23. Juli 1946.
Lektorat
Dr. Z/P
Herrn
Stijn Streuvels
Ingoyghem.
Belgien.
Sehr geehrter Herr Streuvels!
Unser Mitarbeiter Herr Kövari, der uns über seine Korrepondenz mit Ihnen stets auf dem laufenden gehalten hat, teilt uns heute von Ihrem letzten Brief mit, in dem Sie sich mit einer Aufnahme Ihres Romans "Levensblos
esem" in unserer
n Verlag grundsätzlich einverstanden erklären.
Wir danken Ihnen für diesen Entschluß herzlich. Seit vielen Jahren verfolgen wir mit großem Interesse Ihr Schaffen, soweit es im Insel-Verlag, bei Langen-Müller und Engelhorn in deutscher Sprache vorliegt. Schon vor 1938 war es unsere Absicht, unter die bedeutenden Werke der Weltliteratur, die wir unseren Gildenmitgliedern zugänglich machen, auch wenigstens eines von Ihnen aufzunehmen. Ihre Jugendjahre als Bäcker und Ihr "Knecht Jan" und "Flachsacker" machen Sie unseren Arbeiterlesern besonders sympathisch. Daß es uns nunmehr gelungen ist, Sie als Autor zu gewinnen, freut uns daher besonders.
Sie werden in Herrn Kövari einen vortrefflichen Übersetzer kennenlernen, der unsere Leser bereits mit einer Reihe erster niederländischer Schriftsteller, wie Thijssen, Theunisz,
t
den Hertog und Marie van Dessel-Poot, bekannt gemacht hat. Er beherrscht nicht nur Ihre Sprache, sondern auch das Deutsche, arbeitet sehr sorgfältig, und seine vielen Übersetzungen haben bei der Kritik stets Anerkennung gefunden. Wir zweifeln daher nicht, daß Sie mit der Arbeit des Herrn Kövari, die er Ihnen natürlich vor der Drucklegung vorlegen wird, einverstanden sein werden.
Wir übersenden Ihnen hiemit einen Vertragsentwurf, wie er in Österreich üblich ist und wie wir ihn schon wiederholt mit ausländischen Autoren abgeschlossen haben, und möchten daher nur bemerken, daß die Grundlinien dieses Vertrages vom hiesigen Schriftstellerverband stammen. Selbstverständlich werden wir uns, schon im eigenen Interesse, bemühen, Ihr Werk bald, längstens aber bis Weihnachten 1947, herauszubringen. Die Papierschwierigkeiten sind zwar derzeit auch bei uns nicht gering; doch hoffen wir nunmehr, da das Papier staatlich bewirtschaftet wird, auf Besserung. Wir drucken als erste Auflage wegen des Papiermangels nur 10.000 Stück, sind jedoch der festen Überzeugung, daß wir diese Auflage bald verkauft
en und binnen kurzem das Papier für eine weitere genehmigt erhalten werden.
Wie bei uns üblich, werden wir Ihnen bei Ablieferung der Übersetzung eine Vorauszahlung in der Höhe von S 2.000.-- vergüten.
Wir hoffen, sehr geehrter Herr Streuvels, daß Ihnen diese Bedingungen passen. Sie sind, wie gesagt, die vom Verband österreichischer Schriftsteller herausgegebenen und bei uns üblichen, bezw. die von Ihnen gewünschten. Wenn Sie damit einverstanden sind, bitten wir Sie, uns den Vertrag sofort unterschrieben zurückzusenden, worauf wir Ihnen ein von uns unterzeichnetes Exemplar schicken werden.
Wir nehmen auch auf Grund unserer langjährigen Erfahrung mit anderen ausländischen und mit österreichischen Schriftstellern an, daß Sie mit der Zusammenarbeit mit unserem großen Verlag und unserer Buchgemeinschaft, der einzigen Österreichs, zufrieden sein werden, und sind überzeugt, daß wir in zukünftigen Jahren noch manche andere Neuerscheinung von Ihnen herausbringen können. Wir möchten Ihnen bei dieser Gelegenheit schon heute mitteilen, daß wir uns auch für diejenigen Ihrer Werke interessieren, die bereits in deutscher Sprache erschienen und deren Verlagsrechte inzwischen vielleicht wieder an Sie zurückgefallen sind.
In Erwartung Ihrer Zustimmung danken wir Ihnen nochmals und begrüßen Sie mit dem Ausdruck der vorzüglichen
Hochachtung
WIENER VOLKSBUCHVERLAG
Gesellschaft m.b.H.
Lektorat
(handtekening)
Blg.
De briefwisseling tussen Stijn Streuvels en Heinz Kövari wordt bewaard in het Letterenhuis (S 935/B2).
Stijn Streuvels werkte al sinds 1934 aan Levensbloesem, dat uiteindelijk in 1937 door de Amsterdamse uitgeverij L.J. Veen werd gepubliceerd.
Op 4 december 1945 had Heinz Kövari, vertaler en bemiddelaar bij de Weense uitgeverij Wiener Volksbuchverlag, zich achter zijn typmachine gezet om Streuvels het voorstel over te maken voor de Duitse vertaling van één van Streuvels' werken, waarvan de rechten nog vrij waren. Hij typte o.a.: De oorlog, de zware bommenbeschadigingen, die vele van de oude Duitse uitgevers-hoofdplaatsen moesten lijden, in de op de oorlog in het algemeen gevolgde verschijnselen hebben het noodzakelijk gemaakt, de Duitse uitgeverij op heelemaal nieuwe grondlagen te stellen. Een van de plannen tot weeropbouw van de Duitse boekhandels- en uitgeversbedrijf beoogd de oprichting van nieuwe middelpunten der uitgeverij, en het is de wens van beslissende kringen, dat de stad Wenen in deze opzicht in de toekomst een nog grootere rol zal moeten toekomen dan tot dusver. (...) Een van de nieuwe stichtingen, die gemeenschappelijk met de weder opgerichte onafhankelijke lezersvereeniging "Büchergilde Gutenberg Wien" en onder het patronaat van officieuse kringen de taak op zich heeft kgenomen, niet enkel de Oostenrijkse maar de lezers van het heele Duitse taalgebied met de beste levende schrijvers en de beste werken van de moderne wereldliteratuur bekend te maken, is de WIENER VOLKSBUCHVERLAG. Deze uitgeverij heeft mij last gegeven, sommige Vlaamse en Hollandse schrijvers - er onder ook U, zeer geachte Heer Lateur - tot medewerking beleefd uittenoodigen. Ik weet natuurlijk wel, dat U al lang met Uwe Duitse uitgevers en vertalers Uwe contracten heeft gesloten, en ik wens heelemaal niet mij tussen U en Uwe Duitse vrienden te stellen. Zou echter de oorlog en zijn gevolgen in deze verhoudenissen een wijziging hebben gebracht, of heeft U door toeval het een of ander van Uwe werken nog vrij, zouden wij het zeer op prijs stellen, als U de Duitse vertaling voor de Wiener Volksbuchverlag en de Büchergilde Gutenberg, Wien, aan mij wilde toevertrouwen. Dat erbij alle Uwe belangen in literaire en ook financiele opzicht in de beste handen zouden zijn, kan ik U verzekeren. (...)
Op 26 januari 1946 antwoordde Streuvels: Mijn heele werk is omtrent in het Duitsch uitgegeven of was gereed om uitgegeven te worden. Van myn uitgevers uit Duitschland heb ik echter nog geen nieuws ontvangen, weet niet of er nog één in leven is, en ook niet: of er aan verder uitgeven of exploitatie van mijn Duitsche vertalingen kan of zal voortgedaan worden - afwachten dus. Er blijft echter één van mijn romans vrij en die in Duitschland [bij Engelhorn Verlag te Stuttgart, JD] niet aangenomen werd omdat de strekking niet liep in de richting van "Blut und Boden". Daarover Over dàt boek zoudt U dus kunnen beschikken en als het er mogelijkheid bestaat drukwerk naar Oostenrijk op te sturen, zou ik het U een ter inzage exempl. er van ter inzage zenden. Bij eventueele aanveerding, nadat Gij het boek gelezen hebt, zouden we kunnen de voorwaarden van exploitatie afhandelen.
Brieven in het Letterenhuis, S 935/B2
Door Insel Verlag werden o.a. Der Flachsacker en Der Arbeiter uitgegeven. Langen-Müller bracht Das Christkind en Letzte Nacht op de markt. Enkele bij Engelhorn Verlag verschenen Duitse vertalingen van Streuvels' werken:
-
Liebesspiel in Flandern. Roman (1936). Nog datzelfde jaar verscheen een nieuwe oplage, in 1941 werden opnieuw 5000 exemplaren gedrukt.
-
Das heisse Leben (1939).
-
Knecht Jan. Roman [1934]. In 1938 verscheen de vierde druk, in 1941 de vijfde.
-
Prütske. Die Geschichte einer Kindheit (1935). In 1937 werd de tweede druk op de markt gebracht, in 1940 de derde druk.
-
Kinderseelchen (1937). In 1940 bracht Engelhorn Verlag een tweede oplage op de markt.
-
Die Männer am feurigen Ofen (1936). In 1940 bracht Engelhorn Verlag een tweede oplage op de markt.
-
Die grosse Brücke. Roman (1938). In 1940 bracht Engelhorn Verlag een tweede oplage op de markt.
In 1886-1887 leerde Streuvels het bakkersvak, eerst bij zijn ooms in Avelgem en daarna bij Vandendriessche in Kortrijk en bij Jantje Verdure in Heule. Over hem schreef Streuvels zestien jaar later de psychologische novelle Jantje Verdure (1903). In mei 1887 namen de ouders van Streuvels de bakkerij van zijn ooms over en het hele gezin verhuisde naar Avelgem. Frank Lateur was een vlijtige en goede bakker die plezier beleefde aan zijn ambacht. Van 1889 tot 1891 werkte hij in Brugge bij de familie Van Mullem om te leren banketbakken. H. Speliers, Dag Streuvels
Het ontwerp van contract, d.d. 22 juli 1947, werd door Streuvels goedgekeurd en ondertekend en werd daardoor het definitieve contract.
De Kövari-vertaling Des Lebens Blütezeit is pas in 1949 bij Wiener Volksbuchverlag verschenen.
In de brief van Wiener Volksbuchverlag aan Stijn Streuvels van 12 februari 1947 wordt deze vraag nog eens herhaald.