<TEI.2 xmlns:exist="http://exist.sourceforge.net/NS/exist">
   <teiHeader creator="Joke Debusschere" date.created="2001-09-21">
      <fileDesc>
         <titleStmt>
            <title>89/ 15.12.1936  Stijn Streuvels aan Engelhorn Verlag. Ingooigem</title>
            <author>
               <name>Stijn Streuvels</name>
            </author>
            <editor>
                <name id="JdB">Joke Debusschere</name>
            </editor>
            <respStmt>
                <resp>revisie</resp>
                <name id="PV">Pim Verhulst</name>
            </respStmt>
            <respStmt>
                <resp>revisie</resp>
                <name id="KD">Katrien Deroo</name>
            </respStmt>
            <respStmt>
                <resp>revisie</resp>
                <name id="EV">Edward Vanhoutte</name>
            </respStmt>
            <respStmt>
                <resp>revisie</resp>
                <name id="RvdB">Ron Van den Branden</name>
            </respStmt>
            <principal>
               <name>Marcel De Smedt</name>
            </principal>
            <principal>
               <name>Edward Vanhoutte</name>
            </principal>
            <funder>
               <name>Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie</name>
               <address>
                  <addrLine>Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde</addrLine>
                  <addrLine>Koningstraat 18</addrLine>
                  <addrLine>b-9000 Gent</addrLine>
                  <addrLine>(België)</addrLine>
                  <addrLine>tel: +32 9 265 93 40</addrLine>
                  <addrLine>fax: +32 9 265 93 49</addrLine>
                  <addrLine>email: ctb@kantl.be</addrLine>
               </address>
            </funder>
         </titleStmt>
         <publicationStmt>
            <publisher>Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde</publisher>
            <pubPlace>Gent</pubPlace>
            <date value="2016">2016</date>
            <availability>
                    <p>© 2016, KANTL/CTB</p>
                </availability>
         </publicationStmt>
         <sourceDesc>
            <letDesc>
               <letIdentifier>
                  <country>België</country>
                  <settlement>Antwerpen</settlement>
                  <repository>Letterenhuis</repository>
                  <collection>S 935/B2</collection>
                  <idno>100603/96</idno>
               </letIdentifier>
               <letHeading>
                  <author reg="Streuvels, Stijn">Stijn Streuvels</author>
                  <addressee reg="Spemann, Adolf">Adolf Spemann</addressee>
                  <placeLet>Ingooigem</placeLet>
                  <dateLet>1936-12-15</dateLet>
               </letHeading>
               <physDesc>
                  <type>brief</type>
                  <support>
                     <p>enkel blad briefpapier</p>
                  </support>
                  <extent>
                     <dimensions>275 x 216 mm</dimensions>
                  </extent>
                  <layout>
                     <p>dubbelzijdig getypt met rood lint</p>
                  </layout>
               </physDesc>
               <envOcc occ="no"/>
               <note type="facs">
                  <figure id="STR.de.engelhorn.240357_01_br.img" rend="orig.lh"/>
                  <figure id="STR.de.engelhorn.240357_02_br.img" rend="orig.lh"/>
               </note>
            </letDesc>
         </sourceDesc>
      </fileDesc>
     <profileDesc>
       <langUsage>
         <language id="fr">Frans</language>
         <language id="de">Duits</language>
         <language id="nl">Nederlands</language>
       </langUsage>
	<handList>
		<hand id="SS" scribe="Stijn Streuvels" ink="typewriter" resp="JdB"/>
		<hand id="SS1" scribe="Stijn Streuvels" ink="black" resp="JdB"/>
		<hand id="AS4" scribe="Stijn Streuvels" ink="grey_pencil" resp="JdB"/>
	</handList>
</profileDesc>
      <revisionDesc rend="level1">
         <change>
            <date value="2015-07-27">2015-07-27</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>scans bijgewerkt (kopie → origineel)</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-10-18">2012-10-18</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>globale wijziging: @key toegevoegd aan titels (en waar mogelijk op werk-niveau opgelost) 
</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-10-17">2012-10-17</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>globale wijzigingen:
  -letHeading: toevoeging @reg aan author + addressee
  -entities.ent + DALF.dtd verplaatst naar aux_files</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-10-11">2012-10-11</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>verbetering typfout in laatste globale wijziging</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-10-10">2012-10-10</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>globale wijzigingen:
  -update copyright statement, medewerkers, revisionDesc (&lt; SVN log)
  -toevoeging commentaar met voorbeeld voor latere verwijzing naar facsimile's
  -verwijdering lege regels
  -toevoeging @resp="JdB" voor sic|supplied|del|add|gap|unclear|abbr</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-04-19">2012-04-19</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>globale wijziging: regularisering titels (verbetering)</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-04-16">2012-04-16</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>globale wijziging:
  -regularisering titels en eigennamen
  -groepering noten --&gt; 
               <seg type="element">
                  <seg type="starttag">back/</seg>
               </seg>
            </item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-04-12">2012-04-12</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>globale wijziging: iso-8859-1 --&gt; UTF-8</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-02-27">2012-02-27</date>
            <respStmt>
               <name>Katrien Deroo (KD)</name>
            </respStmt>
            <item>Aanpassen codering Joke (
               <seg type="element">
                  <seg type="starttag">supplied reason="missing"/</seg>
               </seg> naar 
               <seg type="element">
                  <seg type="starttag">sic corr=""/</seg>
               </seg> waar nodig)
            </item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-02-20">2012-02-20</date>
            <respStmt>
               <name>Katrien Deroo (KD)</name>
            </respStmt>
            <item>Duitse brieven - correcties t.e.m. brief 200</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2001-09-21">2001-09-21</date>
            <respStmt>
               <resp>markup</resp>
               <name>Joke Debusschere (JD)</name>
            </respStmt>
            <item>parsing en validating</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2001-09-21">21-09-2001</date>
            <respStmt>
               <resp>markup</resp>
               <name>Joke Debusschere (JD)</name>
            </respStmt>
            <item>creatie header &amp; update markup</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2001-09-21">21-09-2001</date>
            <respStmt>
               <resp>markup</resp>
               <name>Joke Debusschere (JD)</name>
            </respStmt>
            <item>markup</item>
         </change>
      </revisionDesc>
   </teiHeader>
  <text id="se361215" n="89" lang="fr">
    <body>
      <print type="letterhead">STYN·STREUVELS</print>
      <opener>
        <dateline>
                    <name type="place" reg="Ingooigem">Ingoyghem</name> <date value="1936-12-15">le 15 <abbr resp="JdB" expan="Décembre">Dec.</abbr>, '36</date>
                </dateline>
        <address type="receiver">
          <addrLine>
                        <abbr resp="JdB" expan="Docteur">Dr.</abbr> <abbr resp="JdB" expan="Adolf">A.</abbr> Spemann - Stuttgart</addrLine>
        </address>
        <salute>Cher <abbr resp="JdB" expan="Docteur">Dr.</abbr> <name type="person" reg="Spemann, Adolf">Spemann</name>,</salute>
      </opener>
      <p>Certainement, la triste nouvelle nous a <sic resp="JdB" corr="surpris">surpsis</sic> péniblement, d' autant plus que rien ne nous a laissé prévoir ce qui devait arriver.<ptr target="n1"/> <abbr resp="JdB" expan="Fräulein">Fr.</abbr> <name type="person" reg="Schmülling, Hermine">Schmülling</name> nous <del resp="JdB" hand="SS" rend="strikeout">a</del>a <sic resp="JdB" corr="quitté">quittée</sic> <sic resp="JdB" corr="ici">içi</sic> au mois de <abbr resp="JdB" expan="Septembre">Sept.</abbr> dernier, bien disposée, pleine de courage et avec une masse de plans pour l' avenir. Nous ne pouvons que la plaindre et en conserver un bon souvenir. C' était une personne très dévouée, loyale et honnête - une idéaliste dans le vrai sens.<ptr target="n2"/> <lb/>Il me reste aussi des comptes à <sic resp="JdB" corr="régler">règler</sic> avec la défunte. Je ne sais si elle a <sic resp="JdB" corr="noté">notée</sic> mes dispositions, ou si l' <sic resp="JdB" corr="héritier">heritier</sic>, <sic resp="JdB" corr="Herr">herr</sic> <name type="person" reg="Kunze, Ernst">
                    <abbr resp="JdB" expan="Ernst">E.</abbr> Kunze</name> est au courant de ses affaires avec moi? Je n' ai encore rien appris dans ce sens.</p>
      <p>Je suis heureux d' apprendre que les traductions mar<del resp="JdB" hand="SS1" rend="strikeout">s</del>chent à volonté.<ptr target="n3"/> Je suis curieux pour <sic resp="JdB" corr="connaître">connaitre</sic> Vos projets pour l' arrangement du volume "<name key="fruhling2" type="title.verhaal" reg="Frühling">Frühling</name>" - si cette nouvelle sera édité à part, ou bien avec les petites nouvelles, comme dans <rs key="lenteleven.druk1" type="title.bundel" reg="Lenteleven">le volume de l' original</rs>. (Ces petites nouvelles sont presque toutes traduites par <abbr resp="JdB" expan="Fräulein">Fr.</abbr> <name type="person" reg="Schmülling, Hermine">Schmülling</name>).<ptr target="n6"/>
            </p>
      <p id="xr1">
                <hi rend="underline">
                    <name type="person" reg="Erkelenz, Carl Hanns">ERKELENZ</name>
                </hi>. - Sa dernière lettre date du 7/8/36.<ptr target="n7"/> Je lui ai bien stipulé que j' avais un contrat d' option avec la firme <name type="publisher" reg="Engelhorn Verlag">Engelhorn</name>,<ptr target="n8"/> et qu' il devait s' entendre avec Vous pour toute question d' édition. Il m' écrit donc entre-autres:
        <cit>
                    <quote lang="de">"Verstehe ich Sie recht, wenn ich die Sachlage jetzt so auffasse? Entweder nimmt <name type="publisher" reg="Engelhorn Verlag">Engelhorn</name> die Erzählung für eine Buchausgabe, und damit ist die Angelegenheit erledigt. Oder das zweite: Die Erzählungen passen <name type="publisher" reg="Engelhorn Verlag">Engelhorn</name> nicht, und dann erscheinen sie bei <name type="publisher" reg="Herder">Herder</name>."<ptr target="n9"/>
                    </quote>
                </cit>
        Depuis lors, plus rien. C' était donc bien clair: seulement dans le cas ou un de mes livres serait décliné par <sic resp="JdB" corr="Votre">Vôtre</sic> firme, alors il pouvait s' adresser à un autre éditeur. I<del rend="overtyped">n</del>l ne m' <sic resp="JdB" corr="a">à</sic> absolument rien communiqué de ses projets quant à la publication de "<name key="konige" type="title.verhaal" reg="Die Heiligen drei Könige an der Küste">Drei Könige</name>".<ptr target="n10"/> Je lui ai fait savoir aussi que ces deux contes de Noël étaient déjà traduits par <abbr resp="JdB" expan="Fräulein">Fr.</abbr> <name type="person" reg="Schmülling, Hermine">
                    <abbr resp="JdB" expan="Schmülling">S.</abbr>
                </name>
                <ptr target="n11"/> Donc... ich habe nichts autorisiert, und er hat nichts mitgeteilt!</p>
      <p>Je me déclare parfaitement d' accord avec <sic resp="JdB" corr="Votre">Vôtre</sic> projet pour le <rs type="title.vertaling-bloemlezing" key="weihnachtsgeschichten" reg="Weihnachtsgeschichten">Sammelband des contes de Noël</rs>. Dans la supposition que Vous pouriez Vous entendre avec la firme <name type="publisher" reg="Langen-Müller Verlag">Langen-Müller</name> pour <name key="christkind" type="title.verhaal" reg="Das Christkind">Christkind</name> &amp; <name key="letztenacht" type="title.verhaal" reg="Letzte Nacht">Letzte Nacht</name>.<ptr target="n13"/> Je dois Vous faire remarquer qu' il y a encore un petit conte de Noël dans le volume de <name key="lenteleven" type="title.bundel" reg="Lenteleven">Lenteleven</name>: "<name key="kerstavond" type="title.verhaal" reg="Kerstavond">Kerstavond</name>",<ptr target="n14"/> et une autre nouvelle <add resp="JdB" hand="AS4" place="margin_left">Nein! In „<name key="openlucht" type="title.bundel" reg="Openlucht">Openlucht</name>”</add>: "<name key="grootmoederken" type="title.verhaal" reg="Grootmoederken">Grootmoederke</name>" qui traite de <abbr resp="JdB" expan="Saint">St.</abbr> Nicolas. Celle-là traduite par <name type="person" reg="Schmülling, Hermine">Schm<del rend="overtyped">e</del>ülling</name>, et parue dans <name key="germania" type="title.tijdschrift" reg="Germania" n="extra">Germania</name>. (<title>Weihnacht im <sic resp="JdB" corr="flämischen">Flämischen</sic> Stall</title> <sic resp="JdB" corr="a">à</sic> paru dans le <name key="rheinischwfzeitung" type="title.tijdschrift" reg="Rheinisch-Westfälische Zeitung" n="extra">Rheinisch-Westfälische Zeitung</name>).<ptr target="n16"/>
            </p>
      <p>Toujours pas de nouvelles de la publication du <name key="flachsacker-2" type="title.roman" reg="Der Flachsacker">Flachsacker</name> dans le <name type="publisher" reg="Insel Verlag">Insel-Verlag</name>,- cela est déplorable, qu' on tient là un de<del resp="JdB" hand="SS" rend="strikeout">s</del> mes meil<add resp="JdB" hand="SS1" place="margin_left">l</add>eurs livres en sequestre!<ptr target="n17"/>
            </p>
      <p>j' Ai bien reçu la dernière collection des "Besprechungen".<ptr target="n18"/> Je <pb/>constate que le dernier petit livre - "<name key="feurigenofen.druk1" type="title.novelle" reg="Die Männer am feurigen Ofen">Männer am feurigen Ofen</name>" est très bien accueilli par le public Allemand, et a une bonne presse. Cette <sic resp="JdB" corr="série">serie</sic> d' articles m' est d' un grand <sic resp="JdB" corr="intérêt">interêt</sic>, et elle s' accroît prodigieusement!</p>
      <p>La couleur du ciel m' importe peu pour le moment:<ptr target="n20"/> le temps m' est favorable au travail. <lb/>Je me permets de Vous envoyer un <sic resp="JdB" corr="fragment">fragent</sic> de mon nouveau roman, qui avance péniblement vers la fin.<ptr target="n21"/>
            </p>
      <closer>
        <salute>Avec mes Salutations Cordiales</salute>
        <signed>(handtekening Stijn Streuvels)</signed>
      </closer>
      <ps>
                <p>
                    <abbr resp="JdB" expan="Post-scriptum">P.S.</abbr> J' ai reçu il y a quelques jours un <sic resp="JdB" corr="chèque">checque</sic> de la banque de <sic resp="JdB" corr="Stuttgart">Stuttart</sic>, de la part de <sic resp="JdB" corr="Votre">Vôtre</sic> firme, de 877.79 Belga's, pour je ne sais quels honoraires.<ptr target="n22"/>
                </p>
            </ps>
    </body>
    <back>
      <div type="notes">
        <p/>
        <note id="n1">
          <p>Hermine Schmülling pleegde op 9 november 1936 zelfmoord. Haar lijk werd gevonden op enkele kilometers van waar zij woonde. Zij verdronk in een Rijnbocht ter hoogte van Repelen-Baerl, gelegen in het voormalige graafschap Moers op de linkeroever van de rivier, oudtijds omgeven door de hertogdommen Kleef, Gelre, Berg en door enige tot Keur-Keulen behorende landen. Het gebied was een leenroerig goed geweest van de hertogen van Kleef. Schmülling was 55 jaar daarvoor in Kleef geboren. Speliers ging op zoek naar een mogelijke aanleiding voor deze zelfdoding en speculeerde: <cit>
                            <quote lang="nl">Het is waar dat Spemann haar als vertaalster op een zijspoor had gezet, maar toch kwamen heel wat van haar Streuvelsvertalingen met de nodige retouches in aanmerking voor publicatie. Was haar huishulpje Annelies ondertussen getrouwd en voelde Hermine zich nu door Jan en alleman in de steek gelaten? Of voelde zij zich bedreigd door zoveel onbegrip in die afstandelijke, zakelijke mannenwereld? Voelde zij zich in de steek gelaten door haar Vlaamse schrijver die zij zo bewonderde? Of was Hermine Schmülling misschien lid van de partij geworden en van zichzelf gaan walgen? Zoveel was zeker: in nauwelijks drie jaar tijd had deze labiele maar zo vertederende vrouw haar intellectuele integriteit verloren. Misschien moet men alle factoren samen nemen en besluiten dat zij psychisch geen weerstand meer kon bieden aan die angstige bedreiging van het Derde Rijk.</quote> <bibl>Prosper Arents, <name type="title" key="vlschrijversduitsch" reg="De Vlaamsche schrijvers in het Duitsch vertaald" n="extra">De Vlaamse schrijvers in het Duitsch vertaald</name>, p. L; H. Speliers, <name key="germaanseeik" type="title" reg="Als een oude Germaanse eik" n="extra">Als een oude Germaanse eik</name>, p. 246</bibl>
                        </cit>
                    </p>
        </note>
        <note id="n2">
          <p>Schmülling had Streuvels nog bezocht in de nazomer van 1936 tijdens haar jaarlijkse vakantie in Hotel Terlinck in Koksijde. In zijn memoires noteerde Streuvels op 17 november 1936: <cit>
                            <quote lang="nl">De politieke toestanden en gebeurtenissen in Duitsland hebben haar van de wijs gebracht - haar idealisme overrompeld, geknakt. Het is een jammerlijk einde en het brengt treurnis om die goede ziel. Wat hebben wij dikwijls zitten praten over zwaarwichtige levensdingen, die zij overdreven ernstig opnam. Het doodsbericht valt hier binnen op een sombere novemberdag en het is mij een obsessie geworden te denken aan de Rijn en dat lijk meegesleurd in de snelvlietende stroom...</quote> <bibl>Stijn Streuvels, <name key="volledigwerk.4" type="title.bloemlezing" reg="Volledig werk">Volledig Werk</name>, 4, p. 1457.</bibl>
                        </cit>
                    </p>
        </note>
        <note id="n3">
          <p>Streuvels reageert hier op de brief van Adolf Spemann d.d. <xref doc="es361211">11 december 1936</xref>.</p>
        </note>
        <note id="n6">
          <p>Cf. antwoord van Adolf Spemann in zijn brief aan Streuvels van <xref doc="es361218" from="id(xr2)">18 december 1936</xref>.</p>
        </note>
        <note id="n7">
          <p>Cf. brief van Adolf Spemann aan Stijn Streuvels d.d. <xref doc="es361211">11 december 1936</xref>
                    </p>
        </note>
        <note id="n8">
          <p>Met deze <!--***commented out: <xref targOrder="U"> without doc attribute***-->overeenkomst<!--***commented out: </xref> without doc attribute***-->, d.d. april 1935, verbond Streuvels zich ertoe zijn werken die nog niet in het Duits waren vertaald, allereerst aan J. Engelhorns Nachf. aan te bieden.</p>
        </note>
        <note id="n9">
          <p>In zijn brief aan Streuvels van 19 juni 1936 aan Streuvels deed Erkelenz het voorstel voor een Duitse vertaling en bundeling van enkele van diens in Duitsland onuitgegeven kerstvertellingen. Hij schreef: <cit>
                            <quote lang="de">Der Verlag Herder in Freiburg betonte seine Bereitwilligkeit etwas von Ihnen zu bringen, da er Sie sehr bewundere. Er bat um den Vorschlag eines Werkes, das sich für ihn eigne. Ich schlug ihm daraufhin eine Sammlung Ihrer bisher noch nicht in Deutschland erschienenen Weihnachtserzählungen vor: also "Kerstmis in Niemandsland", "Drie <sic resp="JdB" corr="Koningen">Konigen</sic> aan de Kust", "Het Kerstvertelsel", wozu ich mich noch aus Ihrem Werk einer Nikolauserzählung [d.i. <name key="grootmoederken" type="title.verhaal" reg="Grootmoederken">Grootmoederken</name>, JD] zu entsinnen glaubte. [...] Wenn Sie trotzdem einen Band Weihnachtserzählungen für Ihr Gesamtwerk planen, daß sich bei Engelhorn in Aufbau befindet, so stände meines Erachtens nichts im Wege, diese Sammlung später zu veranstalten, die ja vollständig sein könnte, und diese durch Hermine Schmülling übersetzen zu lassen. Die unsere wäre denn eine reine Zwischenausgabe.</quote> <bibl>Brief van 19 juni 1936, Letterenhuis, S 935/B2</bibl>
                        </cit>
                    </p>
          <p>Omdat hij Streuvels niet veel eerder van dit plan op de hoogte had gebracht en Engelhorn Verlag, die in april 1935 toch de optie op de Duitse vertalingen van Streuvels' werken had verworven, al helemaal links had laten liggen, ging Erkelenz behoorlijk in de fout. Streuvels' verbolgen reactie op Erkelenz' brief van 19 juni verplichtte de vertaler er uiteindelijk toe toch maar contact op te nemen met de 'Stuttgarter' uitgeverij. Op 6 juli deelde Erkelenz aan Streuvels het volgende mee: <cit>
                            <quote lang="de">Freilich bitte ich um Entschuldigung, daß ich Ihnen selber über all das nicht laufend geschrieben habe. Aber ich war mit Herrn Pohl [d.i. Streuvels' literair adviseur, JD] im Einvernehmen und meinte dadurch die Sache in Ordnung, zumal ich glaubte, Ihnen nicht unnötig mit Briefen lästig fallen zu dürfen. An Engelhorn habe ich inzwischen geschrieben. Aber er scheint keineswegs gewillt zu sein, andere Ausgaben in anderen Verlagen zu gestatten, nicht einmal das kleine Bändchen der Weihnachtsgeschichten. Obwohl ich das für deutsche Verhältnisse sehr kleinlich <del resp="JdB">finde</del> und auch kurzsichtig finde, da es Ihr Ansehen nur steigern würde, wenn auch die großen Möglichkeiten des Verlages Herder sich für Sie einsetzten: [...] Ich werde aber nichts unternehmen, bevor Sie Ihren Standpunkt dargelegt haben. [...]</quote> <bibl>Brief in Letterenhuis, S 935/B2; H. Speliers, <name type="title" key="germaanseeik" reg="Als een oude Germaanse eik" n="extra">Als een oude Germaanse eik</name>
                            </bibl>
                        </cit>
                    </p>
        </note>
        <note id="n10">
          <p>Tot zijn grote verrassing had Spemann van de redactie <quote lang="de">der hier in Stuttgart bei der Union Deutsche Verlagsgesellschaft erscheinenden "Bibliothek der Unterhaltung und des Wissens"</quote> vernomen, dat Erkelenz op 5 november 1936 aan de 'Bibliothek' de publicatierechten van zijn vertaling <name type="title.verhaal" key="konige" reg="Die Heiligen drei Könige an der Küste">Drei Könige an der Küste</name> voor RM 120.- had verkocht; de uitgeverij  betaalde hem dit bedrag reeds op 16 november 1936 uit. Spemann wou onmiddellijk weten of Streuvels <quote lang="de">inzwischen autorisiert</quote> had en of Erkelenz hem ook de verkoop aan de 'Bibliothek' had meegedeeld. Cf. brief van Adolf Spemann aan Stijn Streuvels d.d. <xref doc="es361211">11 december 1936</xref>.</p>
          <p>Erkelenz had zich bovendien niet correct gedragen, toen hij aan de redactie van de 'Bibliothek' ook nog schreef: <quote lang="de">Im nächsten Jahr erscheint, von mir besorgt, und übersetzt, eine Sammlung der Weihnachtsgeschichten des <sic resp="JdB" corr="bedeutenden">bdeutenden</sic> flämischen Dichters Stijn Streuvels</quote>, terwijl daarover eigenlijk nog helemaal geen sluitende overeenkomst was gesloten. <title>Weihnachsmärchen in einem flämischen Stall</title> verscheen in 1932 in de <name type="title.tijdschrift" key="rheinischwfzeitung" reg="Rheinisch-Westfälische Zeitung" n="extra">Rheinisch-Westfälische Zeitung</name> terwijl <name type="title.verhaal" key="konige" reg="Die Heiligen drei Könige an der Küste">Drei Könige an der Küste</name>, eveneens in 1932, werd opgenomen in de <name type="title.tijdschrift" key="mnn" reg="Münchener Neuesten Nachrichten" n="extra">Münchener Neuesten Nachrichten</name>.</p>
        </note>
        <note id="n11">
          <p>Tot overmaat van ramp - voor Erkelenz althans - was Spemann tot de ontdekking gekomen dat Erkelenz' vertaling van <name key="kerstvertelsel" type="title.verhaal" reg="Kerstvertelsel">Kerstvertelsel</name>, <title>Bubenweihnacht</title> (<title>Kerstmis van de kwajongens</title>), in 1932 reeds door de Duitse vertaalster Hermine Schmülling werd gerealiseerd en onder de titel <title>Weihnachtsmärchen in einem flämischen Stall</title> (<title>Kerstsprookje in een Vlaamse stal</title>) een publicatie in een krant kende, die Spemann echter niet meer <quote lang="de">feststellen</quote> kon - <quote lang="de">dem Format nach kann es die "Kölnische Volkszeitung" oder die "Germania" gewesen sein</quote> -  net zoals Erkelenz ook de vertaling <name type="title.verhaal" key="konige" reg="Die Heiligen drei Könige an der Küste">Die heiligen drei Könige an der Küste</name> van Schmülling had. Erkelenz wachtte dus blijkbaar op een strategische manier het moment af om zijn slag te slaan tot Hermine Schmülling was gestorven. <bibl>H. Speliers, <name type="title" key="germaanseeik" reg="Als een oude Germaanse eik" n="extra">Als een oude Germaanse eik</name>.</bibl>
                    </p>
        </note>
        <note id="n13">
          <p>Van deze onderhandelingen hield Spemann Streuvels nauwgezet op de hoogte, zoals het een goed uitgever paste en zoals Streuvels het graag had. Streuvels was namelijk heel nauwgezet in al zijn zakelijke aangelegenheden, en hij verwachtte dezelfde instelling van de mensen met wie hij zaken deed. Op <xref doc="es370223">23 februari 1937</xref> meldt Spemann dat de onderhandelingen nog volop bezig waren, maar <quote lang="de">er [d.i. de uitgeverij Langen-Müller, JD] will uns nur eine Lizenz verkaufen</quote> en niet de werken vrijgeven voor de verzamelbundel kerstvertellingen, hoewel Engelhorn hierop had gerekend. Op <xref doc="es370227">27 februari</xref> was er een doorbraak te zien en Spemann meldde: <quote lang="de">Wir stehen vor einer Einigung mit Langen-Müller</quote>.</p>
          <p>Een maand later zou Spemann er toch voor opteren <name key="letztenacht" type="title.verhaal" reg="Letzte Nacht">Letzte Nacht</name> uit de bundel <name key="weihnachtsgeschichten" reg="Weihnachtsgeschichten" type="title.vertaling-bloemlezing">Weihnachtsgeschichten</name> weg te laten. Reden: alle verhalen sloten inhoudelijk perfect bij elkaar aan, met uitzondering van <name key="letztenacht" type="title.verhaal" reg="Letzte Nacht">Letzte Nacht</name>, zoals Spemann schreef in zijn brief aan Streuvels van <xref doc="es370330" from="id(xr2)">30 maart 1937</xref>. Op <xref doc="es370413">13 april</xref> was dan eindelijk <quote lang="de">die endgültige Zustimmung von Langen-Müller eingetroffen</quote>.</p>
        </note>
        <note id="n14">
          <p>Cf. antwoord van Adolf Spemann in zijn brief aan Streuvels van <xref doc="es361218" from="id(xr3)">18 december 1936</xref>.</p>
        </note>
        <note id="n16">
          <p>
                        <name type="title.verhaal" key="grossmutter" reg="Grossmutter. Eine Niklasgeschichte.">Grossmütterchen. Eine Niklasgeschichte</name> is de vertaling door Hermine Schmülling van Streuvels' <name key="grootmoederken" type="title.verhaal" reg="Grootmoederken">Grootmoederken</name> uit <name key="openlucht" type="title.bundel" reg="Openlucht">Openlucht</name> (1905).</p>
          <p>De vertaling verscheen eerst in <name type="title.tijdschrift" key="germania" reg="Germania" n="extra">Germania</name>.</p>
          <p rend="temp">
                        <name type="title.tijdschrift" key="germania" reg="Germania" n="extra">Germania</name> was een Duitse, katholieke, dagelijkse krant. Deze krant verscheen vanaf 1 januari 1871 (proefnummer in 1870) in Berlijn.  Vanaf 1923 probeerden conservatievelingen (vooral F. von Papen) de democratisch-republikeinse koers van de krant te wijzigen. Het blad kon na 1933 blijven verschijnen, door een aanpassing aan de NS-lijn, maar vanaf 31 december 1938 werd het verdere verschijnen van de krant stopgezet. <bibl>
                            <name type="title" key="mel" reg="Meyers Enzyklopädisches Lexikon" n="extra">Meyers Enzyklopädisches Lexikon</name>, deel 10, p. 148.</bibl>
                    </p>
        </note>
        <note id="n17">
          <p>Op <xref doc="ks330818" from="id(seg1)">18 augustus 1933</xref> had Insel Verleger Kippenberg zijn plannen ontvouwd om <name key="flachsacker-1" type="title.roman" reg="Der Flachsacker">Der Flachsacker</name>, d.i. de Duitse vertaling van <name key="vlaschaard" type="title.roman" reg="De vlaschaard">De vlaschaard</name>, uit te brengen in een nieuwe vertaling, om daarna een keuze te maken uit het hele oeuvre volgens het <!--***commented out: <xref targOrder="U"> without doc attribute***-->drievoudige oorlogscontract<!--***commented out: </xref> without doc attribute***--> en om ten slotte kleinere werken van Streuvels te brengen in de <name type="title.reeks" key="inselbücherei" reg="Insel-Bücherei" n="extra">Insel-Bücherei</name>. Maar omdat er niets gebeurde en Streuvels had gezien <quote lang="nl">dat de duitsche uitgaaf van <name key="vlaschaard" type="title.roman" reg="De vlaschaard">De vlaschaard</name> sedert geruime tijd uit Uw catal. verdwenen is (of het boek er ooit in is voorgekomen?)</quote> vraagt hij in zijn brief aan Kippenberg van <xref doc="sk350314">14 maart 1935</xref> waarom er zo weinig publiciteit voor dit boek werd gemaakt <quote lang="nl">in tegenstelling met de drukke publiciteit voor vertalingen van andere Vlaamsche boeken</quote>, Timmermans dus. Streuvels vervolgt: <quote lang="nl">In geval Gij er aan verzaken wilt, en de uitgaaf vrij laat, zou ik er aan houden eene nieuwe uitgaaf te laten verschijnen, opdat het boek, samen bij de andere Duitsche vertalingen, kan in den handel komen.</quote> Adolf Spemann werd in deze brief nog niet genoemd.</p>
          <p>Kippenberg wist dat Spemann op een uitgave van <name key="flachsacker-1" type="title.roman" reg="Der Flachsacker">Der Flachsacker</name> aasde, omdat die bij hem had aangedrongen om een gemeenschappelijke Streuvelscampagne op te zetten in de Duitse pers. Dit blijkt uit de brief van Adolf Spemann aan Stijn Streuvels van <xref doc="es350311">11 maart 1935</xref>. <xref doc="ks350319" from="id(xr1)">Nauwelijks vijf dagen later</xref> schrijft Kippenberg aan Streuvels in het Nederlands dat hij vasthoudt aan zijn voornemen om zelf een nieuwe, verbeterde vertaling van het werk uit te geven. Spemann kon zijn <name key="vlaschaard" type="title.roman" reg="De vlaschaard">Vlaschaard</name>-droom opbergen. Het contract van december 1915 bleef onherroepelijk in Leipzig liggen en de <rs key="flachsacker-2.druk1" type="title.roman" reg="Der Flachsacker">nieuwe uitgave van Der Flachsacker</rs> werd uitgegeven door Insel Verlag. <bibl>H. Speliers, <name type="title" key="germaanseeik" reg="Als een oude Germaanse eik" n="extra">Als een oude Germaanse eik</name>, p. 296-297; briefwisseling Streuvels-Kippenberg in Letterenhuis, K 423/B1 en GSAW</bibl>
                    </p>
        </note>
        <note id="n18">
          <p>Spemann verstuurde deze recensies op 2 december 1936.</p>
        </note>
        <note id="n20">
          <p>Spemann wenste Streuvels in zijn brief d.d. <xref doc="es361211">11 december 1936</xref> <quote lang="de">ein klein wenig mehr blauen Himmel</quote> toe dan in Stuttgart.</p>
        </note>
        <note id="n21">
          <p>Streuvels werkte al sedert 1934 aan zijn boek <name key="levensbloesem" type="title.roman" reg="Levensbloesem">Levensbloesem</name>, dat uiteindelijk in 1937 door de Amsterdamse uitgeverij L.J. Veen zou gepubliceerd worden.</p>
        </note>
        <note id="n22">
          <p>Bij deze brief wordt een <!--***commented out: <xref targOrder="U"> without doc attribute***-->cheque<!--***commented out: </xref> without doc attribute***--> bewaard, d.d. 30 november 1936, waarmee de Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft, Filiale Stuttgart een bedrag van 877.79 Belga's (= 369,99 RM) overmaakt aan Streuvels. Het bedrag komt Streuvels toe volgens de <!--***commented out: <xref targOrder="U"> without doc attribute***-->afrekening<!--***commented out: </xref> without doc attribute***--> d.d. 14 oktober 1936.</p>
        </note>
      </div>
    </back>
  </text>
</TEI.2>