Herman Robbers, De roman van een gezin. Deel I: De gelukkige familie. Amsterdam, Elsevier, 1909. Dit deel telt 386 bladzijden. In 1910 verscheen het tweede deel: Herman Robbers, De roman van een gezin. Deel II: Eén voor één. Amsterdam, Elsevier, 1910. 384 bladzijden.

Deze tweedelige roman handelt over de ondergang van een gegoede burgerfamilie. De vader, Croes, is bij het begin van het boek een levenskrachtige, optimistische vijftiger. Hij is directeur van een drukkerij en alles lijkt hem voor de wind te gaan. Na enkele werkstakingen en financiële problemen echter groeit hem alles over het hoofd; ook zijn kinderen kan hij niet langer dwingen in de richting die hij wil. In het tweede deel wordt beschreven hoe zij 'één voor één' de teugels over hun leven verliezen. Verbittering is hun gemeenschappelijke lot, op Jeanne na, die meer wilskrachtig is. Zij tracht de alomtegenwoordige tragiek van het menselijk bestaan te overstijgen, maar zal door haar zwakke gezondheid vroegtijdig overlijden. Met haar dood eindigt ook het boek.

Valerius De Saedeleer

Cf. antwoord van Robbers op 30 september 1909.

Willem Royaards, Elckerlyc.

Het grote succes van de 'Zomerspelen' van 1907 is Elckerlyc geweest, gebaseerd op het moraliteitsspel Den spyeghel der salicheyt van Elckerlijc (1495). De première van Royaards' toneelstuk werd gegeven te Laren, in het Gooi. De eerste opvoering van Elckerlyc was een onvergetelijke vertoning geworden, door geen van de vele nadien ondernomen voorstellingen van het stuk achterhaald. In september 1907 werd de 'Vereeniging Elckerlyc' opgericht, zo genoemd naar het toneelsucces. Herman Robbers maakte er deel van uit. Top Naeff, Willem Rooyaards, de tooneelkunstenaar in zijn tijd, p. 105-111

Streuvels had een abonnement op Elsevier's Geïllustreerd Maandschrift gekregen, als dank voor zijn trouwe, jaarlijkse medewerking. Cf. brief van Robbers aan Streuvels van 28 juni 1909.

Gustaaf Vermeersch, 'Dood', in: Elsevier's Geïllustreerd Maandschrift, 19 (1909), 38, p. 57-64.

De gewraakte passage luidt: Daar was 'n schrale nachtpit te zien die met spitse vinger naar alle kanten wees, dan snel te schruwelen begon bij de tocht van de kleren.

Ter illustratie: in Hooger Leven: Algemeen weekblad voor ontwikkelde katholieke Vlamingen (4 (1909), 37, p. 1-2) schreef de redactie onder een ingezonden stuk van Streuvels (waarover meer in Robbers' brief van 30 september 1909): De geesten zijn tegenwoordig overal bedrijvig bezig met de Vlaamsche Beweging. Bij voor- en tegenstanders is ze zelfs het gezochte tafelthema geworden: want ieder voelt dat er dingen van beteekenis aan 't gebeuren zijn, die vóór een paar jaar nog niemand verwachtte. De Rodenbach-herdenking van dat jaar was de belangrijkste catalysator in de discussies die her en der losbarstten in verband met de Vlaamse ontvoogdingsstrijd. Ook Streuvels deed daarbij zijn duit in het zakje.