<TEI.2 xmlns:exist="http://exist.sourceforge.net/NS/exist">
   <teiHeader creator="Joke Debusschere" date.created="2001-09-21">
      <fileDesc>
         <titleStmt>
            <title>291/ 30.03.1948  Stijn Streuvels aan Engelhorn Verlag. Ingooigem</title>
            <author>
               <name>Stijn Streuvels</name>
            </author>
            <editor>
                <name id="JdB">Joke Debusschere</name>
            </editor>
            <respStmt>
                <resp>revisie</resp>
                <name id="PV">Pim Verhulst</name>
            </respStmt>
            <respStmt>
                <resp>revisie</resp>
                <name id="KD">Katrien Deroo</name>
            </respStmt>
            <respStmt>
                <resp>revisie</resp>
                <name id="EV">Edward Vanhoutte</name>
            </respStmt>
            <respStmt>
                <resp>revisie</resp>
                <name id="RvdB">Ron Van den Branden</name>
            </respStmt>
            <principal>
               <name>Marcel De Smedt</name>
            </principal>
            <principal>
               <name>Edward Vanhoutte</name>
            </principal>
            <funder>
               <name>Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie</name>
               <address>
                  <addrLine>Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde</addrLine>
                  <addrLine>Koningstraat 18</addrLine>
                  <addrLine>b-9000 Gent</addrLine>
                  <addrLine>(België)</addrLine>
                  <addrLine>tel: +32 9 265 93 40</addrLine>
                  <addrLine>fax: +32 9 265 93 49</addrLine>
                  <addrLine>email: ctb@kantl.be</addrLine>
               </address>
            </funder>
         </titleStmt>
         <publicationStmt>
            <publisher>Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde</publisher>
            <pubPlace>Gent</pubPlace>
            <date value="2016">2016</date>
            <availability>
                    <p>© 2016, KANTL/CTB</p>
                </availability>
         </publicationStmt>
         <sourceDesc>
            <letDesc>
               <letIdentifier>
                  <country>België</country>
                  <settlement>Antwerpen</settlement>
                  <repository>Letterenhuis</repository>
                  <collection>S 935/B2</collection>
                  <idno>100603/320</idno>
               </letIdentifier>
               <letHeading>
                  <author reg="Streuvels, Stijn">Stijn Streuvels</author>
                  <addressee reg="Spemann, Adolf">Adolf Spemann</addressee>
                  <placeLet>Ingooigem</placeLet>
                  <dateLet>1948-03-30</dateLet>
               </letHeading>
               <physDesc>
                  <type>brief</type>
                  <support>
                     <p>enkel blad briefpapier</p>
                  </support>
                  <extent>
                     <dimensions>275 x 215 mm</dimensions>
                  </extent>
                  <layout>
                     <p>dubbelzijdig getypt</p>
                  </layout>
               </physDesc>
               <envOcc occ="yes"/>
               <note type="facs">
                  <figure id="STR.de.engelhorn.240271_01_br.img" rend="orig.lh"/>
                  <figure id="STR.de.engelhorn.240271_02_br.img" rend="orig.lh"/>
               </note>
              <note type="facs.extra">
                <note type="sur">
                  <figure id="STR.de.engelhorn.240271_03_br.img" rend="orig.lh"/>
                  <figure id="STR.de.engelhorn.240271_04_br.img" rend="orig.lh"/>
                </note>
              </note>
            </letDesc>
         </sourceDesc>
      </fileDesc>
     <profileDesc>
       <langUsage>
         <language id="de">Duits</language>
         <language id="nl">Nederlands</language>
       </langUsage>
	<handList>
		<hand id="SS" scribe="Stijn Streuvels" ink="typewriter" resp="JdB"/>
		<hand id="SS4" scribe="Stijn Streuvels" ink="grey_pencil" resp="JdB"/>
	</handList>
</profileDesc>
      <revisionDesc rend="level1">
         <change>
            <date value="2015-07-20">2015-07-20</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>scans bijgewerkt (kopie → origineel)</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-10-18">2012-10-18</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>globale wijziging: @key toegevoegd aan titels (en waar mogelijk op werk-niveau opgelost) 
</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-10-17">2012-10-17</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>globale wijzigingen:
  -letHeading: toevoeging @reg aan author + addressee
  -entities.ent + DALF.dtd verplaatst naar aux_files</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-10-11">2012-10-11</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>verbetering typfout in laatste globale wijziging</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-10-10">2012-10-10</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>globale wijzigingen:
  -update copyright statement, medewerkers, revisionDesc (&lt; SVN log)
  -toevoeging commentaar met voorbeeld voor latere verwijzing naar facsimile's
  -verwijdering lege regels
  -toevoeging @resp="JdB" voor sic|supplied|del|add|gap|unclear|abbr</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-04-19">2012-04-19</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>globale wijziging: regularisering titels (verbetering)</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-04-16">2012-04-16</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>globale wijziging:
  -regularisering titels en eigennamen
  -groepering noten --&gt; 
               <seg type="element">
                  <seg type="starttag">back/</seg>
               </seg>
            </item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-04-12">2012-04-12</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>globale wijziging: iso-8859-1 --&gt; UTF-8</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2001-09-21">2001-09-21</date>
            <respStmt>
               <resp>markup</resp>
               <name>Joke Debusschere (JD)</name>
            </respStmt>
            <item>parsing en validating</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2001-09-21">21-09-2001</date>
            <respStmt>
               <resp>markup</resp>
               <name>Joke Debusschere (JD)</name>
            </respStmt>
            <item>creatie header &amp; update markup</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2001-09-21">21-09-2001</date>
            <respStmt>
               <resp>markup</resp>
               <name>Joke Debusschere (JD)</name>
            </respStmt>
            <item>markup</item>
         </change>
      </revisionDesc>
   </teiHeader>
  <text id="se480330" n="291" lang="nl">
    <body>
      <print type="letterhead">STYN·STREUVELS</print>
      <opener>
        <dateline>
                    <date value="1948-03-30">30 Maart, '48</date>
                </dateline>
        <salute>Waarde <abbr resp="JdB" expan="Doctor">Dr.</abbr> <name type="person" reg="Spemann, Adolf">Spemann</name>,</salute>
      </opener>
      <p>Uw brief van 13den Maart<ptr target="n1"/> is hier aangekomen in de drukte van allerhande b<del rend="overtyped">i</del>ezigheden en beslommeringen van allen aard,- dan blijft de briefwisseling liggen. Ik zat - en zit - namelijk tot over de ooren in de correctie van drukproeven van mijn nieuw boek: "<name key="beroering" type="title.roman" reg="Beroering over het dorp">Beroering over het Dorp</name>" waaraan ik dezen winter (dank aan het zachte weer) heb kunnen doorwerken. En dat dees voorjaar nog moet verschijnen. Het is een herschreven roman van voor 35 jaar, toen we tijdens den oorlog 14-18 te veel tijd hadden en alles veel te omslachtig werd uitgesponnen.<ptr target="n3"/> Die twee dikke deelen zijn nu tot menschelijke verhoudingen teruggebracht, tot den fatsoenlijken omvang van een 300 <abbr resp="JdB" expan="bladzijden">blz.</abbr> tekst. Daarbij komt nog: beslommeringen met mijn uitgevers alhier - het contract der <name key="lijsternestreeks" type="title.reeks" reg="Lijsternestreeks">Lijsternestreeks</name> is nu bepaald verbroken... het rendeerde niet meer in den verkoop. In plaats van acht deelen per jaar, verschenen er slechts één of twee!<ptr target="n4"/> Het gevaar van contracten op langen termijn, waarvoor ik den uitgever gewaarschuwd had. En nu, met de crisis in het boekenbedrijf, heeft de uitgever geen eer gedaan aan zijn verplichtingen; ik ben er van afgescheiden en weer in "<name type="publisher" reg="Zonnewende">Zonnewende</name>" te Kortrijk terecht gekomen. Daarbij komt nu nog: de beslommeringen met den fiscus (Steuer!!) Oorlogswin<add resp="JdB" hand="SS4" place="valign_inter">s</add>ten, <abbr resp="JdB" expan="enzovoort">enz.</abbr> geweten<add resp="JdB" hand="SS4" place="margin_left">s</add>onderzoek met controleurs van belastingen, <abbr resp="JdB" expan="enzovoort">enz.</abbr> over de <del resp="JdB" hand="SS" rend="crossout">à</del> 5 à 6 laatste jare<del resp="JdB" hand="SS4" rend="strikeout">e</del>
                <del rend="overtyped">.</del>n<supplied resp="JdB" reason="missing">.</supplied> En...  <abbr resp="JdB" expan="last not least">l.n.l.</abbr> de wereldgebeurtenissen! die een gevoel van ontmoediging meebrengen: of het nog wel de moeite loont belang te <sic resp="JdB" corr="hechten">echten</sic> aan ons kleine persoonlijke zaken, als er weer groote gebeurtenissen dreigen alles in de war te brengen??? Geen lust om brieven te schrijven.</p>
      <p>Uw vorigen brief van 25/12/47 heb ik in goede orde ontvangen,<ptr target="n5"/> maar om bovengemelde redenen is hij zonder antwoord gebleven,- er was ook niets dringend op te antwoorden.</p>
      <p>Of mijne aangelegenheden bij de firma <name type="publisher" reg="Engelhorn Verlag">Engelhorn</name> bevorderd worden, weet ik niet, omdat ik er niets over verneem, en ook niet weet of er iets te verhandelen is? Uit Zwitserland ontving ik ook geen nieuws over 't geen er met <name key="jantjeverdure" type="title.novelle" reg="Jantje Verdure">Jantje Verdure</name> gebeurt.<ptr target="n6"/> Het nieuws over de duitsche vertaling van <name key="levensbloesem" type="title.roman" reg="Levensbloesem">Levensbloesem</name> in Weenen, is en blijft zoo verward dat ik er niet wijs uit worden kan en maar besloten heb: alles te laten loopen en er mij<del resp="JdB" hand="SS4" rend="strikeout">n</del> niets meer van aan te trekken - het brengt maar nuttelooze moeite mede, en het is mij onverschillig wat er mede gebeur<del resp="JdB" hand="SS" rend="strikeout">d</del>t. Ik ook heb een zeer arroganten brief ontvangen van den man van Frau <name type="person" reg="Valeton, Anna">Valeton</name>.<ptr target="n7"/> Waar ik op denzelfden toon heb geantwoord. Wat heb ik met die zaak te doen? Ik wist niet eens dat <abbr resp="JdB" expan="Frau">Fr.</abbr> <name type="person" reg="Valeton, Anna">
                    <abbr resp="JdB" expan="Valeton">V.</abbr>
                </name> dat boe<del rend="overtyped">g</del>k vertaald had! En aangezien <name key="levensbloesem" type="title.roman" reg="Levensbloesem">Levensbloesem</name> bij <name type="publisher" reg="Engelhorn Verlag">Engelhorn</name> geweigerd werd, was ik toch zeker wel vrij het op een ander te laten vertalen en uitgeven?<ptr target="n8"/> Wat er <del resp="JdB" hand="SS" rend="crossout">v<del rend="overtyped">i</del>edre</del> verder met die zaak gebeurt, trek ik mij niets aan. Ik heb het ten ander aan <name type="person" reg="Valeton, Anna">Valeton</name> geschreven: zij is betaald geworden voor haar werk (ik niet!) en het moet haar onverschillig laten of die vertaling a<del rend="overtyped">z</del>l of niet verschijnt - gezien de omstandigheden die zich met dat boek hebben voorgedaan.</p>
      <p>Dat onze oude kennis <name type="person" reg="Pohl, Gerhart">Gerard Pohl</name> weer zou opduiken heb ik <del resp="JdB" hand="SS4" rend="strikeout">h</del>
                <del rend="overtyped">er</del>verwacht en het verwondert mij geenszins dat hij het U lastig wil maken. Nog al een onverkwikkelijke geschiedenis uit verleden tijden! Over dat contract had ik toen geen<supplied reason="missing"> </supplied>juist begrip, en gelijk het blijkt uit dien franschen brief, heb ik maar onderteekend o<del rend="overtyped">g</del>m er van af te zijn. Naderhand echter is mij dat voorgelegd geworden: als strijdig met de verordeningen van het "Reich" in zake boekenbedrijf en dat daarom het akko<add resp="JdB" hand="SS4" place="margin_left">o</add>rd moest "gekündigt" worden. Van hier uit had ik daarover natuurlijk geen eigen oordeel of inzicht en heb maar laten doen. Die "Kündigung" <pb/>echter is gebeurd te Krefeld<del resp="JdB" hand="SS" rend="strikeout">ù</del>, bij heer <name type="person" reg="Nimtz, Hans">Nimtz</name> die zich de zaak ter hart had genomen. Ik geloof wel dat hij zelf den tekst heeft opgesteld, en daarom betwijfel ik: of de copie van dien brief hier zal te vinden z<del rend="overtyped">j</del>ijn? (Ik zet mij aan het zoeken) In elk geval kan i<del resp="JdB" hand="SS4" rend="overwritten">n</del>
                <add resp="JdB" hand="SS4" place="overwrite">k</add> gerust bevestigen dat er in heel die zaak niets van politiek gemoeid is geworden. Van <name type="person" reg="Pohl, Gerhart">Gerard Pohl</name> heb ik nooit iets over zijn persoonlijke meeningen in die zaak of aangelegenheid vernomen,- het was een louter finantieele kwestie. Jammer dat Juffrouw <name type="person" reg="Schmülling, Hermine">Smülling</name> er niet meer is om in die zaak te komen getuigen;- misschien kan heer <name type="person" reg="Nimtz, Hans">Nimtz</name> daar ook wel iets voordeeligs in tusschenbrengen?</p>
      <p>De twee <del resp="JdB" hand="SS" rend="crossout">"Auf</del> "Erklärungen" voeg ik hierbij. Er werd mij daarover niet aangeduid of deze moesten in't Vlaamsch ofwel in 't duitsch voorgelegd w<del rend="strikeout" hand="SS4">e</del>
                <add place="overwrite" hand="SS4">o</add>rden.</p>
      <p>Verder kan ik U melden dat alles hier zijn gewonen gang gaat en wij over niets te klagen hebben, allerminst over het zachte w<add resp="JdB" hand="SS4" place="margin_right">e</add>der en een vroege lente, met vooruitzicht op een heerlijken zomer, gelijk verleden jaar!? Wat er in zake "reizen" te beslissen valt, is nog toekomstmuziek. Het congre<del resp="JdB" hand="SS4" rend="strikeout">c</del>
                <add resp="JdB" hand="SS4" place="inline">s</add> van de PEN<del rend="overtyped">°</del>-Club vergadert dezen zomer in Denemarken maar...??? Het valt nog af te wachten of we niet beter en veiliger thuisblijven?<ptr target="n9"/>
            </p>
      <p>Ik bewonder de jonge generatie, die er nog altijd aan gelooft... en den moed heeft om zich te verloven en een nieuw gezin op te richten. Het is een verheugend teeken dat er no<del rend="overtyped">m</del>g optimisme bestaat in de wereld. Hartelijk geluk gewenscht!</p>
      <p>Ik heb zoo even de briefwisseling 1935-40 kunnen opdiepen en het is gelijk ik mij had voorgesteld: de brief van 30 Mei, '35 is in het dossier niet aanwezig,- de brieven loopen van 25 Mei tot 31 Mei.<ptr target="n10"/> Bedoelde brief, gelijk ik ten ander uit de andere brieven kan opmaken, werd te Krefeld geschreven, en... aan U werd daarvan een afschrift gestuurd (dat verloren is gegaan?) Gij zult begrijpen dat ik een copie van die Kündigung nooit bezeten heb. Zou de heer <name type="person" reg="Nimtz, Hans">Nimtz</name> er geene hebben? Bij hem kunt U het in elk geval eens navragen. <lb/>Laten we daar verder nooit meer iets over vernemen!</p>
      <closer>
        <salute>Met alle Hoogachting gegroet</salute>
        <signed>(handtekening Stijn Streuvels)</signed>
        <seg>
                    <hi rend="underline">met 2 bijlagen</hi>
                </seg>
      </closer>
    </body>
    <envelope>
      <envPart side="front">
        <address>
          <addrLine>Herrn <abbr resp="JdB" expan="Doktor">Dr.</abbr> Adolf Spemann</addrLine>
          <addrLine>Am Bopserweg, 1. a.</addrLine>
          <addrLine>
                        <hi rend="underline;linecolour.red">STUTTGART. <abbr resp="JdB" expan="Süd">S.</abbr>
                        </hi> 14a</addrLine>
          <addrLine>(Duitschland)</addrLine>
        </address>
        <postmark>
          <placeName>VICHTE</placeName>
          <date value="1948-03-30">30.III.1948</date>
        </postmark>
      </envPart>
      <envPart side="back">
        <address>
          <addrLine>Flämische Sprache</addrLine>
          <addrLine>
                        <print type="stamp">STIJN STREUVELS <lb/>INGOYGHEM</print>
                    </addrLine>
        </address>
      </envPart>
    </envelope>
    <back>
      <div type="notes">
        <p/>
        <note id="n1">
          <p>Cf. brief van Adolf Spemann aan Stijn Streuvels van <xref doc="es480313">13 maart 1948</xref>.</p>
        </note>
        <note id="n3">
          <p>In 1948 herschreef Streuvels <name key="dorpslucht" type="title.roman" reg="Dorpslucht">Dorpslucht</name> (1914) en reduceerde de roman tot minder dan de helft. Het boek werd (her)uitgegeven onder de titel <name key="beroering" type="title.roman" reg="Beroering over het dorp">Beroering over het dorp</name>). Het boek heeft bij de reductie aan leesbaarheid gewonnen, maar toch is het te betreuren dat de integrale versie van <name key="dorpslucht" type="title.roman" reg="Dorpslucht">Dorpslucht</name> nooit werd heruitgegeven.</p>
        </note>
        <note id="n4">
          <p>De <name type="title.reeks" key="lijsternestreeks" reg="Lijsternestreeks">Lijsternestreeks</name> (1941-1946) is een goedkope uitgave van Streuvels' volledige werken in een samenwerking tussen Lannoo en de Standaard Boekhandel. In totaal zouden er 26 delen verschijnen. De <name type="title.reeks" key="lijsternestreeks" reg="Lijsternestreeks">Lijsternestreeks</name> echter kon slechts gedeeltelijk gerealiseerd worden omwille van moeilijkheden met papier, slechte verkoop,... als gevolg van de Tweede Wereldoorlog.</p> 
          <p>Op 30 mei 1944 verwittigde Joris Lannoo de Papiercentrale van Brussel dat een hele reeks werken niet zouden verschijnen. Heel wat van zijn werkkrachten waren opgeroepen om in Duitsland te gaan werken. Het bedrijf werd ook gecontroleerd door de Duitse censuur. België kampte met een enorme papierschaarste en het gebruik van de elektriciteit moest beperkt worden. De papierschaarste was blijkbaar de belangrijkste reden, want op <xref doc="ls450317">17 maart 1945</xref> schreef hij aan Streuvels: <quote lang="nl">De toestand van de papiermarkt wordt met den dag erger [...] er is in geen maanden vooruitzicht op beternis in de papierbevoorrading!</quote> Ook de samenwerking met de Standaard Boekhandel liep moeizaam omdat het Antwerpse bedrijf belaagd werd door vliegende bommen. Op het einde van 1945 liet Lannoo aan Streuvels weten dat hij elk moment een pak houtvrij papier verwachtte zodat hij de <name type="title.reeks" key="lijsternestreeks" reg="Lijsternestreeks">Lijsternestreeks</name> kon verderzetten (cf. brief van <xref doc="ls451215">15.12.1945</xref>). Hij meldde ook dat alles wat al verschenen was, moest herdrukt worden omdat alles verkocht was. Blijkbaar zat Lannoo met grote plannen of hield hij Streuvels aan het lijntje? Tot in 1947 kwam de kwestie van de <name type="title.reeks" key="lijsternestreeks" reg="Lijsternestreeks">Lijsternestreeks</name> niet meer aan bod in de briefwisseling. In maart 1947 zag het er zelfs positief uit. De reeks werd wel gereduceerd tot twee boeken per jaar maar van stoppen was geen sprake. Op <xref doc="ls470322">22 maart 1947</xref> deelde Lannoo mee dat de situatie op de boekenmarkt niet erg gunstig was en dat dit goed gevoeld werd door de Standaard Boekhandel. De drukkerij aan de 'Meulebeekse Steenweg' had er naar eigen zeggen weinig last van. Op <xref doc="ls470424">24 april</xref> bevestigde Lannoo de werkelijke situatie: <quote lang="nl">de boekenverkoop gaat over het 't algemeen slecht</quote>. In deze brief verwees Lannoo ook voor het eerst naar de moeizame verkoop van de <name type="title.reeks" key="lijsternestreeks" reg="Lijsternestreeks">Lijsternestreeks</name>: <quote lang="nl">In de Lijsternestreeks is nog niets uitverkocht: ik heb enkele tientallen exx. [...] kunnen koopen van Lenteleven en Teleurgang bij de Standaard, waarvan ik respectievelijk nog 75 en 83 exx. bezit. Van de andere deelen is bij mij nog een voorraad van minstens 300 exx.</quote> Er werden afspraken gemaakt om dit probleem te bespreken.</p>
        </note>
        <note id="n5">
          <p>Cf. brief van Adolf Spemann aan Stijn Streuvels van <xref doc="es471225">25 december 1947</xref>.</p>
        </note>
        <note id="n6">
          <p>Geen verdere informatie.</p>
        </note>
        <note id="n7">
          <p>Op <xref doc="es480313">13 maart 1948</xref> liet Spemann weten dat Anna Valeton opnieuw op het toneel was verschenen. Zij had haar advocaat een bitsige brief laten schrijven, waarin ze de wens uitdrukte haar eigen vertaling van <name key="levensbloesem" type="title.roman" reg="Levensbloesem">Levensbloesem</name> te zien verschijnen. Dit was volgens Spemann een verlangen dat men maar moeilijk naast zich neer kon leggen, omdat de vertaler toch enige morele rechten kon laten gelden. Hij stelde voor om de gulden middenweg kiezen door in Duitsland de vertaling van Valeton, in Oostenrijk die van Kövari te laten verschijnen.</p>
        </note>
        <note id="n8">
          <p>Eind 1936 kwam Spemann voor het eerst in contact met <name key="levensbloesem" type="title.roman" reg="Levensbloesem">Levensbloesem</name> waaraan Streuvels al sinds 1934 bezig was en dat in 1937 door de Amsterdamse uitgeverij L.J. Veen werd gepubliceerd. Op <xref doc="es361218" from="id(xr1)">18 december 1936</xref> bedankte Spemann Streuvels voor het toezenden van enkele fragmenten uit <name key="levensbloesem" type="title.roman" reg="Levensbloesem">Levensbloesem</name> en drukte tegelijk zijn hoop uit genoeg kennis van het 'Vlaams' te bezitten om Streuvels' tekst te begrijpen. Anna Valeton verklaarde zich bereid de vertaling te verzorgen en zou, zo kondigde Spemann op <xref doc="es371223" from="id(xr1)">23 december 1937</xref> aan, Streuvels nog een bezoek brengen om enkele vertaalmoeilijkheden en mogelijke inkortingen te bespreken. Bij diezelfde brief, waaruit het voornemen blijkt om de tekst in te korten, stak Spemann nog een contract, waarmee Streuvels het alleenrecht afstond aan de Stuttgarter uitgeverij om <name key="levensbloesem" type="title.roman" reg="Levensbloesem">Levensbloesem</name> in het Duits te vertalen.</p>
          <p>Spemann, die uiteindelijk moest toegeven dat hij er niet in geslaagd was het werk in het Nederlands te lezen, maar enkel de Duitse vertaling van Valeton, feliciteerde Streuvels op <xref doc="es381207">7 december 1938</xref> en prees <name type="title.roman" key="levensbloesem" reg="Levensbloesem">Levensbloesem</name> als een belangrijk werk dat zeer geschikt was voor een Duitse vertaling. Wel vond hij Valetons vertaling zelf vaak wat onbeholpen en weinig aangenaam om te lezen en hij stelde Streuvels voor het manuscript volledig te herwerken. Voor de volledige bewerking van de Duitse vertaling moest een door Streuvels ingekort Vlaams exemplaar dienst doen.</p>
          <p>Drie weken later, op <xref doc="se381229" from="id(xr1)">29 december 1938</xref>, liet Streuvels weten dat hij van mening was dat het boek kon en moest omgewerkt worden, maar, merkte hij terecht op dat dit enige tijd zou vergen. Het door Streuvels herwerkte en fel ingekorte originele exemplaar van de eerste Nederlandstalige druk uit 1937 zou Spemann in maart 1939 in handen krijgen. Eén opmerking moest de uitgever dan nog van het hart, zoals we in zijn brief van <xref doc="es390103">3 januari 1939</xref> kunnen lezen. De lezer zou namelijk naar zijn mening in het begin moeilijkheden ondervinden om <quote lang="de">den Gang der Erzählung</quote> te begrijpen en hij stelt voor door één of twee zinnen de lezer in te lichten. Het antwoord op de vraag of Streuvels zijn tekst in die zin herwerkte, is niet terug te vinden in de brieven. Spemanns opmerking was zelfs het laatste wat in die periode over de uitgave van de Duitse vertaling van <name key="levensbloesem" type="title.roman" reg="Levensbloesem">Levensbloesem</name> op papier werd gezet.</p>
          <p>Wat volgde - en daarvan vonden we wel sporen terug in de correspondentie - was een persoonlijk onderhoud tussen Streuvels en Spemann, waarin de publicatie van de Duitse vertaling van <name key="levensbloesem" type="title.roman" reg="Levensbloesem">Levensbloesem</name> door laatstgenoemde van de hand werd gewezen omdat <quote lang="de">Charakter der Personen im Verlauf der Handlung, nicht stimmten mit der Politischen Tendenz der Deutschen Zensur</quote>, d.i. de Blut-und-Boden-literatuur (cf. Streuvels' verwijzing naar dit onderhoud in zijn brief aan van Hans Müller van <xref doc="se461215">15 december 1946</xref>).</p>
          <p>De vertaling van Anna Valeton zou aan de kant worden geschoven en negen jaar later door haar advocaat opgeëist worden. Pas zes jaar na het persoonlijke onderhoud waarin Valetons vertaling door Spemann van de hand werd gewezen, rook Streuvels zijn kans om <name key="levensbloesem" type="title.roman" reg="Levensbloesem">Levensbloesem</name> toch nog aan het Duitstalige taalgebied aan te bieden. Op 4 december 1945 had Heinz Kövari, vertaler en bemiddelaar van de Weense uitgeverij Wiener Volksbuchverlag, zich achter zijn typmachine gezet om Streuvels het voorstel over te maken voor de Duitse vertaling van één van Streuvels' werken, waarvan de rechten nog vrij waren. Streuvels zag er geen graten in de uitgave van de Duitse vertaling van <name key="levensbloesem" type="title.roman" reg="Levensbloesem">Levensbloesem</name> aan Wiener Volksbuchverlag over te laten. Hij zou immers tot <xref doc="es460128">28 januari 1946</xref>, de dag waarop voor het eerst sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog opnieuw een brief vanuit Stuttgart naar Ingooigem vertrok, geen nieuws van zijn uitgevers uit Duitsland ontvangen en hij zou tot dan ook niet weten of er nog één in leven was en al evenmin of er aan verder uitgeven of exploiteren van zijn Duitse vertalingen kon of zou voortgedaan worden. Uit beleefdheid bracht Streuvels Engelhorn Verlag, die in 1937 immers het alleenrecht op de Duitse vertaling van <name key="levensbloesem" type="title.roman" reg="Levensbloesem">Levensbloesem</name> had verworven, op de hoogte van de geplande uitgave. Op <xref doc="es470406" from="id(xr1)">6 april 1947</xref>, antwoordde Adolf Spemann gunstig op Streuvels' voorstel. Streuvels drong er vervolgens bij Wiener Volksbuchverlag op aan dat Engelhorn het werk in Duitsland mocht exploiteren en de onderhandelingen tussen beide uitgeverijen voor de 'Lizenz'-overname in Duitsland kwamen geleidelijk op gang. Op 9 september 1947 werden definitieve afspraken gemaakt wat uitmondde in de ondertekening van een onderlinge overeenkomst.</p>
        </note>
        <note id="n9">
          <p>Van 1 tot 8 juni 1947 woonde Streuvels, samen met zijn jongste dochter Isa, wel het PEN-congres te Zürich bij. <bibl>L. Schepens, <name type="title" key="kronSS" reg="Kroniek van Stijn Streuvels, 1871-1969" n="extra">Kroniek van Stijn Streuvels</name>, p. 117.</bibl>
                    </p>
        </note>
        <note id="n10">
          <p>Geen verdere informatie.</p>
        </note>
      </div>
    </back>
  </text>
</TEI.2>