143/ 17.12.1938 Engelhorn Verlag aan Stijn Streuvels. Stuttgart Adolf Spemann Joke Debusschere revisie Pim Verhulst revisie Katrien Deroo revisie Edward Vanhoutte revisie Ron Van den Branden Marcel De Smedt Edward Vanhoutte Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie
Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde Koningstraat 18 b-9000 Gent (België) tel: +32 9 265 93 40 fax: +32 9 265 93 49 email: ctb@kantl.be
Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde Gent 2016

© 2016, KANTL/CTB

 België Antwerpen Letterenhuis S 935/B2 178595/15 Adolf Spemann Stijn Streuvels Stuttgart 1938-12-17 brief

enkel blad briefpapier

 298 x 211 mm

dubbelzijdig getypt

doorslag in Letterenhuis, S 935/B2, 100603/153
Duits Nederlands 2015-07-29 Ron Van den Branden (RvdB) scans toegevoegd (origineel) 2012-10-18 Ron Van den Branden (RvdB) globale wijziging: @key toegevoegd aan titels (en waar mogelijk op werk-niveau opgelost) 2012-10-17 Ron Van den Branden (RvdB) globale wijzigingen: -letHeading: toevoeging @reg aan author + addressee -entities.ent + DALF.dtd verplaatst naar aux_files 2012-10-11 Ron Van den Branden (RvdB) verbetering typfout in laatste globale wijziging 2012-10-10 Ron Van den Branden (RvdB) globale wijzigingen: -update copyright statement, medewerkers, revisionDesc (< SVN log) -toevoeging commentaar met voorbeeld voor latere verwijzing naar facsimile's -verwijdering lege regels -toevoeging @resp="JdB" voor sic|supplied|del|add|gap|unclear|abbr 2012-04-19 Ron Van den Branden (RvdB) globale wijziging: regularisering titels (verbetering) 2012-04-16 Ron Van den Branden (RvdB) globale wijziging: -regularisering titels en eigennamen -groepering noten --> back/ 2012-04-12 Ron Van den Branden (RvdB) globale wijziging: iso-8859-1 --> UTF-8 2001-09-21 markup Joke Debusschere (JD) parsing en validating 21-09-2001 markup Joke Debusschere (JD) creatie header & update markup 21-09-2001 markup Joke Debusschere (JD) markup 17.12.1938 Dec.
Herrn Dr. Stijn Streuvels Ingoyghem bei Kortrijk
Hochverehrter Herr Streuvels!

Nach langer Überlegung glaube ich nun den richtigen Titel für die beiden Novellen, die in einen Band als eine Erzählung zusammengefasst werden sollen, gefunden zu haben: Über allem die ewige Sonne Wie gefällt Ihnen das? Es wird darin ausgedrückt, dass es sich um eine Geschichte vom ewigen Kampf ums Dasein handelt, um das ewige Auf und Ab in der Natur, von welcher der Mensch selber nur ein winiziger Teil ist. Gross und gleichgültig steht die ewige Sonne ühber dem endlosen Getümmel, und sie ist es auch, die alles immer wieder erneuert. Ich habe das Gefühl, dass dieser Titel so etwa die Stimmung des Ganzen spiegelt und die richtigen Leser an das Buch heranführt, was ja immer das Geheimnis aller Verlegerei ist und bleiben wird. Es ist darin zugleich auch der Schlussakord der ganzen Erzählung noch einmal wiederholt, ist sozusagen das Fazit gezogen.

Ich bestätige noch meine beiden Briefe vom 26.11 und 7.12., sowie die Übersendung des Manuskriptes der Valetonschen Übersetzung von LEVENSBLOESEM. Ferner habe ich mir erlaubt, für Sie und Ihre verehrte Familie ein kleines Packet 2 Drucksachen. mit neuen Büchern meines eigenen Verlages als Weihnachtsgeschenk zu senden, in der Hoffnung, dass es Ihnen einige Freude machen möge. Ausserdem erhielten Sie DIENGROSSE BRÜCKE in demselben grünen Leder gebunden wie die früheren Bände. (Eingeschrieben!)

Ich hoffe und wünsche Ihnen, dass Sie im Kreise Ihrer Familie ein frohes und gesiundes Fest feieren können, und sende Ihnen dazu meine herzlichsten Wünsche.

In aufrichtiger Verehrung Ihr (handtekening Adolf Spemann)

Streuvels vindt de titel zeer goed (cf. brief van 29 december 1938, maar voegt er toch zijn eigen vondsten aan toe, namelijk 'Onder het hoog hemelgewelf (Hemelkoepel)', 'De Verovering der eerde' en 'Der Mensch und die Erde'. Op 3 januari 1939 bedenkt Spemann zich, 'Über allem die ewige Sonne' is 'te lang en blijft niet hangen. De titel 'Das heisse Leben' lijkt doeltreffender.

In 1939 werd de geplande Duitse vertaling als Das heisse Leben gepubliceerd.

Groeikracht (1898) handelt over de wrok die rijke bezitters en arme tobbers tegen elkaar in het harnas jaagt. Peter Schemel en zijn Roze wonen met hun kinderen in een lemen hut. De akker die zij mogen bebouwen is te klein om hun gezin te voeden, maar er ligt nog veel braakgrond in de omgeving, die zij zullen ontginnen als hen dat niet verhinderd wordt. In de nabijheid staat echter ook de zwarte hofstede van boer Knudde, 'een sterke, machtige man met een bende kloekgegroeide zonen lijk reuzen die rondom hen alles inpalmden en woonden op een wereld die hun te klein werd'.Op een dag van Schemels kinderen in een holle knotwilg een haasje, dat zij aan hun broer Loti, een gebrekkige jongen, zullen geven. Maar op dat moment komt Knudde voorbij en hij schiet het haasje dood. Loti sterft op hetzelfde ogenblik. Om zich te wreken, breidt Schemel de ontginning verder uit en ziet met vreugde zijn oogst welig opschieten. Dat kan Knudde niet verdragen, hij loopt door de gewassen, waarop hij door Schemel aangevallen en in een gevecht doodgeslagen wordt. Knuddes zonen hangen Schemel op en verwoesten alles wat hij bezat. Roze vlucht eerst met haar gezin, raadt daarna haar kinderen aan twee aan twee de wereld in te trekken en keert terug naar haar hut. De jaren gaan voorbij, maar op zekere dag komen de zonen terug en slaan samen de handen aan het werk.

De geschiedenis loopt door in het verhaal Zomerland (1900). Knudde en zijn zonen spotten eerst met de inspanningen van de Schemels, maar ze beginnen hen toch te vrezen en besluiten hen uit te roeien. Zij zullen een beek afleiden, om de bezittingen van de Schemels, die in een dal wonen en werken, door het water te verdelgen. Maar de Schemels hebben met dat gevaar rekening gehouden en hun huizen en landerijen door dijken tegen een overstroming beveiligd. Intussen spelen de koewachters van beide partijen samen alsof er tussen hun meesters geen vijandschap zou bestaan. Het wordt een droog jaargetijde. De Schemels profiteren ervan om op hun beurt het water af te leiden opdat de Knuddes op hun hoogte van de droogte zouden vergaan. Maar het jong volk dwarsboomt die plannen en geeft aan Knuddes vee te eten en te drinken. Toch wordt de toestand onhoudbaar, waarop de Knuddes besluiten aan de overkant van de heuvel te gaan wonen. Een onweer legt de hutten en stallen van de Schemels in brand. Twee jonge koewachters, Lander Knudde en Ria Schemel, die alles meegemaakt hebben, klimmen de verlaten hoogte van de Knuddes op en zuller er wonen in een 'hutte' bij een vijver. 'Met jeugdige moed zouden zij, huns tweeën het leven herbeginnen waar 't anderen hadden laten liggen'. A. Demedts, Stijn Streuvels. Een terugblik op leven en werk, p. 106-108.

Cf. brieven van Adolf Spemann aan Stijn Streuvels d.d. 26 november en 7 december 1938.

Omdat Spemann het Nederlands niet helemaal machtig was, zou Anna Valeton dit boek voor hem lezen en vertalen. Met het contract dat op 23 december 1937 tussen Stijn Streuvels en Engelhorn Verlag werd afgesloten, had Streuvels het alleenrecht aan de Stuttgarter uitgeverij gegeven om Levensbloesem in het Duits te vertalen.

Bij deze brief aan Streuvels vonden we een nota van Engelhorn Verlag met de vermelding: WEIHNACHTEN 1938 Dem Hause Streuvels-Lateur sendet die herzlichsten Weihnachtswünsche Adolf Spemann ges. 14.12.1938: Bremen, Berg v. Hoerner, Baum Volkstum u. Reich Wallquist, Lappendoktor Götz, Brüder gesondert u. eingeschrieben: Streuvels, Brücke in Ganzleder

Titelbeschrijvingen: Carl von Bremen, Der deutsche Berg im Osten, ein volksdeutscher Roman. Stuttgart, A. Spemann, s.d. [1938]. Herbert von Hoerner, Der grosse Baum: Erzählung. Leinfelden bei Stuttgart, Engelhornverl. Adolf Spemann, 1938. Franz Kerber (Hrsg.), Volkstum und Reich: ein Buch vom Oberrhein. Stuttgart, J. Engelhorns nachf., 1938, 223 S. Jahrbuch der Stadt Freiburg im Breisgau, 2. Einar Wallquist, Der Lappendoktor. Stuttgart, J. Engelhorns Nachf., 1938. Lebendige Welt. Erzählungen, Bekenntnisse, Berichte. Karl Götz, Brüder über dem Meer. Schicksale und Begegnungen. Stuttgart, J. Engelhorns Nachf., 1938. Lebendige Welt. Erlebnisbücher und Tatsachenromane.