweerw.</abbr>
                        <expan>Uweerweerde</expan>
                    </choice> toebehooren en die ik in leeninge hebbe, te weten </p>
                <p>1° <name type="werk.ander" key="werk.ander2031" n="Gudrunlieder">Gudrüns liederen</name>
                    <note place="foot">
                        <p> Het boek is terug te vinden in de veilingcatalogus van Ch. Cartons bibliotheek (1866), lot 763 (online via UGent).</p>
                    </note>
                </p>
                <p>2° <name type="werk.ander" key="werk.ander2032" n="Over de verbuigingen der Oud-, Middel- en Nieuw-Nederduitsche tale. Brief aen Professor Bormans [Overdruk uit: Het taelverbond: (1849-1850)]">Vandenhove' s Verbuigingen<hi rend="italic">.</hi>
                    </name> </p>
                <p>Ik ben al verscheidene malen te <name type="persoon" key="persoon4018" n="Vanhee, David Augustinus">Van Hee</name>‘s geweest en vermeene <choice>
                        <abbr>Uweerw.</abbr>
                        <expan>Uweerweerde</expan>
                    </choice> by dezen eene volledige lyste te zenden van <name type="persoon" key="persoon3975" n="De Ré, Petrus Josephus">pastor De ré</name>'s werken:<note place="foot">
                        <p> Het jaar daarop, in 1857, verscheen bij van David Van Hee het boek ‘<name type="werk.ander" key="werk.ander1997" n="Beschryving van Oostnieuwkerke, gevolgd door het leven van de heilige Brigida Maegd, die aldaer veel aengeroepen wordt">Beschryving van Oostnieuwkerke</name>’ door <name type="persoon" key="persoon2373" n="Tanghe, Guillaume François">G.F. Tanghe</name>. Dit bevat een lijst – wellicht de lijst waarover Guido Gezelle het had – met veertien werken van De Ré:</p>
                        <p>
                            <name type="werk.ander" key="werk.ander1998" n="Élemens de la logique, : ou Principes propres à former la raison, avant de l'appliquer à l'étude des hautes sciences">Elémens de la Logique</name>, gedrukt te Rousselaere, 1817;</p>
                        <p>
                            <name type="werk.ander" key="werk.ander2001" n="Brief aen eenen Vriend op eenige Beslissingen van den Spectateur Belge">Brief aen eenen vriend op eenige beslissingen van den Spectateur Belge</name>;</p>
                        <p>Les deux amis ou dialogue sur quelques points de doctrine de M. Laurentie dans son introduction a la philosophie;</p>
                        <p>Eenige vragen ter beantwoording voorgesteld aen den heer uytgever en vertaleder der grondregels der hedendaegse philosophie door B.V.D.K.H.;</p>
                        <p>Oordeelkundig en beredeneerd onderzoek wegens de afgelentheyd, grootheyd, loop der zon en andere hemelsche lichten, volgens de stelling der oude en hedendaegsche sterrekunde;</p>
                        <p>
                            <name type="werk.ander" key="werk.ander2005" n="Leven en Bloedgetuigenis van den H. Petrus, Prins der Apostelen en Stadhouder van Kristus, nog levende in zyne opvolgers de Pausen van Roomen">‘T leven en bloegetuygenis van den heyligen Petrus, prins der heylige Apostelen</name>;</p>
                        <p>Kort begryp der heylige en kerkelyke geschiedenis, in dry deelen, sedert de dood van den heyligen Petrus tot Leo XII;</p>
                        <p>‘T Oud- en Nieuw-Testament;</p>
                        <p>Petite grammaire français flamand;</p>
                        <p>Uytleg op den Onzen Vader en de twaelf artikels des geloofs;</p>
                        <p>
                            <name type="werk.ander" key="werk.ander2000" n="Gronden der Nederlandsche spel- en taelkonst volgens de reden en het gezag">Gronden van tael- en spelkonst</name>;</p>
                        <p>‘T leven van Joanna de Valois in het vlaemsch vertaeld;</p>
                        <p>Eerste en tweede volume van evangile medité, in ‘t vlaemsch vertaeld;</p>
                        <p>
                            <name type="werk.ander" key="werk.ander1999" n="Onderzoek en kort begryp van zeker werk: bygeloovigheden en tooverien der wysgeers, of: De duivel-aenbidders der verligte eeuw">Bygeloovigheden en tooveryen der wysgeers of duyvelaenbidders der verlichte eeuw</name>.</p>
                    </note> verwachte desaengaende breedere orders.</p>
                <p>Sedert dat ik de eere gehad hebbe laestmael by <choice>
                        <abbr>Uweerw.</abbr>
                        <expan>Uweerweerde</expan>
                    </choice> ter tafel aenboden te worden heb ik<pb n="p2" type="editor" facs="https://bibmedia.brugge.be/images/gezelle/GGA_Aanw_539_01v.jpg"/>nog verscheidene malen gepeisd op het gene alsdan van Uwentwegen de grondstoffe geweest is van 't gesprek, te weten het onderwys der doofstommen;<note place="foot">
                        <p> Charles Carton had in 1836 een <name type="instelling" key="instelling0221" n="Zusters van de Kindsheid van Maria ter Spermalie">school voor blinde en dove kinderen</name> opgericht.</p>
                    </note> 't is my <hi rend="underline">nu</hi> even zoo onmogelyk als <hi rend="underline">toen</hi> van wys te worden of het Uweerw'dens inzigt was, my te doen vermoeden dat gy my als eenigzins bekwaem aenzaegt van tot uw voornemens te kunnen dienstig zyn, of gy zoudt gewenscht hebben dat ik my uitte over iets waeraen ik tot alsdan nog nooit gedacht en hadde. </p>
                <p>By geval van de zaek gesproken hebbende aen <name type="persoon" key="persoon0015" n="Algar, Joseph Cox">M<hi rend="sup">r</hi> Algar</name>, heeft deze my beraden <choice>
                        <abbr>Uweerw.</abbr>
                        <expan>Uweerweerde</expan>
                    </choice> myne onzekerheid dieswegens kenbaar te maken.<pb n="p3" type="editor" facs="https://bibmedia.brugge.be/images/gezelle/GGA_Aanw_539_02r.jpg"/>Myne toenmalige stilzwygendheid of myne tegenwoordige stoutigheid kan verschooning noodig hebben, die ik Uweerw. bidde gunstig te willen verleenen aen </p>
                <closer>
                    <salute>Uweerwd<hi rend="sup underline">s</hi> toegenegen dienaer in <choice>
                            <abbr>X°</abbr>
                            <expan>Christo</expan>
                        </choice>
                    </salute>
                    <signed>
                        <name type="persoon" key="persoon0905" n="Gezelle, Guido">Guido Gezelle</name> <choice>
                            <abbr>pb</abbr>
                            <expan>presbyter</expan>
                        </choice> </signed>
                    <address>
                        <addrLine>
                            <choice>
                                <abbr>Weleerw.</abbr>
                                <expan>Weleerweerde</expan>
                            </choice> Heer Mynheer <name type="persoon" key="persoon0305" n="Carton, Charles Louis">Carton</name> </addrLine>
                        <addrLine>
                            <name type="plaats" key="plaats0158" n="Brugge">Brugge</name>.</addrLine>
                    </address>
                </closer>
            </div>
        </body>
    </text>
</TEI>