<TEI.2 xmlns:exist="http://exist.sourceforge.net/NS/exist">
   <teiHeader creator="Joke Debusschere" date.created="2002-01-23" type="text">
      <fileDesc>
         <titleStmt>
            <title>23/  16.11.1911  Stijn Streuvels aan Herman Robbers. Ingooigem</title>
            <author>
               <name>Stijn Streuvels</name>
            </author>
            <editor>
               <name id="JdB">Joke Debusschere</name>
            </editor>
            <respStmt>
               <resp>revisie</resp>
               <name id="PV">Pim Verhulst</name>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <resp>revisie</resp>
               <name id="KD">Katrien Deroo</name>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <resp>revisie</resp>
               <name id="EV">Edward Vanhoutte</name>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <resp>revisie</resp>
               <name id="RvdB">Ron Van den Branden</name>
            </respStmt>
            <principal>
               <name>Marcel De Smedt</name>
            </principal>
            <principal>
               <name>Edward Vanhoutte</name>
            </principal>
            <funder>
               <name>Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie</name>
               <address>
                  <addrLine>Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde</addrLine> 
                  <addrLine>b-9000 Gent</addrLine>
                  <addrLine>(België)</addrLine>
                  <addrLine>tel: +32 9 265 93 40</addrLine>
                  <addrLine>fax: +32 9 265 93 49</addrLine>
                  <addrLine>email: ctb@kantl.be</addrLine>
               </address>
            </funder>
         </titleStmt>
         <publicationStmt>
            <publisher>Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde</publisher>
            <pubPlace>Gent</pubPlace>
            <date value="2014">2014</date>
            <availability>
               <p>© 2014, KANTL/CTB</p>
            </availability>
         </publicationStmt>
         <sourceDesc>
            <letDesc>
               <letIdentifier>
                  <country>Nederland</country>
                  <settlement>Leiden</settlement>
                  <repository>Bibliotheek Universiteit Leiden</repository>
                  <collection>LTK 1891</collection>
                  <idno>0</idno>
               </letIdentifier>
               <letHeading>
                  <author reg="Streuvels, Stijn">Stijn Streuvels</author>
                  <addressee reg="Robbers, Herman">Herman Robbers</addressee>
                  <placeLet>Ingooigem</placeLet>
                  <dateLet>1911-11-16</dateLet>
               </letHeading>
               <physDesc>
                  <type>kaart</type>
                  <support>
                     <p>briefkaart</p>
                  </support>
                  <extent>
                     <dimensions>90 x 140 mm</dimensions>
                  </extent>
                  <layout>
                     <p>enkelzijdig beschreven</p>
                  </layout>
               </physDesc>
               <envOcc occ="yes"/>
               <additional>
                  <surrogates>
                     <p>kopie in Letterenhuis, R 544/B2/Robbers/118737/14A</p>
                  </surrogates>
               </additional>
            </letDesc>
         </sourceDesc>
      </fileDesc>
      <revisionDesc>
         <change>
            <date value="2013-06-18">2013-06-18</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>[brieven] afwerking robbers</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2013-06-12">2013-06-12</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>[brieven] koppeling brieven - scans originelen voor deelcollectie robbers</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2013-03-27">2013-03-27</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>[brieven] normalisering gegevens letIdentifier</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-12-04">2012-12-04</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>[aux] collectienamen geüniformeerd naar camelCase</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-11-28">2012-11-28</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>[brieven] huidige scans van kopies gemarkeerd als &lt;figure rend="copy"/&gt;</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-11-27">2012-11-27</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>[brieven] globale wijzigingen:
  -header: 'ontbreekt' voor ontbrekende gegevens (ipv. '???' of '!!!')
  -lege attribuutwaarden verwijderd: @expan="???" @hand="???"
  -&lt;salute&gt; onmiddellijk vóór/na &lt;closer&gt;/&lt;opener&gt;: daarheen verplaatst
  -closer/date --&gt; closer/dateline/date
  -huidige (onafgewerkte) status van brieven in &lt;revisionDesc rend="level1"&gt;</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-11-26">2012-11-26</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>[brieven] koppeling brieven - scans kopies</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-10-18">2012-10-18</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>globale wijzigingen:
  -@key toegevoegd aan titels (en waar mogelijk op werk-niveau opgelost) 
  -entities.ent + DALF.dtd verplaatst naar aux_files</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-10-11">2012-10-11</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>verbetering typfout in laatste globale wijziging</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-10-10">2012-10-10</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>globale wijzigingen:
  -update copyright statement, medewerkers, revisionDesc (&lt; SVN log)
  -toevoeging commentaar met voorbeeld voor latere verwijzing naar facsimile's
  -verwijdering lege regels
  -toevoeging @resp="JdB" voor sic|supplied|del|add|gap|unclear|abbr</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2012-04-16">2012-04-16</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>globale wijziging: verbeterde regulariserig van titels</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2008-07-22">2008-07-22</date>
            <respStmt>
               <name>Pim Verhulst (PV)</name>
            </respStmt>
            <item>toevoeging bronvermelding van Kathryn Smits ("Een aardig bundeltje brieven") in noot</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2008-04-24">2008-04-24</date>
            <respStmt>
               <name>Ron Van den Branden (RvdB)</name>
            </respStmt>
            <item>globale wijzigingen:
 * verbetering van address/print/addrLine tot print/address/addrLine
 * encoding="UTF-8"
 * '/' in padnamen (ipv. '\')
 * verwijdering van dubbele processing-instructions</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2002-01-23">2002-01-23</date>
            <respStmt>
               <resp>markup</resp>
               <name>Joke Debusschere (JD)</name>
            </respStmt>
            <item>parsing en validating</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2002-01-23">23-01-2002</date>
            <respStmt>
               <resp>markup</resp>
               <name>Joke Debusschere (JD)</name>
            </respStmt>
            <item>creatie header &amp; update markup</item>
         </change>
         <change>
            <date value="2002-01-23">23-01-2002</date>
            <respStmt>
               <resp>markup</resp>
               <name>Joke Debusschere (JD)</name>
            </respStmt>
            <item>markup</item>
         </change>
      </revisionDesc>
   </teiHeader>
   <text id="sr111116a" n="23">
      <body>
         <print type="letterhead">FRANK·LATEUR</print>
         <opener>
            <dateline>
                    <date value="1911-11-16">
                        <hi rend="underline">16-XI-11</hi>
                    </date>
                </dateline>
         <salute>Weerde,</salute>
            </opener>
         <p>Ik heb me laten overhalen om woensdag 22 in Amsterdam zelf een avond te lezen.<ptr target="n1"/> Als <sic resp="JdB" corr="'t">t'</sic> u gelegen komt dan moogt gij op mij rekenen voor donderdag<ptr target="n2"/> — ten ware de nood het anders vereischte!</p>
         <closer>
            <salute>Genegen</salute>
            <signed>(handtekening Stijn Streuvels)</signed>
         </closer>
      </body>
      <envelope>
         <envPart side="front">
            <address>
               <addrLine>Weerden Herman <lb/>Robbers</addrLine>
               <addrLine>
                        <abbr resp="JdB" expan="Wanningstraat">Wanningstr.</abbr> 19</addrLine>
               <addrLine>
                        <hi rend="underline">Amsterdam</hi>
                    </addrLine>
            </address>
            <postmark>
               <placeName>VICHTE</placeName>
               <date value="1911-11-16">16.11.1911</date>
            </postmark>
         </envPart>
      </envelope>
      <back>
         <div type="notes">
            <p/>
            <note id="n1">
               <p>Hierover schreef Robbers begin 1912 in <xref doc="rs051022" from="id(n2)" rend="temp">
                            <name type="title.tijdschrift" key="egm" reg="Elsevier's Geïllustreerd Maandschrift" n="extra">Elsevier's Geïllustreerd Maandschrift</name>
                        </xref>: <quote>De groote Vlaamsche schrijver is onlangs in ons land geweest, hij heeft er lezingen gehouden.</quote> Verder zijn hierover geen details bekend.</p>
               <p>Met deze lezing ging Streuvels wel in tegen zijn eigen principes. Op 24 november 1910 schreef hij nog aan De Bom: <cit>
                            <quote>Voordrachten geven vind ik ligt buiten mijn baantje — ik heb niets te zeggen.</quote> <bibl>geciteerd in Hedwig Speliers, <name type="title" key="dagstreuvels" reg="Dag Streuvels" n="extra">Dag Streuvels</name>, p. 336</bibl>
                        </cit>
                    </p>
              <p>Op 8 oktober van hetzelfde jaar luidde het al: <cit>
                            <quote>Parade en alles wat rond de litteratuur bestaat als exploitatie van den letterkundige wordt voortaan uit mijn leven gesloten. Daarbij heb ik, als filosoof besloten: niets meer te doen dat ik niet geern doe.</quote> <bibl>geciteerd in K. Smits, <name type="title" key="bundeltjebrieven" reg="'Een aardig bundeltje brieven'. Stijn Streuvels en Emmanuel de Bom: De briefwisseling van de jaren 1900-1914" n="extra">'Een aardig bundeltje brieven'. Stijn Streuvels en Emmanuel de Bom: De briefwisseling van de jaren 1900-1914</name>, p. 400</bibl>
                        </cit>
                    </p>
              <p>Toch zou hij al in december 1910 in Antwerpen de voordracht <name key="hoemenschrijverwordt" type="title.bio" reg="Hoe men schrijver wordt">Hoe men schrijver wordt</name> houden. Daarin bepaalt hij zijn positie tegenover het nieuwerwetse fenomeen dat erin bestaat dat het publiek zich niet langer tevreden stelt met kunstprodukten an sich, maar ook de kunstenaar zelf wil leren kennen, wat bij Streuvels de gemelde dubbelzinnigheid teweeg brengt: hij staat er afkerig tegenover, maar doet er wel aan mee: <cit>
                            <quote>
                                <p>Ander tijden, ander zeden. Kunstenaars, beeldhouwers, schilders en schrijvers liet men vroeger aan hun werk. Al wie zich met kunst bezig hield, wrocht in de stilte, afgezonderd, verdoken, alleen. Het volk kreeg de voortbrengsels van hun kunst;— gelijk een bakker het brood levert effenaan het uit de oven komt [...] Het gebeurde zelden of nooit dat zulk een geestelijke bakker zijn trog verliet en bij het volk zijn stem kwam verheffen om te spreken... over zichzelf en over zijn kunst. De tijden zijn veranderd; nu is het publiek niet meer tevreden met de voortbrengsels, alleen, van de kunstenaar; het wil de kunstenaar zelf. Het publiek wil nog altijd maar niet geloven dat de kunstenaar een mensch is gelijk een ander, een mensch die, met aangeboren talent, dat talent ontwikkelt in een of andere richting en schoone dingen behandelt, gelijk een smid het ijzer, een schrijnwerker het hout bewerkt. [...] (A)an inwendige dingen is er niets te zien en daarom willen de menschen het maar niet gelooven, hebben daar geen vrede mede en — omdat er aan 't inwendige, aan 't eigenlijke geesteswerk niets te zien is en men er weinig over vertellen kan — daarom heeft het publiek zijn belang gaan stellen in de nevenzaken, in 't geen er rond het ambacht gebeurt, in de manieren, gewoonten, gebruiken, daden en doening van den kunstenaar, in den kunstenaar zelf. [...] Daaruit valt nu niet te besluiten dat die nieuwe zeden, die nieuwe manier te veroordeelen valt — het zou anders weinig baten; — het is een onvermijdelijke noodzakelijkheid geworden, waarin de artist zich schikken moet.</p>
                <p>Die nieuwsgierigheid van 't publiek voor den kunstenaar kan, en moet dus belang aankweeken voor het product — de kunst. Er zijn kunstenaars ten ander die er geen erg in zien, vooruit te komen uit hun schuilhoek en die zich gewillig of met welgevallen tot zulk onderzoek leenen en gaarne meedoen aan die tentoonstelling. Het helpt ook al niet meer, u op te sluiten; men moet mede met den stroom. En ten bewijze, 't is dat ik me zelf heb laten overhalen hier te vertellen: hoe men schrijver wordt.</p>
                            </quote> <bibl>
                                <name type="title.bloemlezing" key="volledigwerk.2" reg="Volledig werk">Volledig werk II</name>, p. 1481-1484</bibl>
                        </cit>
                    </p>
            </note>
            <note id="n2">
               <p>Cf. Streuvels' briefkaart aan Robbers van <xref doc="sr111115">15 november 1911</xref>.</p>
            </note>
         </div>
      </back>
   </text>
</TEI.2>