322/ 11.01.1950 Engelhorn Verlag aan Stijn Streuvels. Stuttgart Adolf Spemann Joke Debusschere revisie Pim Verhulst revisie Katrien Deroo revisie Edward Vanhoutte revisie Ron Van den Branden Marcel De Smedt Edward Vanhoutte Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie
Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde Koningstraat 18 b-9000 Gent (België) tel: +32 9 265 93 40 fax: +32 9 265 93 49 email: ctb@kantl.be
Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde Gent 2016

© 2016, KANTL/CTB

 België Antwerpen Letterenhuis S 935/B2 178606/2 Adolf Spemann Stijn Streuvels Stuttgart 1950-01-11 brief

enkel blad briefpapier

 296 x 209 mm

dubbelzijdig getypt

Doorslag in Letterenhuis, S 935/B2, 100603/351
Duits 2015-07-30 Ron Van den Branden (RvdB) scans toegevoegd (origineel) 2012-10-18 Ron Van den Branden (RvdB) globale wijziging: @key toegevoegd aan titels (en waar mogelijk op werk-niveau opgelost) 2012-10-17 Ron Van den Branden (RvdB) globale wijzigingen: -letHeading: toevoeging @reg aan author + addressee -entities.ent + DALF.dtd verplaatst naar aux_files 2012-10-11 Ron Van den Branden (RvdB) verbetering typfout in laatste globale wijziging 2012-10-10 Ron Van den Branden (RvdB) globale wijzigingen: -update copyright statement, medewerkers, revisionDesc (< SVN log) -toevoeging commentaar met voorbeeld voor latere verwijzing naar facsimile's -verwijdering lege regels -toevoeging @resp="JdB" voor sic|supplied|del|add|gap|unclear|abbr 2012-04-19 Ron Van den Branden (RvdB) globale wijziging: regularisering titels (verbetering) 2012-04-16 Ron Van den Branden (RvdB) globale wijziging: -regularisering titels en eigennamen -groepering noten --> back/ 2012-04-12 Ron Van den Branden (RvdB) globale wijziging: iso-8859-1 --> UTF-8 2001-09-21 markup Joke Debusschere (JD) parsing en validating 21-09-2001 markup Joke Debusschere (JD) creatie header & update markup 21-09-2001 markup Joke Debusschere (JD) markup 11.1.1950
Herrn Dr. Stijn Streuvels Ingoyghem/Belgien Het Lijsternest
Betr.: Dreikönigsbuch Lieber hochverehrter Herr Dr. Streuvels!

Ich sende Ihnen anbei Abschriften meines Briefwechsels mit dem Verlag L. Schwann in Düsseldorf, nämlich meine Briefe an ihn vom 16.11.49, 26.11.49 und 3.12.49 und Schwanns Antworten vom 19.11.49, 1.12.49, ausserdem das im Schwann-Verlag erschienene "Dreikönigsbuch".

Man sieht, wie aus einer unrechtmässigen Handlung immer wieder neue sich entwickeln, und ich bin nicht der Ansicht, dass man so etwas unbestraft geschehen lassen soll; infolgedessen die energische Haltung meines Briefes vom 26.11.49.

Nun bietet Schwann (Dr. Hoyer) in seinem Brief vom 1.12.49 eine einmalige Entschädigung von DM 500.- für die ersten 5000 Stücke und im Falle weiterer Auflagen eine Seitenhonorar von DM 15.--. Das wären also etwa DM 400.- für 5000 Auflage. Dazu Quellenangabe. Ich schlage vor, dieses Angebot anzunehmen und das Honorar hälftig zwischen Ihnen und uns zu teilen. Wenn Ihnen dieser Vorschlag recht ist, bitte ich, mich zu ermächtigen, dass ich Schwann in diesem Sinne Bescheid gebe.

Ausserdem wäre es mir wichtig, von Ihnen zu hören, ob meine ganze Darstellung gegenüber dem Verlag Schwann richtig ist. Ich war in diesem Falle wieder ganz besonders froh, dass es mir gelungen ist, den grössten Teil des Briefwechsels mit Ihnen vor den Bombenangriffen in Sicherheit zu bringen, denn sonst hätte ich das ja nicht nachweisen können.

Da jetzt wieder auf Antrag Zahlungen von Honorar ins Ausland möglich sind, habe ich zunächst den Antrag gestellt, DM 2000.- an Sie überweisen zu dürfen. Da dieser über verschiedene Dienststellen geht, darunter auch über eine amerikn anische, kann es einige Wochen dauern, bis ich die Erlaubnis erhalte. Ich hoffe, dass ich Erfolg habe, und freue mich schon jetzt darauf, Ihnen endlich wieder eine Zahlung zukommen zu lassen.

Grosse Freude hatte ich an sehr freundschaftlichen und eingehenden Briefen Ihrer beiden jüngeren Töchter und auch von Frau Vandemeulebroeke erhielt ich ein reizendes Kärtchen. Sobald ich die Adresse Ihres Sohnes habe, werde ich ihm auch gerne einmal hin und wieder ein Buch schicken.

Besonders glücklich war ich über die Nachricht von Frau Demey, die mir schilderte, wie gesund und frisch sie ihre Eltern auf Weihnachten zu Hause vorgefunden haben etwas l Lieberes hätte sie mir nicht mitteilen können.

Mit sehr herzlichen Grüssen in alter Verehrung stets Ihr (handtekening Adolf Spemann) -5- Anlagen

Streuvels werd doctor honoris causa aan de universiteiten van Leuven, Münster en Pretoria.

Titelbeschrijving: Franz A. Hoyer. Dreikönigsbuch: Erzählungen und Gedichte von den Heiligen Drei Königen. Düsseldorf, L. Schwann, 1949.

Adolf Spemann had in het Frankfurter Börsenblatt nr. 86 van 11 november 1949 (p. 3259) de aankondiging gezien van het door Franz Hoyer geredigeerde Dreikönigsbuch, waarin ook Streuvels' novelle Die drei Könige an der Küste (De drie koningen aan de kust) zou opgenomen worden. Spemann liet dit niet zomaar aan zich voorbij gaan, omdat Streuvels aan Engelhorn Verlag het 'Verlags- und Vervielfältigungsrecht' voor de Duitse vertaling van deze novelle had gegeven, wat op 11 mei 1937 contractueel werd vastgelegd.

Franz Hoyer van uitgeverij L. Schwann te Düsseldorf - verbaasd als hij was - gaf Spemann in een brief van 19 november 1949 wat meer uitleg. De vertaling in het Dreikönigsbuch stamde van Erkelenz en werd reeds in 1937 gepubliceerd in de Bibliothek der Unterhaltung und des Wissens (Union Deutsche Verlagsgesellschaft). Erkelenz had verklaard van Streuvels het vertalingsrecht verkregen te hebben en gaf Franz Hoyer de toestemming om de novelle in het 'driekoningenboek' te publiceren. Wat Spemann tot een boze retourbrief aanzette, waren Hoyers overtuiging dat Erkelenz van het 'Verlags- und Vervielfältigungsrecht' niet op de hoogte moet geweest zijn en zijn laatste zin: hat es den Anschein, dass Herr Dr. Streuvels versäumt hat, Sie darauf hinzuweisen, dass er bereits vor dem Abschluss des Vertrages mit Ihnen das Übersetzungsrecht an Herrn Erkelenz übertrug. Voor zijn boze antwoordbrief d.d. 26 november baseerde Spemann zich op Streuvels' brieven van 15 december 1936 en 29 april 1937. Bovendien ontkende ook de Union Deutsche Verlagsgesellschaft aan uitgeverij L. Schwann de toestemming gegeven te hebben om Erkelenz' vertaling af te drukken.

Cf. antwoord van Stijn Streuvels in zijn brief aan Adolf Spemann van 17 januari 1950.

Stuttgart was met zijn Daimler-Benzfabrieken een begeerd doelwit voor de geallieerden. In de strijd om het Ruhrgebied van 5 maart tot 14 juli 1943 voerden de geallieerden tussen de vijfhonderd en duizend vluchten uit tot boven Stuttgart. In de nacht van 11 maart 1943 werd Spemanns huis zwaar getroffen en hij had zijn leven uitsluitend te danken aan het feit dat hij met een tijgersprong de schuilkelder had bereikt. Bij de aanval van 24 juli tot 18 november 1943 op het noordelijk gelegen Hamburg kreeg het zuidelijk gelegen Stuttgart het nog eens hard te verduren. Daarbij werd vooral het stadscentrum zwaar getroffen. Bovendien werd de toevoer van papier afgesneden, zodat talloze uitgeverijen over de kop gingen. Toch zou Spemann de zaak blijven bagatelliseren tot in de herfst van 1943. De 'area bombing' trof Stuttgart in de nacht van 7 op 8 oktober. Het staande zetsel van Streuvels' Ausgewählte Werke in zwei Bänden werd vernietigd. Tijdens de slag om Berlijn tussen 18 november 1943 en 31 maart 1944 werd Stuttgart opnieuw hevig gebombardeerd. Tijdens het bombardement van 25 juli 1944 verloor Spemann zijn beide dochters, zijn huis en weer eens Streuvels' inmiddels gedrukte Ausgewählte Werke (ongeveer 4500 stuks). H. Speliers, Als een oude Germaanse eik, p. 478-480.

Deze documenten vonden we niet terug in de geraadpleegde archieven.

Paul Lateur woonde in de Bodenbroeckstraat 8 te Brussel.

D.i. Dina Lateur