<TEI.2 xmlns:exist="http://exist.sourceforge.net/NS/exist">
   <teiHeader creator="Joke Debusschere" date.created="2001-09-21">
      <fileDesc>
         <titleStmt>
            <title>285/ [10.12.1947]  Stijn Streuvels aan Engelhorn Verlag. Ingooigem</title>
            <author>
               <name>Stijn Streuvels</name>
            </author>
            <editor>
                <name id="JdB">Joke Debusschere</name>
            </editor>
            <respStmt>
                <resp>revisie</resp>
                <name id="PV">Pim Verhulst</name>
            </respStmt>
            <respStmt>
                <resp>revisie</resp>
                <name id="KD">Katrien Deroo</name>
            </respStmt>
            <respStmt>
                <resp>revisie</resp>
                <name id="EV">Edward Vanhoutte</name>
            </respStmt>
            <respStmt>
                <resp>revisie</resp>
                <name id="RvdB">Ron Van den Branden</name>
            </respStmt>
            <principal>
               <name>Marcel De Smedt</name>
            </principal>
            <principal>
               <name>Edward Vanhoutte</name>
            </principal>
            <funder>
               <name>Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie</name>
               <address>
                  <addrLine>Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde</addrLine>
                  <addrLine>Koningstraat 18</addrLine>
                  <addrLine>b-9000 Gent</addrLine>
                  <addrLine>(België)</addrLine>
                  <addrLine>tel: +32 9 265 93 40</addrLine>
                  <addrLine>fax: +32 9 265 93 49</addrLine>
                  <addrLine>email: ctb@kantl.be</addrLine>
               </address>
            </funder>
         </titleStmt>
         <publicationStmt>
            <publisher>Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde</publisher>
            <pubPlace>Gent</pubPlace>
            <date value="2016">2016</date>
            <availability>
                    <p>© 2016, KANTL/CTB</p>
                </availability>
         </publicationStmt>
         <sourceDesc>
            <letDesc>
               <letIdentifier>
                  <country>België</country>
                  <settlement>Antwerpen</settlement>
                  <repository>Letterenhuis</repository>
                  <collection>S 935/B2</collection>
                  <idno>100603/316</idno>
               </letIdentifier>
               <letHeading>
                  <author reg="Streuvels, Stijn">Stijn Streuvels</author>
                  <addressee reg="Müller, Hans">Hans Müller</addressee>
                  <placeLet>Ingooigem</placeLet>
                  <dateLet>[10.12.1947]</dateLet>
               </letHeading>
               <physDesc>
                  <type>brief</type>
                  <support>
                     <p>enkel blad briefpapier</p>
                  </support>
                  <extent>
                     <dimensions>275 x 215 mm</dimensions>
                  </extent>
                  <layout>
                     <p>enkelzijdig getypt</p>
                  </layout>
               </physDesc>
               <envOcc occ="no"/>
               <note type="facs">
                  <figure id="STR.de.engelhorn.240368_br.img" rend="orig.lh"/>
               </note>
            </letDesc>
         </sourceDesc>
      </fileDesc>
     <profileDesc>
       <langUsage>
         <language id="de">Duits</language>
         <language id="nl">Nederlands</language>
       </langUsage>
	<handList>
		<hand id="SS4" scribe="Stijn Streuvels" ink="grey_pencil" resp="JdB"/>
	</handList>
</profileDesc>
      <revisionDesc rend="level1">
         <change>
            <date value="2015-07-20">2015-07-20</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>scans bijgewerkt (kopie → origineel)</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-10-18">2012-10-18</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>globale wijziging: @key toegevoegd aan titels (en waar mogelijk op werk-niveau opgelost) 
</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-10-17">2012-10-17</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>globale wijzigingen:
  -letHeading: toevoeging @reg aan author + addressee
  -entities.ent + DALF.dtd verplaatst naar aux_files</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-10-11">2012-10-11</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>verbetering typfout in laatste globale wijziging</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-10-10">2012-10-10</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>globale wijzigingen:
  -update copyright statement, medewerkers, revisionDesc (&lt; SVN log)
  -toevoeging commentaar met voorbeeld voor latere verwijzing naar facsimile's
  -verwijdering lege regels
  -toevoeging @resp="JdB" voor sic|supplied|del|add|gap|unclear|abbr</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-04-19">2012-04-19</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>globale wijziging: regularisering titels (verbetering)</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-04-16">2012-04-16</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>globale wijziging:
  -regularisering titels en eigennamen
  -groepering noten --&gt; 
               <seg type="element">
                  <seg type="starttag">back/</seg>
               </seg>
            </item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-04-12">2012-04-12</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>globale wijziging: iso-8859-1 --&gt; UTF-8</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-02-27">2012-02-27</date>
            <respStmt>
               <name>Katrien Deroo (KD)</name>
            </respStmt>
            <item>Aanpassen codering Joke (
               <seg type="element">
                  <seg type="starttag">supplied reason="missing"/</seg>
               </seg> naar 
               <seg type="element">
                  <seg type="starttag">sic corr=""/</seg>
               </seg> waar nodig)
            </item>
         </change>
         <change>
            <date value="2001-09-21">2001-09-21</date>
            <respStmt>
               <resp>markup</resp>
               <name>Joke Debusschere (JD)</name>
            </respStmt>
            <item>parsing en validating</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2001-09-21">21-09-2001</date>
            <respStmt>
               <resp>markup</resp>
               <name>Joke Debusschere (JD)</name>
            </respStmt>
            <item>creatie header &amp; update markup</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2001-09-21">21-09-2001</date>
            <respStmt>
               <resp>markup</resp>
               <name>Joke Debusschere (JD)</name>
            </respStmt>
            <item>markup</item>
         </change>
      </revisionDesc>
   </teiHeader>
  <text id="se471210" n="285" lang="de">
    <body>
      <print type="letterhead">STYN·STREUVELS</print>
      <opener>
        <address type="receiver">
          <addrLine>
                        <hi rend="colour.red">Herrn Hans Müller</hi>
                    </addrLine>
          <addrLine>
                        <hi rend="colour.red">Jägerstrasse, 24</hi>
                    </addrLine>
          <addrLine>
                        <hi rend="colour.red">STUTTGART. <abbr resp="JdB" expan="NORD">N.</abbr>
                        </hi>
                    </addrLine>
        </address>
        <dateline>
                    <date value="1947-12-10">
                        <print type="stamp">10. Dez. 1947</print>
                    </date>
                </dateline>
        <salute>Geehrter Herr <name type="person" reg="Müller, Hans">Müller</name>,</salute>
      </opener>
      <p>
                <name type="publisher" reg="Wiener Volksbuchverlag">Wiener Volksbuchverlag</name> hatte mich vorgestellt einige Sätze aus der üebersetzung meines Büches "<name key="levensbloesem" type="title.roman" reg="Levensbloesem">Lebensbloesem</name>" zu streichen.<ptr target="n1"/> Um <sic resp="JdB" corr="prinzipiellen">prinzepiellen</sic> Gründe habe ich mich dagegen widersetzt. Nun erhalte ich Nachrichten aus Wien dass Sie damit zufrieden sind, und darauf wird mit dem D<del rend="overtyped">R</del>rücken angefangen.<ptr target="n2"/>
            </p>
      <p>Wie steht es inzwischen mit der Ü<del resp="JdB" hand="SS4" rend="overwritten">ê</del>
                <add resp="JdB" hand="SS4" place="overwrite">b</add>ereinkunft für den Betrieb dieses Buches für Deutschland? Das begreife ich nicht gut. Also, <name type="publisher" reg="Wiener Volksbuchverlag">Wiener Volksbuchverlag</name> schreibt mir:
        <cit>
                    <quote lang="de">"Hat sich der Verlag <name type="publisher" reg="Engelhorn Verlag">Engelhorn</name> zu <sic resp="JdB" corr="unserem">unserm</sic> Vorschlag schon <sic resp="JdB" corr="geäußert">geäusert</sic>? Leider können wir von hier <supplied resp="JdB" reason="missing">aus</supplied> noch immer nicht mit <name type="publisher" reg="Engelhorn Verlag">Engelhorn</name> direkt korrespondieren."<ptr target="n3"/>
                    </quote>
                </cit>
      </p>
      <p>Sie haben mich damals vorgeschlagen, solange dass Korrespondieren nicht direkt mit Ihnen möglich war, ich als vermittler auftreten sollte,<ptr target="n4"/> was ich auch getan habe. <lb/>3 Juli haben <sic resp="JdB" corr="sie">Sie</sic> mir <sic resp="JdB" corr="ihre">Ihre</sic> Bedingungen mitgeteilt in einem Duplikat an <name type="publisher" reg="Engelhorn Verlag">Engelhorn</name> gerichtet.<ptr target="n5"/> Ich meine Ihnen diese Bedingungen übergemacht zu haben, denn 1 September erhielt ich Ihr Schreiben in dem Sie mir mitteilen:
        <cit>
                    <quote lang="de">"Mit <supplied resp="JdB" reason="missing">dem</supplied> <name type="publisher" reg="Wiener Volksbuchverlag">Wiener Volksbuchverlag</name> habe ich soeben ein Abkommen getroffen, wonach die Herausgabe Ihres Buches "<name key="levensbloesem" type="title.roman" reg="Levensbloesem">Lebensbloesem</name>" für Deutschland in meinem Verlage erscheint. Die Übersetzung, <abbr resp="JdB" expan="et cetera">ect.</abbr>.. <lb/>Als Entschädigung für die Ueberlassung der deutschen Rechte an "<name key="levensbloesem" type="title.roman" reg="Levensbloesem">Lebensbloesem</name>" übertrug ich dem <name type="publisher" reg="Wiener Volksbuchverlag">Wiener Volksbuchverlag</name> die Lizenzrechte für 10.000 Exemplare Ihres Buches "<name type="title.roman" reg="Knecht Jan" key="knechtjan">Knecht Jan</name>".<ptr target="n6"/>
                        <lb/>
</quote>
                </cit>
      </p>
      <p>Dàs ist doch wohl der Beweis dass die Sache zwischen <name type="publisher" reg="Engelhorn Verlag">Engelhorn</name> und Wien abgehandelt wurde. Was verlangt man dort dann noch mehr?</p>
      <p>Ich erinnere mich dass Sie mir ein Photo gefragt haben für Ihre Publizität.<ptr target="n7"/> Ich habe dem Herrn <name type="person" reg="Spemann, Adolf">Spemann</name> ein Doppeltexemplar geschickt <sic resp="JdB" corr="mit">met</sic> der Bitte Ihnen <sic resp="JdB" corr="eins">einz</sic> davon zu übermitteln, was er dann auch wohl getan haben soll?</p>
      <closer>
        <salute>Mit Hochachtungsvollen Gruss</salute>
        <signed>(handtekening Stijn Streuvels)</signed>
      </closer>
    </body>
    <back>
      <div type="notes">
        <p/>
        <note id="n1">
          <p>Over de Kövari-vertaling van <name key="levensbloesem" type="title.roman" reg="Levensbloesem">Levensbloesem</name>, waarvan Kövari op 13 januari 1947 het eerste kwart van het typoscript naar Streuvels stuurde, was Streuvels zeer te spreken. De vertaling, die gebaseerd was op de <rs key="levensbloesem.druk4" type="title.roman" reg="Levensbloesem">Lijsternestuitgave van Levensbloesem</rs>, bevatte wel nog wat onregelmatigheden, die Streuvels op het typoscript van Kövari afwisselend met rood en grijs potlood noteerde.</p>
          <p>De volledige vertaling werd bij de uitgever na inzage goedgekeurd en aanvankelijk aangenomen zonder enige opmerking, maar op het moment dat ze naar de drukkerij moest, kreeg Streuvels vanwege de uitgeverij het 'beleefd verzoek' enkele wijzigingen in de tekst aan te brengen. Ter verantwoording van de 'Abänderungsvorschlage zu dem Werk' stelde Franz Latal van Wiener Volksbuchverlag op <xref doc="wvs470919" from="id(xr2)">19 september 1947</xref> aan Streuvels enkele 'kleine wijzigingen' voor om de katholieke sfeer van het werk ietwat af te zwakken en het daardoor toegankelijker te maken voor het Duitstalige leespubliek. De <!--***commented out: <xref targOrder="U"> without doc attribute***-->lijst<!--***commented out: </xref> without doc attribute***--> wordt nog steeds bij de brief in het Letterenhuis bewaard en we zien dat o.a. volgende zinnen uit de vertaling moesten geschrapt worden:
            <list>
              <item>'und viele derabgelegenen kleinen Häuschen erinnern unwilkürlich an der Stall zu Bethlehem' (p. 61)</item>
              <item>'Wir müssen all unser Leid Gott überlassen, in christlicher Demut ihm vertrauen: die Wege der göttlichen Vorsehung sind unergründlich.' (p. 251)</item>
            </list>
                    </p>	
        </note>
        <note id="n2">
          <p>Streuvels was allerminst tevreden met de <quote lang="de">Abänderungsvorschläge</quote> die Franz Latal van Wiener Volksbuchverlag bij zijn brief aan Streuvels van <xref doc="wvs470919">19 september 1947</xref> voegde en bracht zijn uitgever Spemann van de <quote lang="nl">voorstellen tot verandering</quote> op de hoogte. Spemann wijtte het voorval aan de <quote lang="nl">verrotting van de moraal door de oorlog</quote> en raadde zijn auteur op <xref doc="es471022" from="id(xr1)">22 oktober 1947</xref> aan om Wiener Volksbuchverlag zeer duidelijk zijn voorwaarden te stellen voor een mogelijke Duitse vertaling van Levensbloesem: geen wijzigingen, geen verkorting.</p>
          <p>Zowel de Weense uitgeverij als zijn vertaler Kövari kreeg in december 1947 een brief, waarin Streuvels uitlegde waarom hij de 'volzinnen' weigerde te schrappen. Het zou inconsequent geweest zijn, 1° omdat het de psychologie van zijn roman zou vervalsen, 2° omdat het weglaten van de aangehaalde volzinnen niets aan de vermelde bezwaren van de uitgever zou veranderen. Volgens Streuvels zou dan zelfs 2/3 van het boek moeten weggelaten of herschreven worden. Hij vervolgde: <cit>
                            <quote lang="nl">mijn roman speelt immers in een katholiek milieu en met godsdienstig opgevoede menschen! (...) Luister hier: Mijn boek bevat geen tendenz noch godsdienstige strekking<supplied resp="JdB" reason="missing">.</supplied> Onder het schrijven van een boek denk ik niet aan mijn <add resp="JdB">publiek of</add> mogelijk lezers of aan hun religieuze of anti-religieuze opvatting, en allerminst aan den verkoop v.m. boek. (...) Als de uitgever aanmerkingen te maken had over den inhoud v.m. boek, kon hij dat gedaan hebben bij het aanbod en indien hij het ongeschikt vond voor zijn publiek, had hij kunnen weigeren het op te nemen. En dat is nu nog niet te laat: ik sta er op dat de duitsche vertaling van Levensbloesem integraal gedrukt worde naar den voorgelegden oorspronkelijken tekst [d.i. de door Streuvels herwerkte Lijsternestuitgave, JD] - anders ben ik dadelijk bereid het contract terug te sturen en de zaak ongedaan te maken.</quote> <bibl>Brief in Letterenhuis, S 935/B2</bibl>
                        </cit>
                    </p>
          <p>Wiener Volksbuchverlag besloot <name type="title.roman" key="blutezeit.druk1" reg="Des Lebens Blütezeit">Des Lebens Blütezeit</name> ongewijzigd te drukken, omdat <cit>
                            <quote lang="nl">ieder mensch van zijn kinderen [houdt]- ook van zijn geestelijken, aan die hij met opzet een bepaalde gedaante heeft gegeven', zoals Kövari het zo treffend verwoordde in zijn brief aan Streuvels van 15 november 1947.</quote> <bibl>Brief in Letterenhuis, S 935/B2</bibl>
                        </cit>
                    </p>
        </note>
        <note id="n3">
          <p>Cf. brief van Wiener Volksbuchverlag aan Stijn Streuvels van <xref doc="wvs471203">3 december 1947</xref>.</p>
        </note>
        <note id="n4">
          <p>Geen verdere informatie.</p>
        </note>
        <note id="n5">
          <p>Cf. brief van Wiener Volksbuchverlag aan Stijn Streuvels van <xref doc="wvs470704">4 juli 1947</xref>. In het Letterenhuis wordt een <!--***commented out: <xref targOrder="U"> without doc attribute***-->afschrift<!--***commented out: </xref> without doc attribute***--> bewaard van de brief van Wiener Volksbuchverlag aan Engelhorn Verlag d.d. 3 juli 1947, die via Streuvels Stuttgart bereikte.</p>
        </note>
        <note id="n6">
          <p>Cf. brief van Hans Müller aan Stijn Streuvels van <xref doc="es470901">1 september 1947</xref>.</p>
        </note>
        <note id="n7">
          <p>Op <xref doc="es470901" from="id(xr1)">1 september 1947</xref> vroeg Hans Müller aan Streuvels om een portretfoto voor gebruik in een prospectus.</p>
        </note>
      </div>
    </back>
  </text>
</TEI.2>