<TEI.2 xmlns:exist="http://exist.sourceforge.net/NS/exist">
   <teiHeader creator="Joke Debusschere" date.created="2001-10-10" type="text">
      <fileDesc>
         <titleStmt>
            <title>276/  28.12.1929  Joris Lannoo aan Stijn Streuvels. Tielt</title>
            <author>
               <name>Joris Lannoo</name>
            </author>
            <editor>
               <name id="JdB">Joke Debusschere</name>
            </editor>
            <respStmt>
               <resp>revisie</resp>
               <name id="PV">Pim Verhulst</name>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <resp>revisie</resp>
               <name id="KD">Katrien Deroo</name>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <resp>revisie</resp>
               <name id="EV">Edward Vanhoutte</name>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <resp>revisie</resp>
               <name id="RvdB">Ron Van den Branden</name>
            </respStmt>
            <principal>
               <name>Marcel De Smedt</name>
            </principal>
            <principal>
               <name>Edward Vanhoutte</name>
            </principal>
            <funder>
               <name>Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie</name>
               <address>
                  <addrLine>Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde</addrLine> 
                  <addrLine>b-9000 Gent</addrLine>
                  <addrLine>(België)</addrLine>
                  <addrLine>tel: +32 9 265 93 40</addrLine>
                  <addrLine>fax: +32 9 265 93 49</addrLine>
                  <addrLine>email: ctb@kantl.be</addrLine>
               </address>
            </funder>
         </titleStmt>
         <publicationStmt>
            <publisher>Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde</publisher>
            <pubPlace>Gent</pubPlace>
            <date value="2014">2014</date>
            <availability>
               <p>© 2014, KANTL/CTB</p>
            </availability>
         </publicationStmt>
         <sourceDesc>
            <letDesc>
               <letIdentifier>
                  <country>België</country>
                  <settlement>Antwerpen</settlement>
                  <repository>Letterenhuis</repository>
                  <collection>L 222/B</collection>
                  <idno>126674/136</idno>
               </letIdentifier>
               <letHeading>
                  <author reg="Lannoo, Joris">Joris Lannoo</author>
                  <addressee reg="Streuvels, Stijn">Stijn Streuvels</addressee>
                  <placeLet>Tielt</placeLet>
                  <dateLet>1929-12-28</dateLet>
               </letHeading>
               <physDesc>
                  <type>brief</type>
                  <support>
                     <p>enkel blad briefpapier</p>
                  </support>
                  <extent>
                     <dimensions>278 x 215 mm</dimensions>
                  </extent>
                  <layout>
                     <p>dubbelzijdig beschreven met zwarte inkt</p>
                  </layout>
               </physDesc>
               <envOcc occ="no"/>
               <note type="facs">
                  <figure id="STR.nl.lannoo.L222_126674_136.img" rend="orig.lh"/>
               </note>
            </letDesc>
         </sourceDesc>
      </fileDesc>
      <profileDesc>
         <handList>
            <hand id="JL1" scribe="Lannoo, Joris" ink="black" resp="JdB"/>
         </handList>
      </profileDesc>
      <revisionDesc>
         <change>
            <date value="2014-07-01">2014-07-01</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>scans toegevoegd (origineel)</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2013-05-13">2013-05-13</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>[lannoo] afwerking deel 1: ls220402.xml - ls420423.xml (300 brieven)</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2013-04-28">2013-04-28</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>[lannoo] 'Lateur' in //salute --&gt; &lt;name&gt;</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2013-04-16">2013-04-16</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>[brieven] koppeling brieven - scans originelen voor deelcollectie lannoo</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2013-03-27">2013-03-27</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>[brieven] verbetering typo vorige wijziging</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2013-03-27">2013-03-27</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>[brieven] normalisering gegevens letIdentifier</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-12-04">2012-12-04</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>[aux] collectienamen geüniformeerd naar camelCase</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-11-28">2012-11-28</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>[brieven] huidige scans van kopies gemarkeerd als &lt;figure rend="copy"/&gt;</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-11-27">2012-11-27</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>[brieven] globale wijzigingen:
  -header: 'ontbreekt' voor ontbrekende gegevens (ipv. '???' of '!!!')
  -lege attribuutwaarden verwijderd: @expan="???" @hand="???"
  -&lt;salute&gt; onmiddellijk vóór/na &lt;closer&gt;/&lt;opener&gt;: daarheen verplaatst
  -closer/date --&gt; closer/dateline/date
  -huidige (onafgewerkte) status van brieven in &lt;revisionDesc rend="level1"&gt;</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-11-26">2012-11-26</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>[brieven] koppeling brieven - scans kopies</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-10-18">2012-10-18</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>globale wijzigingen:
  -@key toegevoegd aan titels (en waar mogelijk op werk-niveau opgelost) 
  -entities.ent + DALF.dtd verplaatst naar aux_files</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-10-11">2012-10-11</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>verbetering typfout in laatste globale wijziging</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-10-10">2012-10-10</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>globale wijzigingen:
  -update copyright statement, medewerkers, revisionDesc (&lt; SVN log)
  -toevoeging commentaar met voorbeeld voor latere verwijzing naar facsimile's
  -verwijdering lege regels
  -toevoeging @resp="JdB" voor sic|supplied|del|add|gap|unclear|abbr</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-04-16">2012-04-16</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>globale wijziging: verbeterde regulariserig van titels</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2008-08-12">2008-08-12</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>kleine verbeteringen</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2008-07-23">2008-07-23</date>
            <respStmt>
               <name>Pim Verhulst (PV)</name>
            </respStmt>
            <item>-toevoeging voorgedrukte tekst in opener
    -kleine verbeteringen in transcriptie en annotaties</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2008-04-24">2008-04-24</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>globale wijzigingen:
 * verbetering van address/print/addrLine tot print/address/addrLine
 * encoding="UTF-8"
 * '/' in padnamen (ipv. '\')
 * verwijdering van dubbele processing-instructions</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2001-10-10">2001-10-10</date>
            <respStmt>
               <resp>markup</resp>
               <name>Joke Debusschere (JD)</name>
            </respStmt>
            <item>parsing en validating</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2001-10-10">10-10-2001</date>
            <respStmt>
               <resp>markup</resp>
               <name>Joke Debusschere (JD)</name>
            </respStmt>
            <item>creatie header &amp; update markup</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2001-10-10">10-10-2001</date>
            <respStmt>
               <resp>markup</resp>
               <name>Joke Debusschere (JD)</name>
            </respStmt>
            <item>markup</item>
         </change>
      </revisionDesc>
   </teiHeader>
   <text id="ls291228" n="276">
      <body>
         <opener>
            <dateline>
                    <print type="preprint">
                        <name type="place" reg="Tielt">THIELT</name>,</print> <date value="1929-12-28">28-12-'29</date>
                </dateline>
            <address type="sender">
               <addrLine>
                        <print type="preprint">Meulebeeksche Steenweg</print>
                    </addrLine>
            </address>
         <salute>Geachte Heer <name type="person" reg="Lateur, Frank">Lateur</name>,</salute>
            </opener>
         <p>Ik laat U in den loop der volgende week eene drukproef<ptr target="n1"/> bezorgen. Ik meen niet, dat U nieuwe fouten zult aantreffen.<ptr target="n2"/>
            </p>
         <p>Mijn nieuwe inrichting! Kritiek is zoo gemakkelijk ook in mijne zaak — U zult er wel meê eens zijn, vermits een schrijver er ook aan bloot staat. Loochenen dat ik vooruitga, zult U niet, <del rend="overwritten" hand="JL1">
                    <unclear>en</unclear>
                </del>als ik eerst gezorgd heb<del resp="JdB" hand="JL1" rend="strikeout">ben</del>, dat er een ruime werkplaats gebouwd werd. Nu <del rend="overwritten" hand="JL1">o</del>spaar ik eerst om machines te koopen en die komen er ook wel.<ptr target="n3"/> Doch ik wil geen put maken, waar ik niet meer uit kan. De les van verscheidene <abbr resp="JdB" expan="Vlaamsche">Vl.</abbr> en hollandsche uitgevers is nog heel versch voor mij. En als we in <abbr resp="JdB" expan="Vlaanderen">Vl.</abbr> moeten samen komen, de uitgevers onder een, dan hebben we geen twee handen noodig om ze te tellen en kan ik over me zelf en over mijn collega's velerlei bedenkingen maken, vooral dat ons vak heel jong is en dat er voor den oorlog om zeggens niets van bestond en al wat er uit die bedenking volgt.<ptr target="n4"/>
            </p>
         <p id="xr1">Die 100 <abbr resp="JdB" expan="exemplaren">ex.</abbr> <abbr resp="JdB" expan="bijvoorbeeld">b.v.</abbr> van "<name key="geboortechristus" type="title" reg="De geboorte van Christus" n="extra">Geboorte van Christus</name>" zijn overdrukken uit <name key="gudrun" type="title.tijdschrift" reg="Gudrun: tijdschrift voor Roomsch katholieke vrouwen en meisjes." n="extra">Gudrun</name>,<ptr target="n5"/> die zoo goedkoop mogelijk voor rekening van het beheer<ptr target="n6"/> gedrukt werden! Wát kan ik er aan doen, als ik voorstel zoo iets sierlijk met groote letter C 14 of C 16<ptr target="n7"/> uit te geven op <sic resp="JdB" corr="esparto">esparato</sic>
                <ptr target="n8"/> en dat die juffrouwen me zeggen: hoe goedkooper hoe liever, <add resp="JdB" hand="JL1">omdat <name type="person" reg="Verschaeve, Cyriel">Verschaeve</name> <del resp="JdB" hand="JL1" rend="strikeout">het</del> die 100 <abbr resp="JdB" expan="exemplaren">ex.</abbr> krijgt als eereloon en ze <hi rend="underline">niet</hi> mogen in den handel gebracht worden.</add>
            </p>
        <p id="xr2">
                <name type="title.vertaling" key="bruidslied.druk2" reg="Het bruidslied">Bruidslied</name> zal einde Januari verschijnen tegen 9 <abbr resp="JdB" expan="frank">fr.</abbr> winkelprijs het <abbr resp="JdB" expan="exemplaar">ex.</abbr> — Ik meende U den prijs niet te moeten laten weten, vermits gij ingeschreven zijt op mijn adressenlijst, een cataloog ontvangen hebt en zelfs heel goed ingekeken, vermits gij naar <abbr resp="JdB" expan="de heer">dh.</abbr> <name type="person" reg="Abramsz, A.P.">Abramsz</name> geschreven hebt over den prijs der <rs key="ss-werken" type="title.reeks" reg="Stijn Streuvels' Werken">kleine uitgave van uw werken</rs> en weet, dat <name key="kerstekind.druk4" type="title.verhaal" reg="Het kerstekind">Kerstekind</name> 6.50 <abbr resp="JdB" expan="frank">fr.</abbr> verkocht wordt.</p>
         <pb/>
         <p id="xr3">Ziehier mijn stelling en ik meen, dat ze zeer eerlijk is: als ik een boek aanvaard om uit te geven en er bestaat een kontrakt van onmiddellijke betaling van het eereloon, dan vind ik dat, in deze tijden van trage maar regelmatige inflatie, ik na een paar jaar niet verplicht ben deze prijzen te houden. Doch als ik een kontrakt heb met een schrijver en de betalingstermyn loopt over twee of drie jaar, dan vind ik mij verplicht zoodra de verkoopprijs stijgt ook de nog te betalen deelen van het eereloon te betalen. Of mijn uiteenzetting duidelijk is weet ik niet — ik zou ze liever bij gelegenheid mondeling verdedigen. Ik ga namelijk uit van het princiep: de schrijver beschikt onmiddellijk vrij over zijn centen; de mijne zitten onherroepelijk vast in de uitgave en dat voor jaren.</p>
         <p>Ge zegt: op die wijze kan hij den verkoop van een boek volledig stopzetten! Als er iemand is, die den naam heeft van goedkoop uit te geven, ben ik het. En als er iemand is onder de boekhandelaars en uitgevers, die iets voor <hi rend="underline">uwe</hi> uitgaven <hi rend="underline">getracht</hi> heeft te doen,— niet alleen om het zaakje, maar omdat ik U <hi rend="underline">als schrijver</hi> genegen ben — dan durf ik ook stout zeggen dat ik de laatste in de rij niet moet gaan staan. Had ik kleingeestig geweest, dan had ik allang de zaak opgegeven, ten gevolge van de talrijke zeer vriendelijke<add resp="JdB" hand="JL1" place="valign_inter">!</add> brieven, die ik van U ontving. Voorloopig blijf ik onverstoorbaar voortwerken, al heb ik betere zaken aan de hand.</p>
         <p id="xr4">Dat het spijts de regelmatige bewerking, niet zoo schitterend gaat met den verkoop, zult U hierna <add resp="JdB" hand="JL1" place="valign_inter">vinden</add>. De boeken liggen gestapeld en U kunt gerust komen tellen: 1907 <abbr resp="JdB" expan="exemplaren">ex.</abbr> <name key="herinneringen.druk1a" type="title.bio" reg="Herinneringen uit het verleden">Herinneringen</name>; 3600 <name type="title.bundel" key="jaarnul.druk1a" reg="Vertelsels van 't jaar nul ten tijde dat de uilen praken">Jaar Nul</name>; 2740 <name key="kerstekind.druk4" type="title.verhaal" reg="Het kerstekind">Kerstekind</name>; — 2470 <name key="tolstoi.druk2a" type="title.vertaling" reg="Vertellingen van Tolstoï">Tolstoi Vertellingen</name>; 3024 <name key="gelukhuishouden.druk2" type="title.vertaling" reg="Geluk in het huishouden">Geluk in 't Huishouden</name>; 2598 <name key="vroolijkeknaap.druk2a" type="title.vertaling" reg="Een vroolijke knaap">Vroolijke Knaap</name>; (- 1650 <name type="person" reg="Gezelle, Guido">Gezelle</name>'s <name key="kerkhofblommen.druk17" type="title" reg="Kerkhofblommen" n="extra">Kerkhofblommen</name>.)<ptr target="n16"/> Voor uw eigen werk en de vertalingen zal nog in lang geen spraak zijn van herdrukken, vermits ik met <abbr resp="JdB" expan="de heer">dh.</abbr> <name type="person" reg="Abramsz, A.P.">Abramsz</name> overeenkwam zijn overschot te helpen verkoopen en dat hij er mij regelmatig aan herinnert.</p>
         <closer>
            <salute>Met genegen wedergroeten.</salute>
            <signed>(handtekening Joris Lannoo)</signed>
         </closer>
      </body>
      <back>
         <div type="notes">
            <p/>
            <note id="n1">
               <p>Drukproef van <name key="bruidslied.druk2" type="title.vertaling" reg="Het bruidslied">Het bruidslied</name>.</p>
            </note>
            <note id="n2">
               <p>In deze brief antwoordt Joris Lannoo op Streuvels' brief van <xref doc="sl291226">26 december 1929</xref>.</p>
            </note>
            <note id="n3">
               <p>De verhuizing in 1929 van uitgeverij Lannoo van de Ieperschestraat naar de Meulebeekschesteenweg (later tot Kasteelstraat omgedoopt) betekende de eerste bedrijfsuitbreiding. Later werden nieuwe machines geplaatst en interne verbouwingen tot stand gebracht. <bibl>
                            <name type="title" key="lannoo50" reg="Lannoo: 50 jaar in volle zee" n="extra">Lannoo: 50 jaar in volle zee</name>, p. 6</bibl>
                    </p>
            </note>
            <note id="n4">
               <p>Aan het eind van de negentiende eeuw was Vlaanderen op het gebied van uitgeven van boeken van weinig betekenis. Als Vlaamse uitgevers waren er toen Van In voor schoolboeken, en het Davidsfonds en het Willemsfonds, die voor een eigen publiek publiceerden. Er was dus weinig of geen sprake van een degelijk uitgebouwd uitgeversbedrijf in Vlaanderen. De Eerste Wereldoorlog schudde het kleine Vlaamse uitgeverswereldje duchtig dooreen. Uitgevers van naam weken uit naar Engeland (Kryn) of Nederland (De Groeve), werden gedeporteerd naar Duitsland (De Lille) of dienden aan het front (Lannoo). Sommige uitgevers kwamen in het activisme terecht en anderen gingen op non-actief (Willemsfonds en Davidsfonds).</p>
              <p>Pas in de jaren na de Eerste Wereldoorlog raakte het Vlaamse uitgeversbedrijf, ondanks een economische crisis in de jaren '30, werkelijk in expansie. Het waren vooral oud-frontsoldaten en overtuigde flaminganten die uitgeverijgeschiedenis schreven. Firma's als Lannoo, De Standaard, De Sikkel, Excelsior en Het Kompas waren toen de grotere uitgeverijen, die in deze Vlaamse geest boeken op de markt brachten. Met 'de les van verscheidene Vl. en Hollandsche uitgevers' wijst Lannoo op de kleinere uitgeverijen, die door de economische malaise over kop gingen. Lannoo behoorde m.a.w. tot de beperkte galerij van Vlaamse uitgevers die zich na de Eerste Wereldoorlog moeizaam gevestigd hadden. <bibl>Romain Vanlandschoot, <name type="title" key="lannoodrukker" reg="Joris Lannoo. Drukker en uitgever voor Vlaanderen. 1891-1971" n="extra">Joris Lannoo. Drukker en uitgever voor Vlaanderen. 1891-1971</name>, p. 153; <name type="title" key="eNEVB" reg="Elektronische NEVB" n="extra">Elektronische NEVB</name>
                        </bibl>
                    </p>
            </note>
            <note id="n5">
               <p>Wanneer een artikel uit of een onderdeel van een groter werk als afzonderlijke brochure geproduceerd wordt, wordt dat een overdruk genoemd. <bibl>G. Rogers, <name type="title" key="gidsredacteur" reg="Gids voor de redacteur" n="extra">Gids voor de redacteur</name>, p. 159</bibl>
                    </p>
              <p>Het betreft hier een <xref doc="sl291226" from="id(n3)" rend="temp">overdruk van <name type="title" key="geboortechristus" reg="De geboorte van Christus" n="extra">De Geboorte van Christus</name>
                        </xref> uit het vierde nummer van de tiende jaargang (december 1928) van het tijdschrift <xref doc="ls250119" from="id(n4)" rend="temp">
                            <name type="title.tijdschrift" key="gudrun" reg="Gudrun: tijdschrift voor Roomsch katholieke vrouwen en meisjes." n="extra">Gudrun</name>
                        </xref>, p. 97-107 en p. 140 tot 150. Lannoo drukte het 24 pagina's tellende boekje op 100 exemplaren. Op de eerste pagina wordt vermeld: <quote>niet in den handel <lb/>Drukkerij J. Lannoo, Thielt</quote>.</p>
            </note>
            <note id="n6">
               <p>Het beheer van <xref doc="ls250119" from="id(n4)" rend="temp">
                            <name type="title.tijdschrift" key="gudrun" reg="Gudrun: tijdschrift voor Roomsch katholieke vrouwen en meisjes." n="extra">Gudrun</name>
                        </xref> was toen in handen van M. Verhaeghe uit Egem.</p>
            </note>
            <note id="n7">
               <p>De lettergrootte werd aangeduid d.m.v. het corps (C) en werd uitgedrukt in veelvouden van punten. Dit is de afstand van het topje van de stok van de letter tot het onderste eind van de staart. Als het letterbeeld bijvoorbeeld 14 punten meet, hebben we met corps 14 te doen. <bibl>H. Van Krimpen, <name type="title" key="makenboeken" reg="Boek over het maken van boeken" n="extra">Boek over het maken van boeken</name>, p. 145-148</bibl>
                    </p>
            </note>
            <note id="n8">
               <p>Espartogras of alfagras is een stugge grassoort, die vooramelijk groeit in Noord-Afrika en Zuid-Spanje. Dankzij de goede vezelkwaliteit kan de espartocelstof gebruikt worden voor het vervaardigen van papier. Het geeft een ondoorzichtig, opdikkend en soepel papier, dat vooral gebruikt wordt voor romandruk en cyclostyle. <bibl>Proost en Brandt NV, <name type="title" key="papieroppapier" reg="Papier op papier" n="extra">Papier op Papier. Verklaring van gewone en ongewone papieruitdrukkingen</name>, p. 55-56; W.J.C Van Bergen, <name type="title" key="papierboek" reg="Het papierboek" n="extra">Het papierboek</name>, p. 17</bibl>
                    </p>
            </note>
            <note id="n16" rend="temp">
               <p>Guido Gezelle, <name type="title" key="kerkhofblommen.druk17" reg="Kerkhofblommen" n="extra">Kerkhofblommen</name>. Zeventiende druk. Schooluitgave. Met inleiding van Caesar Gezelle. Tielt, J. Lannoo, s.d.</p>
            </note>
         </div>
      </back>
   </text>
</TEI.2>