THIELT, 28 Sept. 1929
Meulebeeksche Steenweg
Geachte Heer Lateur,
In uw vriendelijk ? schrijven vind ik geen enkel argument of gedachte, dat mij overtuigd heeft, dat ik tegen U misdaan heb. Een scheldwoord telt tot niets en er kan evengoed een werk over de Vl. schrijvers geschreven worden: daarvoor bezit ik veel materiaal.
Dat ik U reeds driemaal liet steken, is nevens de waarheid. oOf bedoelt U dat ik "Werkmenschen" en "De Teleurgang" niet uitgegeven heb en dat ik U zoo reeds tweemaal liet steken. Dan moet ik besluiten, dat de uitgever telkens en altijd moet aanvaarden wat hem aangeboden wordt en nooit onderhandelen mag.
Dat ik U nu laat steken? Geen waar! Doch ik ben zeker dat U met de mij aangeboden voorwaarden bij niemand lukken zal. 50.000 fr. steken in een prachtuitgaaf en op 10 maand betalen, zoodat meer dan 300 ex. eerst moeten verkocht worden, eer het kapitaal teruggewonnen is; en prachtuitgaven, die zoo'n lastigen verkoop hebben en die nu nog lastiger zal zijn, vermits Prutske reeds zooveel verspreid is. Een voordeel voor de prachtuitgave zou het geweest zijn, was het alleen in die uitgave te verkrijgen. Zie ten andere wat met uw Reinaertuitgave
gebeurd is en wat De Standaard slechts kan: 2 à 300 ex. plaatsen à 60 fr. en na weken en maanden reklame.
Mijn zaak is jong en ik wil ze nu niet kapot maken. In 'n Gezelleuitgave zou ik met plezier geld steken, doch zal natuurlijk eerst zien, wat het comité zegt.
Tijdens ons samenzijn, had voor mij alles de schijn dat uw voorstel in dezelfde lijn lag als dit van de prachtuitgave van uw Reinaert. O.m. hebt U ongeveer gezegd: "de geldelijke kant regelt U dan zelf met een klein kontraktje of zieoo iets", maar niets had ooit doen denken op betalingen na 10 maand.
U moet het ook bekend zijn, dat ons bedrijf lastig is in Vl. en dat de een na de andere, den dieperik ingaat of het laat steken. Zijt dus niet verwonderd, dat ik niet aanvaard.
Ik wensch echter het beste voor de uitgave en 't spijt me, dat ik niet zal kunnen nagaan hoe ver ik de verkoopsmogelijkheid van
Prutske
goed inzag.
Joz. kondigt me de teekeningen van de teekeningen aan: we zullen dus eerstdaags met de Björnson vertellingen beginnen.
Zoodra de zending uit Holland toekomt, laat ik de luxe-ex van Reinaert sturen.
Hoogachtend.
(handtekening Joris Lannoo)
Cf. brief van Stijn Streuvels aan Joris Lannoo van 26 september 1929.
Volgens Vanlandschoot miste Lannoo door het weigeren van Werkmenschen (1926) een unieke kans. Romain Vanlandschoot, Joris Lannoo. Drukker en uitgever voor Vlaanderen. 1891-1971, p. 159 Het boek werd inderdaad een succes, maar Lannoo kon de uitgave wegens te hoge financiële eisen niet aan. Cf. brief van Joris Lannoo aan Stijn Streuvels van 22 juli 1926. Werkmenschen verscheen bij de firma L.J. Veen, de tweede druk (1927) bij Excelsior.
De teleurgang van den Waterhoek (1927) werd niet door Lannoo, maar door Excelsior te Brugge (en gelijktijdig door de firma L.J. Veen in Nederland) uitgegeven.
Naast de luxe-editie van Reinaert de Vos was er ook een gewone uitgave. Lannoo bood deze uitgave al enkele jaren aan.
Lannoo was in januari 1929 verhuisd naar de Meulebeeksesteenweg, had gebouwen en machines aangekocht, zodat hij weinig financiële risico's mocht nemen. Een grote Gezelle-uitgave zou te riskant zijn. Volgens Romain Vanlandschoot was Lannoo toen (financieel en druktechnisch gezien) nog niet rijp voor een dergelijke wetenschappelijk verantwoorde Gezelle-uitgave. Romain Vanlandschoot, Joris Lannoo. Drukker en uitgever voor Vlaanderen. 1891-1971, p. 160
Een trage maar regelmatige inflatie teisterde vanaf 1929 ook het Vlaamse uitgeverswereldje. Veel kleine bedrijfjes konden niet overleven. Ofwel gingen ze failliet, ofwel fusioneerden ze met andere uitgeverijen. Slechts enkele grotere concerns als De Nederlandsche Boekhandel, De Standaard, De Sikkel en het Davidsfonds hielden stand. Ook uitgeverij Lannoo overleefde deze crisis, die vanaf 1930 zijn sporen in de productie naliet. Het aantal uitgaven daalde van 92 in 1929 tot 49 in 1930, 44 in 1931, 15 in 1932 en 9 in 1933. Door de reusachtige arbeid van de jaren 1928-1931 zou in volle crisis niemand moeten afgedankt worden. Jan Servaes, Het boek in Vlaanderen, p. 93; Romain Vanlandschoot, Joris Lannoo. Drukker en uitgever voor Vlaanderen. 1891-1971, p. 174
Lannoo heeft Streuvels de Reinaert-exemplaren, die hij van de firma Veen ontving, opgestuurd. Ongeveer twee jaar na deze brief zal Lannoo opnieuw een akkoord afsluiten en de uitgave uiteindelijk wel opnemen. In de catalogus van eind 1931 zal het boek aangekondigd worden als:
een prachtuitgave in linnen stempelband, met 16 gekleurde platen van B.W. Wierinck.
Catalogus Uitgeverij Lannoo 1929-1931