© 2014, KANTL/CTB
enkel blad briefpapier
dubbelzijdig beschreven
kopie in Letterenhuis, R 544/B2/Robbers/118737/22A-B
In Uwe Kroniek hebt gij eene klinkende waarheid verkondigd, die mij bijzonder genoegen heeft gedaan.p
Nu ik aan de correctie bezig ben van den herdruk mijner complete werken,
En nu ik het "gevraagde
Uit Noord-Nederl. is me over dat boek, tot nu nog, bijna geene beoordeeling bereikt; uit Vlaanderen nog minder! In een groot Vl. dagblad werd, verl. jaar, het eerste deel besproken en... afgemaakt met het woord: "Kletspraat"!hier ook de kunst iets neer te halen!
Gelukkig zit ik er weinig meê in: het ideaal ware voor mij, als ik boeken schrijven kon, zonder dat ooit iemand er een woord over rept, want het blijft toch waarheid, 't geen
Van deze gelegenheid maak ik nog gebruik U geluk te wenschen met de typographische verbetering van
Zoogauw ik een beetje door mijne correctie ben, zal 't me een genoegen zijn iets van
Maar wat richt gij nu uit? — Sedert
Ik hoop dat het bij U goed gaat — mijne hartelijke wenschen aan Uwe vrouw en genegen groet van ons allen
Het stilzwijgen van
verontrust me — als men die menschen
een paar boeken naar 't hoofd gooit, geven ze
nog
beiden welvarend?
In de rubriek 'Kroniek' van Maar o wee, als uw tweede boek een beetje tegenvalt!... Want ook al valt het niét tegen, het nieuwtje is gauw van u af. Men heeft u gekarakteriseerd, gerangschikt, men kent u nu wel; over uw derde en vierde boek wordt al veel minder geschreven dan over uw eerste (vooral wanneer het toevallig wat dikker is uitgevallen). Gij moet al een zeer knap auteur zijn en telkens iets anders, iets verrassends brengen, wil men in "de critiek" geregeld notitie van u blijven nemen.
De
Van januari tot augustus 1921 werkte Streuvels verder aan de correctie van zijn volledig werk voor de herdruk in de reeks Aan 't herzien van de 17 delen van de nieuwe druk heb ik 4 jaar gewerkt...
Op 6 februari 1921 schreef Streuvels ook nog aan De Bom (geciteerd in H. Speliers, In den zaligen tijd toen ik om de veertien dagen een stuk proza uit de mouw schudde, staken telkens nieuwe loftrompetten over Zuid en Noord, met de vraag en de begeerte en 't verlangen naar een werk van "langen adem", een grote roman, een epos... enz. Niemand van die heren heeft me ooit gewezen op de ongehoorde slordigheden van taal en stijl — dat waren toen eigenaardigheden van het dialect! waarover ik nu, bij de correctie van de herdruk mijner complete werken beschaamd sta en verlegen. [...] En als men dan iets op de markt gooit waar men vijf, zes jaar aan heeft gewerkt en dat men met alle zorg en zindelijkheid heeft opgebouwd, roert de N & Z-Nederlandse republiek geen vin.
De kwestie ligt Streuvels duidelijk op de maag. Impliciet lijkt hij toe te geven dat de grote creatieve periode voorbij is.
Streuvels is hier vrij onzorgvuldig in de parafrasering van de twee stukken die verschenen in Str. heeft onder den oorlog zijn onderwerp dieper en dieper ingestudeerd, en 't is geworden, niet een breedvoerig levensverhaal, gelijk hij in zijn voorwoord zegt, maar een aaneenschakeling van tafereelen en beschrijvingen, uit het Karolingische tijdvak, met de legende van Genoveva als verbindingsdraad. [...] [O]ok hier blijft Str. bij uitstek de schrijver van het "Uitzicht der dingen". [...] Beter en schooner oudheidskundige lezingen over den tijd der Karolingers kunnen ons professors niet wenschen. Want bij dat alles blijft Str. de forsche schilder.
Wel is er kritiek op één onderdeel van het boek, waar de heldin kletspraat [vertelt] over kloosterleven en roeping, dan nog door een bisschop als hooge wijsheid bestempeld. Onder dat oogpunt beschouwd, geef ik de enkele naïeve regels, die ons die spanne van Genoveva's leven voortooveren in de oude legenden, niet prijs voor gansch Streuvels' boekdeel. Maar beschouwd nu, gelijk de schrijver het wel bedoeld heeft: de groei eener hoogstedele maagd, is het prachtig.
In de brief aan Robbers stelt Streuvels het voor alsof het hele boek gekwalificeerd wordt als 'kletspraat', wat dus geenszins het geval is.
De beoordelaar (weer 'A.B.') vindt het tweede deel niet veel beter dan het eerste
, maar hij schrijft: En toch bevalt het eerste boekdeel veel meer dan het tweede
. Net het omgekeerde dus en het moet ook dat zijn wat Streuvels bedoeld heeft, anders houdt zijn kritiek weinig steek. Overigens is ook de bespreking van het tweede boekdeel niet geheel negatief: Edoch, is dus in zijn geheel dit deel min overweldigend dan het 1ste, brokken zijn er weeral om te genieten bij de vleet.
In zijn brief aan De Bom van 6 februari 1920 noemt Streuvels het dagblad (daar hebben ze er een handje van om iets neer te halen!
Streuvels was een groot bewonderaar van Flaubert. Sommige van Streuvels' meer realistische werken doen dan ook 'Flaubertiaans' aan. In de Il faut, quand on veut faire de l'Art, se mettre au-dessus de tous les éloges et de toutes les critiques. Quand on a un idéal net, on tâche d'y monter en droite ligne, sans regarder à ce qui se trouve en route.
Je vais, comme par le passé, écrire pour moi, pour moi seul.
La critique est au dernier échelon de la littérature, comme forme, presque toujours, et comme valeur morale, incontestablement.
Van het januarinummer 1921 af gebruikte men voor
Cf. antwoord van Robbers op
Streuvels' eerstvolgende bijdrage aan
Herman Robbers,
Cf. antwoord van Robbers op